حدیث دربارهتقسيم برابر ثروت هاى عمومى

عنه عليه السلامـ في قَومٍ مِن أهلِ المَدينَةِ لَحِقوا بِمُعاوِيَةَ ـ: قَد عَرَفُوا العَدلَ ورَأَوهُ وسَمِعوهُ ووَعَوهُ، وعَلِموا أنَّ النّاسَ عِندَنا في الحَقِّ اُسوَةٌ، فَهَرَبوا إلَى الأَثَرَةِ، فَبُعدا لَهُم وسُحقا. ۱

امام على عليه السلامـ درباره گروهى از مردمان مدينه كه به معاويه پيوستند ـ: عدالت را شناختند و ديدند و شنيدند و آن را دريافتند و دانستند كه مردم، نزد ما در حق، برابرند؛ امّا گريختند به سوى برترى جويى و امتيازطلبى. پس دور باشند از رحمت خدا!

۱.نهج البلاغة: الكتاب 70، خصائص الأئمّة عليهم السلام: ص 113 وفيه من «وعلموا.»، بحار الأنوار: ج 33 ص 521 ح 714؛ أنساب الأشراف: ج 2 ص 386 وفيه من «وعلموا.».

کلیدواژه‌ها سیاست های اقتصادی تقسیم برابر ثروت های عمومی

احادیث دیگر این موضوع

الاختصاصـ در توصيف خصلت ها وفضيلت هاى امام على عليه السلام ـ: تقسيمش به برابرى بود و در ميان شهروندان، دادگر بود. عمّار بن ياسر و ابو هيثم بن تيهان را مسئول بيت المال مدينه كرد و نوشت: «عرب و قريش و انصار و غيرعرب، هر كه مسلمان است از قبيله هاى عرب و تيره هاى غير عرب، برابرند». سهل بن حنيف، آزادشده سياهى را نزد او آورد و گفت: به اين، چه قدر مى دهى؟ امير مؤمنان فرمود: «تو چه قدر گرفته اى؟» گفت: سه دينار، و ديگران نيز همين اندازه گرفته اند. فرمود: «به آزاد شده نيز به اندازه او اختصاص دهيد: سه دينار».

الأمالى، طوسىـ به نقل از ابراهيم بن صالح انماطى ـ: على عليه السلام، در صبحگاه پس از بيعت، وارد بيت المال شد. اموالى را كه جمع شده بود، سه دينارْ سه دينار، ميان حاضران تقسيم نمود. سهل بن حنيف، به پاخاست و گفت: اى امير مؤمنان! اين برده را آزاد كردم. آن گاه به وى نيز سه دينار بخشيد، به همان اندازه كه به سهل بن حنيف داد.

الكافىـ به نقل از ابو مخنف ـ: گروهى از شيعيان، نزد على عليه السلام آمدند و گفتند: اى امير مؤمنان! كاش اين اموال را ميان اشراف و بزرگان تقسيم كنى و آنان را بر ما برترى دهى تا هنگامى كه كارها سامان يابد. آن گاه به بهترين خصلت هايى كه خداوندْ تو را بدان عادت داد، بازگردى؛ يعنى تقسيم برابر و عدالت در ميان شهروندان. امير مؤمنان عليه السلام فرمود: «واى بر شما! مرا وا مى داريد كه پيروزى را با ستم و جور بر مسلمانانى كه بر آنها حكومت يافتم، طلب كنم؟! نه؛ به خدا سوگند، چنين نخواهد شد تا روزگارْ باقى است و تا زمانى كه در آسمان، ستاره ببينم. به خدا سوگند، اگر اينها ثروت هاى شخصى ام بود، به برابرى ميان آنها رفتار مى كردم، چه رسد كه اينها اموال خودشان است».

امام على عليه السلامـ از سخنرانى وى هنگامى كه بر تقسيم برابر ثروت ها سرزنش شد ـ: در اين ثروت ها كسى را بر كسى امتيازى نيست. خداوند عز و جل آن را قسمت كرده است. اينها مالِ خداوند است و شما بندگان مسلمانِ خداونديد؛ و اين، كتاب خداست. بدان اقرار داريم و بر او گواهى داديم و در برابرش تسليم هستيم و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله، در برابر ماست. پس تن در دهيد. خداوند، شما را رحمت كند! هركه بدين امر خشنود نيست، هر كجا مى خواهد، برود.

امام على عليه السلامـ از نامه او به مصقلة بن هبيره شيبانى، كارگزارش در منطقه اردشير خُرّه از بزرگ ترين سرزمين هاى قديمى فارس كه اردشير بابكان، آن را بنا كرد و شيراز و كازرون، بخشى از آن بود (ر. ك: معجم البلدان: ج 1 ص 146). ـ: بدان مسلمانانى كه نزد تو و ما به سر مى برند، حقّشان از اين غنيمت ها يكسان است. [براى گرفتن آن]نزد من مى آيند و باز مى گردند.

امام على عليه السلامـ از نامه اش به حذيفة بن يمان، فرماندار مدائن ـ: به تو فرمان مى دهم كه خراج زمين ها را بر پايه حقّ و انصاف، گِردآورى كنى و از آنچه برايت فرستادم، تجاوز نكنى و چيزى را فرو مگذارى و بدعتى تازه بر پا مدارى. آن گاه، آن را به برابرى و دادگرى، ميان كسانى كه سزاوار آن اند، قسمت كن.

الغاراتـ به نقل از ابو اسحاق همدانى ـ: دو زن، هنگام تقسيم ثروت ها نزد على عليه السلام آمدند، يكى عرب و ديگرى غير عرب. به هر كدام، 25 درهم و پيمانه اى غذا داد. زنِ عرب گفت: اى امير مؤمنان! من زنى عربم و اين زن، غير عرب است. على عليه السلام فرمود: به خدا سوگند، من براى فرزندان اسماعيل، برترى اى بر فرزندان اسحاق در اين غنيمت ها نمى بينم.

أنساب الأشرافـ به نقل از حارث ـ: نزد على عليه السلام بودم كه دو زن، نزد او آمدند و گفتند: اى امير مؤمنان! ما نيازمند و تهى دستيم. فرمود: «اگر راستگو باشيد، حقوق شما بر ما و بر همه مسلمانانِ توانمند، واجب است». آن گاه به مردى دستور داد: «به همراه اين دو زن، به بازارِ ما روانه شو و براى هريك، پيمانه اى غذا و سه لباس (جامه، چارقد و چادر) خريدارى كن و به هريك، از تقسيمى من، صد درهم عطا كن». وقتى بازگشتند، يكى از آنان، از صورتش نقاب برداشت و گفت: اى امير مؤمنان! مرا برترى ده بدانچه خداوند، تو را بدان، برترى و شرف داده است. فرمود: «خداوند، مرا به چه چيزى برترى و شرف داده است؟». گفت: به پيامبر خدا. فرمود: «راست گفتى. تو كيستى؟». گفت من، زنى عرب هستم و اين زن، از غير عرب است. [حارث] گويد: چيزى را از زمين برگرفت و سپس فرمود: «آنچه را ميان دو لوح بود، مطالعه كردم. در آن، فضيلتى براى فرزندان اسماعيل بر فرزندان اسحاق نيافتم، ولو به اندازه بالِ پشه اى».