حدیث دربارهزمينه و معيار شناخت خير و شر

مسند ابن حنبل عن وابصة بن معبد:أتَيتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله وأنَا اُريدُ ألّا أدَعَ شَيئا مِنَ البِرِّ وَالإِثمِ إلّا سَأَلتُهُ عَنهُ، وإذا عِندَهُ جَمعٌ، فَذَهَبتُ أتَخَطَّى النّاسَ. فَقالوا: إلَيكَ يا وابِصَةُ عَن رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، إلَيكَ يا وابِصَةُ. فَقُلتُ: أنَا وابِصَةٌ، دَعوني أدنو مِنهُ فَإِنَّهُ مِن أحَبِّ النّاسِ إلَيَّ أن أدنُوَ مِنهُ. فَقالَ لي: اُدنُ يا وابِصَةُ، اُدنُ يا وابِصَةُ. فَدَنَوتُ مِنهُ حَتّى مَسَّت رُكبَتي رُكبَتَهُ. فَقالَ: يا وابِصَةُ، اُخبِرُكَ ما جِئتَ تَسأَلُني عَنهُ أو تَسأَلُني؟ فَقُلتُ: يا رَسولَ اللّهِ فَأَخبِرني. قالَ: جِئتَ تَسأَلُني عَنِ البِرِّ وَالإِثمِ؟ قُلتُ: نَعَم. فَجَمَعَ أصابِعَهُ الثَّلاثَ فَجَعَلَ يَنكُتُ بِها في صَدري ويَقولُ: يا وابِصَةُ استَفتِ نَفسَكَ، البِرُّ مَا اطمَأَنَّ إلَيهِ القَلبُ وَاطمَأَنَّت إلَيهِ النَّفسُ، وَالإِثمُ ما حاكَ فِي القَلبِ وتَرَدَّدَ فِي الصَّدرِ وإن أفتاكَ النّاسُ. ۱

مسند ابن حنبلـ به نقل از وابصة بن مِعْبد ـ: خدمت پيامبر خدا رفتم و مى خواستم هيچ نيك و بدى را وا نگذارم، مگر آن كه از ايشان پرسيده باشم. گروهى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله بودند. در حالى كه از ميان مردم رد مى شدم، به سوى ايشان رفتم. مردم گفتند: اى وابصه! دور شو و جلوى پيامبر خدا ميا. گفتم: من وابصه ام. بگذاريد به ايشان نزديك شوم. او از همه مردم برايم محبوب تر است كه نزديكش شوم. پيامبر صلى الله عليه و آله به من فرمود: «نزديك بيا، وابصه! نزديك بيا، وابصه!». به ايشان نزديك گشتم، تا حدّى كه با او زانو به زانو شدم. فرمود: «آيا خبر بدهم كه آمده اى چه بپرسى، يا خودت مى پرسى؟». گفتم: اى پيامبر خدا! بفرماييد. ايشان سه انگشت خود را گِرد آورد، پس شروع كرد تلنگر زدن به سينه من و در آن حال، مى فرمود: «اى وابصه! از دلت بپرس. نيكى، آن است كه دل و جانت با آن آرام مى گيرد و گناه، آن است كه در دلت اضطراب ايجاد مى كند و در سينه ات ترديد پديد مى آورد [، آن را وا گذار]؛ هر چند مردم [بر خلاف آنچه دلت مى فهمد،]اظهار نظر كنند».

۱.مسند ابن حنبل: ج 6 ص 292 ح 18023؛ قرب الإسناد: ص 322 ح 1228 نحوه، بحار الأنوار: ج 17 ص 229.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های مربوط به جهان و انسان خیر شناخت خیر +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر چه تو را به ترديد مى افكند، آن را وا گذار و به سوى چيزى رو كن كه در تو ترديد نمى انگيزد؛ چرا كه نيكى، [مايه] اطمينان و آرامش است و بدى، [موجب اضطراب و] ترديد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نيكى، آن است كه جان با آن آرام گيرد و دل با آن اطمينان يابد و گناه، آن است كه در درون، اضطراب پديد آورد و در سينه، ترديد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نيكى، آن است كه سينه ات براى آن گشاده شود. و گناه، آن است كه در دلت اضطراب ايجاد كند؛ هر چند مردم [بر خلاف آنچه دلت مى فهمد،] اظهار نظر كنند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ چون از ايشان پرسيدند: نيكى و گناه چيست؟ ـ: نيكى، خوش رفتارى است؛ و گناه، آن است كه در سينه ات اضطرابْ پديد آورَد و خوش نداشته باشى كه مردم از آن آگاه شوند.

مسند ابن حنبلـ به نقل از ابو اُمامه ـ: كسى از پيامبر خدا پرسيد: گناه چيست؟ فرمود: «آن گاه كه چيزى در سينه ات اضطراب ايجاد كرد، آن را وا گذار».

مسند ابن حنبلـ به نقل از ابو ثعلبه خشنى ـ: به پيامبر خدا گفتم: اى پيامبر خدا! مرا از آنچه برايم حلال و آنچه بر من حرام است، آگاه ساز. پيامبر صلى الله عليه و آله نفس عميقى كشيد و به دقّت نگريست. سپس فرمود: «نيكى، آن است كه دل با آن آرام گيرد و قلب با آن اطمينان يابد. و گناه، آن است كه جان به آن آرام نشود و قلب با آن اطمينان نيابد؛ هر چند فتوادهندگانْ تو را [بر خلاف آنچه احساس مى كنى،] فتوا دهند».

الزهد، ابن مباركـ به نقل از عبد الرحمان بن معاوية بن حُديج ـ: مردى از پيامبر خدا پرسيد: چه چيز براى من حلال و چه چيز بر من حرام است؟ پيامبر خدا سكوت كرد. آن مرد سؤال خود را سه بار تكرار كرد. پيامبر صلى الله عليه و آله در هر سه بار، سكوت كرد و آن گاه، فرمود: «سؤال كننده چه كسى بود؟». آن مرد گفت: من بودم، اى پيامبر خدا! پيامبر صلى الله عليه و آله، در حالى كه با دو انگشت [بر سينه] خود تلنگر مى زد، فرمود: «آنچه را دلت ناشايسته مى بيند، وا گذار».

المعجم الكبيرـ به نقل از واثلة بن اسقع ـ: در مسجد خَيْف، جلو چشم پيامبر صلى الله عليه و آله حاضر شدم. يارانش به من گفتند: اى واثله! از جلوى چشم پيامبر دور شو! پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «وا گذاريدش؛ آمده است تا بپرسد». نزديك ايشان شدم و گفتم: پدر و مادرم فدايت، اى پيامبر خدا! به ما دستورى بده كه پس از تو، به آن عمل كنيم. فرمود: «دلت بايد يارى ات كند». گفتم: چگونه ممكن است؟ فرمود: «آنچه تو را به ترديد مى افكند، وا گذار و آنچه تو را به شك نمى افكند، انجام بده؛ هر چند فتوا دهندگان، [بر خلاف آنچه مى فهمى،] رأى دهند». گفتم: اين را از كجا بدانم؟ فرمود: «[براى اين كار،] دستت را روى دلت مى گذارى؛ چرا كه قلب، در برابر حلال آرامش مى يابد، ولى براى حرام آرام نمى شود. همانا مسلمانِ پرهيزگار، گناه كوچك را رها مى كند تا مبادا به گناه بزرگ دچار شود».