حدیث دربارهكلّياتى درباره وظايف امام

حکمت‌نامه پیامبر اعظم(ص) ج ۴، ص ۵۰۹، ح ۳۰۵۶

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله

كلّياتى درباره وظايف امام

رسول اللّه صلى الله عليه و آله:السُّلطانُ وَلِيُّ مَن لا وَلِيَّ لَهُ. ۱

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فرمان روا، سرپرست كسانى است كه سرپرستى ندارند.

۱.سنن أبي داوود: ج 2 ص 229 ح 2083 عن عائشة و ج 1 ص 540 ح 2260 عن ابن عبّاس.

کلیدواژه‌ها امامت عامه امامت وظایف امام کلیاتی درباره وظایف امام

احادیث دیگر این موضوع

۵

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به مُعاذ، در هنگام فرستادن او به يمن ـ: اى مُعاذ! كتاب خدا را بديشان بياموز و آنان را بر خوى هاى نيك، پرورش ده و هر يك از مردم را در جايگاه خود بنشان، نيك باشند يابد، . يعنى: هر كس را در مقام و مرتبه اى كه شايسته آن است قرار بده و با هر يك، چنان كه درخور اوست، رفتار كن. و فرمان خدا را درباره آنان به كار بند و در زمينه فرمان او و اموال او از هيچ كس هراس مدار؛ زيرا كه اينها در اختيار تو و مال تو نيست، و امانت را در هر كم و بيشى، به آنان باز گردان. بر تو باد نرمش و بخشايش، جز در مورد فرو نهادن حق كه نادان بگويد: «حق خدا را فرو گذاشتى». در هر كارى كه ترسيدى از آن بر تو خُرده گرفته شود، دليل انجام دادن آن را براى كارگزارانت بگو تا تو را معذور بدارند [و بى جهت بر تو خُرده نگيرند]. روش هاى جاهليت را از ميان بردار، مگر آنچه را اسلام روا شمرده است، و اوامر اسلام را سراسر، از خُرد و كلان، زنده بدار. بيشترين اهتمامت به نماز باشد؛ زيرا كه نماز، پس از اقرار به دين، در رأس احكام اسلام است. خدا و فرداى قيامت را همواره به مردم يادآور شو و پياپى، اندرز ده، كه اين كار آنان را در به كار بستن آنچه خدا دوست مى دارد، تواناتر مى سازد. ديگر آن كه، همه جا آموزگارانى در ميان ايشان بگمار و بندگى و پرستش آن خدايى را كن كه به سوى او باز مى گردى و در راه خدا، از سرزنش هيچ سرزنشگرى باك مدار.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به على عليه السلام هنگامى كه او را به يكى از نواحى روانه نمود ـ: اى على! تو را با آن كه برايم بس عزيزى، مى فرستم. پس هيچ وظيفه اى [و كارى] را به فردا وا مگذار، زيرا كه هر روز را كار و وظيفه اى است و براى مردم، نشستِ عمومى بگذار و دونْ پايه را بر بلند پايه و ناتوان را بر قدرتمند و زنان را بر مردان، مقدّم بدار و با كسى كه تو را در كارت سرگردان كند، مشورت مكن و از قرآن، مشورت بخواه، كه قرآن، پيشواى توست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:زمامدار، پنج وظيفه دارد: گِردآورىِ به جاى فَى ء (اموال عمومى) و هزينه كردن به جاى آن؛ و اين كه براى [تصدّى] امور مردم، از بهترين كسى كه مى شناسد، كمك بگيرد؛ و مردم را [در مرزها و سرزمين دشمن] معطّل نكند؛ و آنها را به نابودى نكشانَد؛ و كار مردم را به فردا نيفكند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس زمام امرى از امور مسلمان را به دست گيردو كسى را جانبدارانه بر آنان امير گردانَد، لعنت خدا بر او باد! و خداوند، توبه و عدالتى را از او نمى پذيرد تا آن كه به دوزخش بَرَد و هر كس قُرُقگاه خدا را به كسى ببخشد، به قُرُقگاه خداوند، به ناحق تجاوز كرده است و لعنت خدا بر او باد!

تفسير القمّى:علّت آن كه سه سهم از خمس، تنها به امامْ اختصاص يافته، آن است كه خداوند، او را همانند پيامبر، ملزم به سرپرستى و تربيت يتيمان، و تأمين هزينه مسلمانان، پرداخت بدهى آنان و بُردنشان به حج و جهاد كرده است. اين، فرموده پيامبر خداست آن گاه كه خداوند، اين آيه را به او فرو فرستاد: «پيامبر، نسبت به مؤمنان، از خودشان سزاوارتر است و همسرانش مادران ايشان اند» . و او پدر آنان است. پس چون خداوند او را پدرِ مؤمنان قرار داد، همان وظيفه را يافت كه پدر نسبت به فرزند دارد». در اين هنگام فرمود: «هر كس از خود، دارايى اى بر جاى گذارَد، از آنِ وارثان اوست و هر كس بدهكارى يا عائله اى برجاى گذارد، [پرداخت بدهكارى و سرپرستى عائله] بر عهده زمامدار است. بنا بر اين، امام، همان وظيفه اى را دارد كه پيامبر داشت. از اين رو، سه سهم خمس، متعلّق به او شد.