نامه هاى امام به سران فتنه

4 حدیث
الأخبار الطوال:أقامَ عَلِيٌّ رضى الله عنه ثَلاثَةَ أيّامٍ يَبعَثُ رُسُلَهُ إلى أهلِ البَصرَةِ، فَيَدعوهُم إلَى الرُّجوعِ إلَى الطّاعَةِ وَالدُّخولِ فِي الجَماعَةِ، فَلَم يَجِد عِندَ القَومِ إجابَةً. ۱
الأخبار الطوال:عـلـى عليه السلام سـه روز صـبر كـرد و نمايندگانش را به سوى مردم بصره [كه در پى جمليان رفته بودند]مى فرستاد و آنان را به بازگشت به اطاعت خويش و همراهى با جمعيت مسلمانانْ فرا مى خواند؛ ولى از آنان پاسخى دريافت نكرد.
۱.الأخبار الطوال: ص 147.
الجمل:لَمّا سارَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام مِن ذي قارٍ قَدَّمَ صَعصَعَةَ بنَ صوحانَ بِكِتابٍ إلى طَلحَةَ وَالزُّبَيرِ وعَائِشَةَ، يُعَظِّمُ عَلَيهِم حُرمَةَ الإِسلامِ، ويُخَوِّفُهُم فيما صَنَعوهُ، ويَذكُرُ لَهُم قَبيحَ مَا ارتَكَبوهُ مِن قَتلِ مَن قَتَلوا مِنَ المُسلِمينَ، وما صَنَعوا بِصاحِبِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله عُثمانَ بنِ حُنَيفٍ، وقَتلِهِمُ المُسلِمينَ صَبرا، ويَعِظُهُم ويَدعوهُم إلَى الطّاعَةِ. قالَ صَعصَعَةُ: فَقَدِمتُ عَلَيهِم فَبَدَأتُ بِطَلحَةَ فَأَعطَيتُهُ الكِتابَ وأدَّيتُ إلَيهِ الرِّسالَةَ، فَقالَ: الآنَ؟! حينَ عَضَّتِ ابنَ أبي طالِبٍ الحَربُ يَرفُقُ لَنا! ثُمَّ جِئتُ إلَى الزُّبَيرِ فَوَجَدتُهُ أليَنَ مِن طَلحَةَ، ثُمَّ جِئتُ إلى عائِشَةَ فَوَجَدتُها

الجمل:وقتى اميرمؤمنان از ذو قار حركت كرد، صعصعة بن صوحان را با نامه اى نزد طلحه، زبير و عايشه فرستاد [و در آن]، حرمت اسلام را برايشان بزرگ شمرد و آنان را از عاقبت كارهايى كه مى كنند، ترساند و زشتى كارهايى را كه مرتكب شدند (كارهايى مثل: كشتن مسلمانان و آنچه با صحابى پيامبر صلى الله عليه و آله، عثمان بن حنيف انجام داده بودند و كشتن مسلمانان با شكنجه) به آنان گوشزد كرد، آنان را موعظه نمود و به اطاعت، فرا خواند. صعصعه مى گويد: بر آنان وارد شدم. نخست، نزد طلحه رفتم. نامه را به وى دادم و پيام را رساندم كه او گفت: اينك؟! حال كه جنگ، پسر ابو طالب را در تنگنا قرار داد، با ما نرمى مى كند؟! سپس نزد زبير آمدم و او را نرم خوتر از طلحه يافتم. سپس نزد عايشه رفتم. او را در رسيدن به شر، از همه شتابنده

۱.الجمل: ص 313.
الإمام عليّ عليه السلامـ مِن كِتابٍ لَهُ إلى طَلحَةَ وَالزُّبَيرَ ـ: أمّا بَعدُ، فَقَد عَلِمتُما وإن كَتَمتُما، أنّي لَم اُرِدِ النّاسَ حَتّى أرادوني، ولَم اُبايِعُهم حَتّى بايَعوني. وإنَّكُما مِمَّن أرادَني وبايَعَني، وإنَّ العامَّةَ لَم تُبايِعني لِسلطانٍ غالِبٍ، ولا لِعَرَضٍ حاضِرٍ، فَإِن كُنتُما بايَعتُماني طائِعَينِ، فَارجِعا وتوبا إلَى اللّهِ مِن قَريبٍ، وإن كُنتُما بايَعتُماني كارِهَينِ، فَقَد جَعَلتُما لي عَلَيكُمَا السَّبيلَ بِإِظهارِكُما الطّاعَةَ، وإسرارِكُمَا المَعصِيَةَ. ولَعَمري، ما كُنتُما بِأَحَقِّ المُهاجِرينَ بِالتَّقِيَّةِ وَالكِتمانِ، وإنَّ دَفعَكُما هذَا الأَمرَ مِن قَبلِ أن تَدخُلا فيهِ، كانَ أوسَعَ عَلَيكُما مِن خُروجِكُما مِنهُ بَعدَ إقرارِكُما بِهِ. وقَد زَعَمتُما

امام على عليه السلامـ از نامه اش به طلحه و زبير ـ: پس از حمد و سپاس خداوند؛ شما دو نفر مى دانيد ـ گرچه كتمان مى كنيد ـ كه من سراغ مردم نرفتم؛ بلكه آنان مرا خواستند، و من با آنان بيعت نكردم تا آن كه آنان با من بيعت نمودند، و شما دو تن، از كسانى بوديد كه مرا خواستيد و با من بيعت كرديد. مردم به خاطر قدرت برتر يا ثروت آماده با من بيعت نكردند. پس اگر شما از روى رضايت با من بيعت كرديد، زود برگرديد و به درگاه خدا توبه كنيد، و اگر از روى ناخشنودى با من بيعت كرديد، شما با آشكار داشتن فرمانبردارى و پنهان كردن نافرمانى خود، راه بازخواست را براى من باز گذارديد. به جانم سوگند كه شما از ديگر مهاجران، سزاوارتر به تقيّه و كتمان نبوديد. به راستى كه كنار گذاردن من از حكومت، پيش از آن كه در آن وارد شويد،

۱.نهج البلاغة: الكتاب 54، كشف الغمّة: ج 1 ص 239؛ الإمامة والسياسة: ج 1 ص 90، الفتوح: ج 2 ص 465 كلّها نحوه.
عنه عليه السلامـ في كِتابِهِ إلى عائِشَةَ قَبلَ الحَربِ ـ: أمّا بَعدُ، فَإِنَّكِ خَرَجتِ غاضِبَةً للّهِِ ولِرَسولِهِ، تَطلُبينَ أمرا كانَ عَنكِ مَوضوعا، ما بالُ النِّساءِ وَالحَربَ وَالإِصلاحَ بَينَ النّاسِ؟! تُطالِبينَ بِدَمِ عُثمانَ، ولَعَمري لَمَن عَرَّضَكِ لِلبَلاءِ، وحَمَلَكِ عَلَى المَعصِيَةِ، أعظَمُ إلَيكِ ذَنبا مِن قَتلَةِ عُثمانَ! وما غَضِبتِ حَتّى أغضَبتِ، وما هِجتِ حَتّى هَيَّجتِ، فَاتَّقِي اللّهَ وَارجِعي إلى بَيتِكِ. ۱
امام على عليه السلامـ در نامه اش به عايشه پيش از جنگ ـ: پس از حمد و سپاس خداوند؛ تو از خانه ات بيرون آمدى، در حالى كه بر خدا و پيامبرش خشم گرفتى. كارى را مى جويى كه از عهده تو برداشته شده است. زنان را چه به جنگ و صلح در ميان مردم؟! تو خونخواه عثمان شده اى. به جانم سوگند، كسانى كه تو را در معرض اين فتنه قرار دادند و تو را بر نافرمانى وا داشتند، نزد تو گناهكارتر از قاتلان عثمان اند. خشمگين نشدى تا اين كه [ديگران را] به خشم درآوردى، و به هيجان نيامدى تا آن كه [ديگران را] به هيجان انداختى. از خدا بترس و به خانه ات بازگرد.
۱.الإمامة والسياسة: ج 1 ص 90، الفتوح: ج 2 ص 465، المناقب للخوارزمي: ص 184 ح 223؛ كشف الغمّة: ج 1 ص 239، المناقب لابن شهر آشوب: ج 3 ص 152 كلّها نحوه.