حدیث دربارهياريخواهى عثمان از معاويه و كمك نكردن او

تاريخ اليعقوبي:كَتَبَ [عُثمانُ] إلى مُعاوِيَةَ يَسأَلُ تَعجيلَ القُدومِ عَلَيهِ، فَتَوَجَّهَ إلَيهِ فِي اثنَي عَشَرَ ألفا، ثُمَّ قالَ: كونوا بِمَكانِكُم في أوائِلِ الشّامِ حَتّى آتِيَ أميرَ المُؤمِنينَ؛ لِأَعرِفَ صِحَّةَ أمرِهِ. فَأَتى عُثمانَ، فَسَأَلَهُ عَنِ المُدَّةِ، فَقالَ: قَد قَدِمتُ لِأَعرِفَ رَأيَكَ، وأعودَ إلَيهِم فَأَجيؤَكَ بِهِم. قالَ: لا وَاللّهِ، ولكِنَّكَ أرَدتَ أن اُقتَلَ فَتَقولَ: أَنا وَلِيُّ الثَّأرِ؛ ارجِع، فَجِئني بِالنّاسِ! فَرَجَعَ، فَلَم يَعُد إلَيهِ حَتّى قُتِلَ. ۱
تاريخ اليعقوبى:[عثمان] به معاويه [نامه اى]نوشت و از او خواست كه زود به نزد او بيايد. پس با دوازده هزار نفر به سوى او به راه افتاد. سپس [معاويه به سپاه]گفت: در همين جا، در ابتداى شام بمانيد تا نزد امير مؤمنان بروم و از صحّت فرمانش آگاه شوم. آن گاه نزد عثمان آمد. او پرسيد: چند روزه آمديد؟ گفت: آمده ام تا نظرت را بدانم، به سوى آنان باز گردم و سپس آنها را نزد تو بياورم. گفت: به خدا سوگند، اين گونه نيست؛ بلكه تو مى خواهى كه من كشته شوم تا بگويى: من ولىّ دَم هستم! باز گرد و مردم را برايم بياور. معاويه باز گشت؛ امّا به سوى عثمان باز نيامد، تا آن كه عثمان كشته شد.
۱.تاريخ اليعقوبي: ج 2 ص 175.

احادیث دیگر این موضوع

۸
تاريخ الإسلامـ به نقل از ابن زبير و ابن عبّاس ـ: عثمان، مِسوَر بن مَخْرَمه را به سوى معاويه فرستاد [و او را موظّف ساخت] تا به معاويه اطّلاع دهد كه وى در محاصره است و به او فرمان داد تا لشكرى را سريع به سوى او بفرستد. چون [مِسوَر] بر معاويه وارد شد، بلافاصله معاويه و مسلم بن عقبه و ابن حديج، سوار شدند و خود را ده روزه از دمشق به مدينه رساندند. معاويه نيمه شبْ وارد شد و سرِ عثمان را بوسيد. عثمان گفت: لشكر كجاست؟ گفت: تنها ما سه نفر آمديم. عثمان گفت: خداوند، نعمت خويشاوندى به تو ندهد و يارى ات نكند و پاداش خير به تو ندهد، كه به خدا سوگند، جز به خاطر تو كشته نمى شوم و جز به موجب تو از من انتقام گرفته نمى شود. معاويه گفت: پدر و مادرم فداى تو باد! اگر لشكرى به سوى تو مى فرستادم و آنان مى شنيدند، شتاب مى كردند و تو را مى كشتند؛ امّا اسبانى تيزرو با من است. با من بيرون شو كه هيچ كس از [ورود] من اطّلاع ندارد. به خدا سوگند، سه روز نمى گذرد كه نشانه هاى منطقه شام را مى بينيم. گفت: بد نظرى دادى. و از قبولش خوددارى ورزيد. معاويه به سرعت باز گشت. مِسوَر در بازگشت به مدينه، وارد ذو مروه ذو مروه، آبادى اى در وادى القرى است و [نيز] گفته شده كه ميان خُشُب و وادى القرى است (معجم البلدان: ج 5 ص 116). شد و بر عثمان ـ در حالى كه معاويه را نكوهش مى كرد و عذرش را نمى پذيرفت ـ در آمد. [عثمان،] چون دوباره محاصره شد، مِسوَر را براى بار دوم به سوى معاويه فرستاد تا به يارى او بشتابد؛ امّا معاويه گفت: عثمانْ [مدّتى] نيكى كرد، خدا نيز به او نيكى كرد. سپس [روش خود را] تغيير داد، خدا [نيز روش خود را]تغيير داد و بر او سخت گرفت. او ادامه داد: عثمان را رها كرديد؛ حال كه جانش به گلويش رسيده، [به من]مى گوييد: برو و مرگ را از او دور كن. اين، در توان من نيست. سپس مرا در بوستانى نزديك خود فرود آورد و هيچ كس نزد من نيامد تا آن كه عثمانْ كشته شد.
الفتوحـ در يادكردِ يارى خواستن عثمان از كارگزارانش، هنگامى كه از مردمْ نااميد شد ـ: عثمان ترسيد كه شورشيان شتاب كنند و او كشته شود. پس به عبد اللّه بن عامر بن كُرَيز (فرماندار بصره) و معاوية بن ابى سفيان (فرماندار كلّ شام)نامه اى با يك مضمون نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. امّا بعد، سركشان و سفيهان و نابخردان و متجاوزانِ از اهالى كوفه و مصر و مدينه، خانه ام را محاصره كرده اند و هيچ چيز، جز كشته شدنم و يا خلع از منصبى كه پروردگارم نصيبم كرده است، آنان را راضى نمى كند. آگاه باشيد كه من به ديدار پروردگارم مى روم! پس، مرا با مردانى دلاور و صاحب رأى يارى دهيد؛ شايد پروردگارم به وسيله آنان، سركشى اين ستمگران و متجاوزانِ بر من را از من دور كند. و السلام!». مِسوَر بن مَخْرَمه، نامه به معاويه را آورد و چون به او رسيد، برايش خواند. سپس گفت: اى معاويه! عثمان، كشته شدنى است. پس در آنچه به او مى نويسى، دقّت كن. معاويه گفت: اى مِسوَر! من آشكارا مى گويم كه عثمان، در آغاز، به آنچه خدا دوست داشت و مى پسنديد، عمل كرد؛ سپس [روش خود را]دگرگون كرد. خدا نيز نسبت به او دگرگونى ايجاد كرد. آيا من مى توانم آنچه را خداى عز و جل تغيير داده است، باز گردانم؟
سير أعلام النبلاءـ به نقل از جويرية بن اسماء ـ: عمرو بن عاص به ابن عبّاس گفت: اى بنى هاشم! شما با كشتن عثمان، همچون مداواى كنيزان بدكاره رفتار كرديد. در خُرده گيرى از او، از فاسقان عراق اطاعت كرديد و او را به شورشيان مصر سپرديد تا وى را بكشند و كشندگانش را پناه داديد. ابن عبّاس گفت: اين سخنان را براى خشنودى معاويه مى گويى. بهتر است نظر واقعى خودت را بگويى و بلكه سزاوارترين مردم به سخن نگفتن درباره عثمان، شما دو تن هستيد. امّا تو اى معاويه! آنچه را عثمان مى كرد، در نظرش زينت مى دادى؛ ولى چون محاصره شد و از تو يارى خواست، تو [يارى رساندن به وى را] به تأخير انداختى و كشته شدنش را دوست داشتى و منتظرش گذاشتى. و امّا تو اى عمرو! مدينه را بر ضدّ او بر افروختى و به فلسطين گريختى و از اخبارش مى پرسيدى و چون خبر كشته شدنش به تو رسيد، دشمنى با على، تو را به سوى معاويه كشاند و دينت را در برابر [فرمان روايىِ]مصر فروختى. معاويه گفت: كافى است. عمرو، من و خودش را در معرض كلام تو قرار داد.