حدیث دربارهبيم اختلاف

الإمام عليّ عليه السلامـ مِن خُطبَتِهِ بِذي قارٍ ۱ ـ: قَد جَرَت اُمورٌ صَبَرنا فيها وفي أعيُنِنَا القَذى؛ تَسليما لاِمرِ اللّهِ تَعالى فيمَا امتَحَنَنا بِهِ؛ رَجاءَ الثَّوابِ عَلى ذِلكَ، وكانَ الصَّبرُ عَلَيها أمثَلَ مِن أن يَتَفَرَّقَ المُسلِمونَ، وتُسفَكَ دِماؤُهُم. نَحنُ أهلُ بَيتِ النُّبُوَّةِ، وأحَقُّ الخَلقِ بِسُلطانِ الرِّسالَةِ، ومَعدِنُ الكَرامَةِ الَّتِي ابتَدَأَ اللّهُ بِها هذِهِ الاُمَّةَ. وهذا طَلحَةُ وَالزُّبَيرُ ـ لَيسا مِن أهلِ النُّبُوَّةِ، ولا مِن ذُرِّيَّةِ الرَّسولِ ـ حينَ رَأَيا أنَّ اللّهَ قَد رَدَّ عَلَينا حَقَّنا بَعدَ أعصُرٍ، فَلَم يَصبِرا حَولاً واحِدا، ولا شَهرا كامِلاً، حَتّى وَثَبا عَلى دَأبِ الماضينَ قَبلَهُما؛ لِيَذهَبا بِحَقّي، ويُفَرِّقا جَماعَةَ المُسلِمينَ عَنّي. ۲

امام على عليه السلامـ در خطبه اش در ذو قار ۳ ـ: امورى گذشت كه در آن صبر كرديم، در حالى كه در چشمانمان خار بود؛ و اين صبر به خاطر تسليم در برابر فرمان خداى متعال به آنچه ما را بدان امتحان كرد، بود و [نيز به خاطر] اميد به پاداش آن. و صبر، بهتر از آن بود كه مسلمانان، متفرّق شوند و خونشان ريخته شود. ماييم اهل بيت نبوّت، سزاوارترينِ مردم به قدرت رسالت، و معدن كرامتى كه خداوند، امّت را بر آن بنا نهاد. اين طلحه و زبير، كه نه از خاندان نبوّت و نه از نسل پيامبرند، چون ديدند كه خداوند، حقّ ما را پس از مدّتى به ما باز گردانْد، نه يك سال، كه يك ماه كامل هم صبر نكردند و همچون پيشينيان خود، خيز برداشتند تا حقّم را بربايند و مسلمانان را از گِردم پراكنده سازند.

۱.ذُوقار: موضع بين الكوفة وواسط، وهو إلى الكوفة أقرب، فيه كان يوم ذي قار المشهور بين الفرس والعرب (تقويم البلدان: ص 292).

۲.الإرشاد: ج 1 ص 249.

۳.ذو قار، جايى ميان كوفه و واسط (البتّه به كوفه نزديك تر) است و در آن، جنگ مشهور ميان ايرانيان و اعراب، واقع شده است (تقويم البلدان: ص 292).

کلیدواژه‌ها امام علی پس از پیامبر داستان سقیفه انگیزه های بیعت امام پس از خودداری بیم اختلاف

احادیث دیگر این موضوع

الشافىـ به نقل از موسى بن عبد اللّه بن حسن ـ: على عليه السلام [به كسانى كه از بيعت با ابو بكر سر باز زده بودند،]گفت: بيعت كنيد؛ چرا كه اينان دو راه در پيش روى من گذارده اند، [بدين ترتيب] كه يا آنچه را حقّشان نيست بگيرند، يا با آنان بجنگم و در ميان مسلمانان، اختلاف اندازم.

الشافىـ به نقل از سفيان بن فَروه، از پدرش ـ: بُرَيده آمد تا آن كه پرچمش را در ميان [قبيله]اسلم كوبيد و گفت: تا على عليه السلام بيعت نكند، من بيعت نمى كنم. پس، على عليه السلام گفت: اى بُرَيده! در آنچه مردم بر آن همگام اند، همراه شو؛ زيرا امروز نزد من، اجتماع (اتحاد) آنان بهتر از اختلافشان است.

شرح نهج البلاغةـ به نقل از عبد اللّه بن جُناده ـ: در آغاز حكومت على عليه السلام، از حجاز به قصد عراق آمدم. از مكّه گذشتم و عمره گزاردم. سپس وارد مدينه شدم و به مسجد پيامبر خدا آمدم و چون نداى نماز جمعه داده شد، مردم گرد آمدند و على عليه السلام، در حالى كه شمشيرش را حمايل كرده بود، بيرون آمد و چشم ها به او متوجّه شد. او خدا را ستود و بر پيامبرش درود فرستاد و سپس فرمود: «امّا بعد، چون خداوند، پيامبرش را قبض روح كرد، [با خود]گفتيم: ما، خاندان و وارث و خانواده و نزديكان او هستيم، نه ديگر مردم؛ هيچ كس بر سر فرمان روايى او، با ما كشمكش نمى كند و هيچ طمعكارى در حقّ ما طمع نمى ورزد؛ امّا قوممان مانع ما شدند و فرمان روايى پيامبر صلى الله عليه و آله را از ما ربودند. پس، حكومت از آنِ ديگرى شد و ما دنباله رو شديم. ناتوان، در ما طمع ورزيد و خوار، بر ما عزّت گرفت. پس به خاطر آن، چشم ها بر ما گريستند و سينه ها گرفتند و جان ها بى تاب شدند. به خدا سوگند، اگر از پراكندگى مسلمانان، بازگشت كفر، و نابودى دين هراسى نبود، تصميمى غير از اين مى گرفتيم. كسانى حكومت را به دست گرفتند كه خيرخواه مردم نبودند».

امام على عليه السلامـ در خطبه اش پيش از جنگ جمل ـ: چون پيامبر صلى الله عليه و آله قبض روح شد، ما، خانواده و خاندان و وارثان و خويشان او و سزاوارترينِ مردم به او بوديم و با ما در اين امر، كشمكش نمى شد. پس، حكومت پيامبرمان را از ما گرفتند و به ديگران سپردند و به خدا سوگند، اگر از اختلاف مسلمانان و بازگشتشان به كفر هراسى نبود، تا سر حدّ توانمان، آن را دگرگون مى ساختيم.