حدیث دربارهتشويق به شناخت تاريخ

امام على عليه السلامـ در سفارش به فرزندش حسن عليه السلام ـفرمود: دلت را با موعظه، زنده بدار. و اخبار گذشتگان را بر آن عرضه كن و به آنچه بر سرِ پيشينيان تو آمده است، اندرزش ده! در سرزمين ها و آثار بر جاى مانده از آنان بِگرد و بنگر كه چه كردند و از چه جدا شدند و به كجا منتقل شدند و در چه سرايى فرود آمدند. خواهى ديد كه از دوستان [خود]، جدا شده اند و در سراى غربت، فرود آمده اند و گويا تو نيز به زودى، چونان يكى از آنان خواهى شد. پس جايگاه [ابدى]خويش را آباد كن و آخرتت را به دنيايت مفروش. فرزندم! من اگر چه به اندازه عمرِ [مجموعِ]پيشينيان، عمر نكرده ام، اما در كردارهاى آنان نگريسته ام، و در اخبار و سرگذشتشان انديشيده ام، و در آثارشان سير كرده ام تا آن جا كه چونان يكى از آنان شده ام و بلكه با مطالعه تاريخ آنان، گويا پا به پاى اوّلين تا آخرين آنها عمر كرده ام. پس حوادث زلال را از تيره، و سود آنها را از زيانشان بازشناختم. پس، از هر چيزى، ناب آن را برايت برگزيدم و زيبايش را برايت جستم، و نا شناخته هايش را از تو دور ساختم، و چونان پدرى مهربان، به كار تو همّت گماشتم و عزم تربيت تو كردم؛ زيرا كه تو در آغاز زندگى قرار دارى و تازه به روزگارْ روى آورده اى و از نيّتى پاك و اندرونى بى پيرايه، برخوردارى.