حدیث دربارهخوشگذرانان

عنه عليه السلام:مَعاشِرَ شيعَتي، اِحذَروا! فَقَد عَضَّتكُمُ الدُّنيا بِأَنيابِها، تَختَطِفُ مِنكُم نَفسا بَعدَ نَفسٍ كَذِئابِها، و هذِهِ مَطايَا الرَّحيلِ قَد اُنيخَت لِرُكّابِها، ألا إنَّ الحَديثَ ذو شُجونٍ، فَلا يَقولَنَّ قائِلُكُم: إنَّ كَلامَ عَلِيٍّ مُتَناقِضٌ؛ لِأَنَّ الكَلامَ عارِضٌ. و لَقَد بَلَغَني أنَّ رَجُلاً مِن قُطّانِ المَدائِنِ تَبِعَ بَعدَ الحَنيفِيَّةِ عُلوجَهُ، ۱ و لَبِسَ مِن نالَةِ دِهقانِهِ مَنسوجَهُ، و تَضَمَّخَ بِمِسكِ هذِهِ النَّوافِجِ ۲ صَباحَهُ، وَ تَبَخَّرَ بِعودِ الهِندِ رَواحَهُ، و حَولَهُ رَيحانُ حَديقَةٍ يَشُمُّ نُفاحَهُ، و قَد مُدَّ لَهُ مَفروشاتُ الرّومِ عَلى سُرُرِهِ. تَعسا لَهُ بَعدَ ما ناهَزَ السَّبعينَ مِن عُمُرِهِ! و حَولَهُ شَيخٌ يَدِبُّ عَلى أرضِهِ مِن هَرَمِهِ، و ذو يُتمَةٍ تَضَوَّرَ مِن ضُرِّهِ و مِن قَرَمِهِ، ۳ فَما واساهُم بِفاضِلاتٍ مِن عَلقَمِهِ، لَئِن أمكَنَنِيَ اللّهُ مِنهُ لَأَخضِمَنَّهُ خَضمَ البُرِّ، و لاَُقيمَنَّ عَلَيهِ حَدَّ المُرتَدِّ، و لَأَضرِبَنَّهُ الثَّمانينَ بَعدَ حَدٍّ، وَ لَأَسُدَّنَّ مِن جَهلِهِ كُلَّ مَسَدٍّ. تَعسا لَهُ! أ فَلا شَعرٌ؟! أ فَلا صُوفٌ؟! أ فَلا وَبَرٌ؟! أ فَلا رَغيفٌ قَفارُ اللَّيلِ إفطارٌ مُقَدَّمٌ؟! ۴ أ فَلا عَبرَةٌ عَلى خَدٍّ في ظُلمَةِ لَيالٍ تَنحَدِرُ؟! و لَو كانَ مُؤمِنا لاَتَّسَقَت لَهُ الحُجَّةُ إذا ضَيَّعَ ما لا يَملِكُ. ۵

امام على عليه السلام:اى گروه هاى شيعيان! سخت مراقب باشيد! همانا دنيا شما را به دندان گزيده و همچون گرگ هايش يكان يكان شما را در مى ربايد. اين مَركبِ كوچ است كه اكنون نزد سواران خود زانو زده است. هلاّ كه سخن، شاخه هايى دارد؛ پس كسى از شما نگويد كه سخن على تناقض دارد؛ چرا كه كلام، مخاطب ها و حالت هاى گوناگونى دارد. به من خبر رسيده كه مردى از ساكنان مدائن، پس از مسلمان شدن، از كافران پيروى كرده و جامه اى از خياط خانه مهترِ آن شهر برگرفته؛ و بامدادِ خود را به مشك دان هايش خوشبو كرده و شامگاهش را به عود هندى معطّر نموده؛ و پيرامونش را گل بوستانى فراگرفته و آن را مى بويد؛ و فرش هاى رومى را بر تخت هاى خود گسترانيده است. پس از سپرى كردن هفتاد سال، چه بدبخت شده است! در پيرامون او پير مردى است كه از فرط پيرى، بر زمين مى خزد؛ و يتيمى است كه از بد حالى و شدّت گرسنگى به خود مى پيچد؛ اما او [حتّى]از پس مانده هاى غذاى تلخش به وى نمى دهد. اگر خداوند مرا بر وى مسلّط فرمايد، همچون گندم مى كوبمش و بر وى حدّ مرتد جارى مى كنم و سپس هشتاد تازيانه مى زنمش و راه عذر نادانى را بر او مى بندم. آيا موى و پوست و كرك حيوان، او را نبود؟ آيا تكه نانى نداشت تا كسى را افطار دهد؟ آيا در تاريكى شب، اشكى بر گونه اى نمى غلتيد؟ اگر وى مؤمن بود، هر آينه آن گاه كه مالِ غير خود را تباه نمود، حجّت بر وى تمام مى شد.

۱.العُلُوج: كفّار العجم و غيرهم (النهاية: 3/286).

۲.النافِجة: وِعاء المِسْك (تاج العروس: 3/502).

۳.القَرَم: شدّة شهوة اللحم حتّى لا يصبر عليه (النهاية: 4/49).

۴.قال المجلسي قدس سره: قوله: «أ فلا رغيف» بالرفع، و يجوز في مثله الرفع و النصب و البناء على الفتح. و «القَفار ـ بالفتح ـ»: ما لا إدام معه من الخبز، و اُضيف إلى الليل، و هو صفة للرغيف، و «إفطارٌ» و «مقدَّمٌ» أيضا صفتان له. و في بعض النسخ: «لليلِ إفطارِ معدمٍ»، فالظرف صفة اُخرى لرغيف، و «ليل» مضاف إلى الإفطار المضاف إلى المعدم؛ أي الفقير (بحار الأنوار: 40/353).

۵.الأمالي للصدوق: 720 / 988.

کلیدواژه‌ها خوشگذرانی خوشگذرانان

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بَدانِ امّت من آنانند كه در نعمت زاده مى شوند و با آن بار مى آيند؛ همّتشان صرف غذاها و جامه هاى رنگارنگ مى گردد و در سخن گفتن مراعات ديگران را نمى كنند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس همه نيازهاى خود را از دنيا برآورد، روز آخرت به خواسته اش نمى رسد؛ و هر كه به زيور ناز پروردگان چشم دوزد، در ملكوت آسمان خوار است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى ابن مسعود! پس از من گروه هايى مى آيند كه غذاهاى نِكو و رنگارنگ مى خورند و بر چارپايان سوار مى شوند و خود را چنان زينت مى كنند كه زنى براى همسرش زينت مى كند و همچون زنان زيور آرايى مى نمايند و همانند شاهان ستمگر جامه مى پوشند؛ آنان منافقانِ اين امّت در آخر الزمان هستند كه شراب مى نوشند و با قاب، قمار مى كنند و شهوت مى رانند و نمازهاى جماعت را وا مى نهند و خواب ابتداى شب را وا مى گذارند و در صبحگاهان بسيار مى خوابند. خداى تعالى مى فرمايد: «آن گاه، كسانى جانشين اينان گشتند كه نماز را وا نهادند و پيرو شهوت ها شدند. آنان به زودى در غَى (وادى اى در جهنم) فرو خواهند افتاد». ابن مسعود! آنان همانند خرزهره اند كه گلى زيبا دارد، اما مزه اش سخت تلخ است. گفتارشان حكيمانه جلوه مى كند؛ اما كردارشان بيمارى اى درمان نا پذير است: «آيا در قرآن نمى انديشند يا بر قلب هاشان قفل ها است؟». ابن مسعود! آن كه در دنيا با ناز پروردگى زيست مى كند، چه سودى مى برد آن گاه كه در آتش جاودانه مى گردد؟! «آنان به جلوه بيرونى زندگى دنيا آگاهند؛ اما از آخرت بى خبرند». خانه ها مى سازند؛ كاخ ها بر پا مى كنند؛ مسجدها را به زيور مى آرايند؛ مقصد همه تلاش هاشان تنها دنيا است و به آن روى آورده اند و دل بسته اند. خداىِ آنان، شكم هاشان است. خداىِ برترين فرموده است: «با اين پندار كه همواره زنده ايد، دژها و كاخ ها برمى افرازيد؟ و به گاه انتقام گيرى، همچون سركشان رفتار مى كنيد؟ پس تقواى خدا را پيش گيريد و از من فرمان بريد». و نيز خداى برترين فرموده است: «آيا ديده اى آن كه هوسش را خداى خود گرفت و خدا با وجود علم گمراهش ساخت و بر گوش و دلش مهر نهاد و بر ديده اش پرده انداخت؟ پس از خدا چه كسى هدايتش خواهد كرد؟ آيا پند نمى گيريد؟» چنين كسى جز منافق نيست كه هوس خويش را دين خود ساخته و شكمش را خداى خويش؛ از هر چه دلش بخواهد، خواه حلال و خواه حرام، نمى پرهيزد. خداى برترين فرموده است: «اينان به همين زندگى پست خشنودند؛ اما اين زندگى در برابر زندگى آخرت، تنها كالايى ناچيز است». ابن مسعود! محراب هاى اينان زنانشانند؛ شرافت ايشان در درهم و دينار است؛ همه توانشان را در راه شكم خود به كار مى گيرند. اينان در ميان بَدان، بدترينند؛ هم خاستگاه فتنه اند و هم بازگشتگاه آن. ابن مسعود! سخن خداى برترين چنين است: «مگر نمى دانى اگر سال ها آنان را برخوردار كنيم، آنگاه عذاب موعود به آنها رسد آن چه از آن برخوردار مى شدند به كارشان نمى آيد؟». ابن مسعود! كالبدهاى ايشان هيچ سيرى نمى پذيرد و دل هاشان نرم و رام نمى گردد. ابن مسعود! اسلام غريبانه آغاز شد و به همان سان، غريبانه باز خواهد گشت. پس خوشا سرانجامِ غريبان! از فرزندان شما، هر كس كه آن روزگار را دريابد، [خطاب به ايشان] سلام ندهيد؛ جنازه هاشان را تشييع نكنيد؛ بيمارانشان را عيادت ننماييد؛ كه آنان گر چه خود را با شما هم سنّت و هم آوا جلوه مى دهند، امّا رفتارشان همانند شما نيست. پس آنان مسلمان گونه نمى ميرند و نه آن ها از منند و نه من از آن هايم.

الزهد لابن حنبل:معجون بادامى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آورده شد. چون آن را به هم زدند، فرمود: «اين چيست؟». گفتند: معجون بادام. فرمود: «آن را از من دور كنيد؛ كه آن، نوشيدنى ناز پروردگان است».

امام على عليه السلام ـ در نامه به معاويه ـ نوشت:چه خواهى كرد آن هنگام كه پرده هاى دنيايى كه در آنى، از پيش رويت برداشته مى شود؛ دنيايى كه به آرايه هايش شادمان شده اى، با لذّتش فريفته گشته اى، تو را فرا خوانده و دعوتش را پذيرفته اى، تو را كشانده و به دنبالش رفته اى، تو را فرمان داده و تو از وى فرمان بُرده اى؟ زود است كه نگاه دارنده اى تو را بر حالى نگه دارد كه هيچ سپرى نتواند از آن رهايى ات دهد. پس، از اين امر (ادّعاى خلافت) دست بردار، خود را براى حسابرسى آماده ساز، براى آنچه بر تو فرود آمده (پيرى و مقدّمات مرگ)، دامن به كمر زن و گوش به گفتار گمراهان مسپار؛ و اگر چنين نكنى، تو را از [عواقب]غفلتى كه از خويش كرده اى، آگاه خواهم كرد. همانا خوش گذران شده اى و شيطان در تو راه يافته و به آرزوى خود رسيده و همانند جان و خون، در وجود تو جارى شده است.

امام على عليه السلامـ در خطبه قاصعه كه در نكوهش شيطان است ـفرمود: همانا نگريستم و هيچ يك از مردم جهان را نديدم كه در چيزى تعصّب ورزد، مگر آنكه تعصّبش را علّت و سببى است: يا فريب و اشتباه نادانان را در بر دارد يا تراوشهاى ذهن مشتى مردم بي خرد را. و اينها شما نيستيد؛ زيرا شما به چيزى تعصّب مى ورزيد كه سبب و علّتش ناشناخته است، اما شيطان به سبب اصل و نژاد خود بر آدم تعصّب ورزيد، بر آفرينش او طعن زد و گفت: من از آتش آفريده شده ام و تو از گل. و توانگران خوش گذران جوامع تعصّبشان به مال و ثروت خود بود. چون خود را در آن همه نعمت و آسايش ديدند گفتند: «ما را مال و فرزند بيش است و ما عذاب نمى شويم».

امام على عليه السلام:به دنيا با نظر پارسايى كه از آن دورى مى جويد، بنگريد؛ كه آن نابود كننده كسى است كه در آن رحل اقامت افكند و رفاه زده ايمن را به درد مى آورد. بهره دنيا چون پشت كند، ديگر اميدى به بازگشت آن نيست؛ و آينده به روشنى دانسته نيست تا بتوان انتظارش را كشيد.