حدیث دربارهكلّياتى درباره وظايف امام

عنه صلى الله عليه و آلهـ في وَصِيَّتِهِ لِعَلِيٍّ عليه السلام عِندَما وَجَّهَهُ إلى بَعضِ الوُجوهِ ـ: يا عَلِيُّ، قَد بَعَثتُكَ وأنَا بِكَ ضَنينٌ ۱، فَلا تَدَعَنَّ حَقّا لِغَدٍ فَإِنَّ لِكُلِّ يَومٍ ما فيهِ، وَابرُز لِلنّاسِ، وقَدِّمِ الوَضيعَ عَلَى الشَّريفِ، وَالضَّعيفَ عَلَى القَوِيِّ، وَالنِّساءَ قَبلَ الرِّجالِ، ولا تُدخِلَنَّ أحَدا يَغلِبُكَ عَلى أمرِكَ، وشاوِرِ القُرآنَ فَإِنَّهُ إمامُكَ. ۲

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به على عليه السلام هنگامى كه او را به يكى از نواحى روانه نمود ـ: اى على! تو را با آن كه برايم بس عزيزى، مى فرستم. پس هيچ وظيفه اى [و كارى] را به فردا وا مگذار، زيرا كه هر روز را كار و وظيفه اى است و براى مردم، نشستِ عمومى بگذار و دونْ پايه را بر بلند پايه و ناتوان را بر قدرتمند و زنان را بر مردان، مقدّم بدار و با كسى كه تو را در كارت سرگردان كند، مشورت مكن و از قرآن، مشورت بخواه، كه قرآن، پيشواى توست.

۱.ضَنَّ بالشيء: بخل، فهو ضَنين (المصباح المنير: ص 365 «ضنن»).

۲.نثر الدرّ: ج 1 ص 158.

کلیدواژه‌ها امامت عامه امامت وظایف امام کلیاتی درباره وظایف امام

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به مُعاذ، در هنگام فرستادن او به يمن ـ: اى مُعاذ! كتاب خدا را بديشان بياموز و آنان را بر خوى هاى نيك، پرورش ده و هر يك از مردم را در جايگاه خود بنشان، نيك باشند يابد، . يعنى: هر كس را در مقام و مرتبه اى كه شايسته آن است قرار بده و با هر يك، چنان كه درخور اوست، رفتار كن. و فرمان خدا را درباره آنان به كار بند و در زمينه فرمان او و اموال او از هيچ كس هراس مدار؛ زيرا كه اينها در اختيار تو و مال تو نيست، و امانت را در هر كم و بيشى، به آنان باز گردان. بر تو باد نرمش و بخشايش، جز در مورد فرو نهادن حق كه نادان بگويد: «حق خدا را فرو گذاشتى». در هر كارى كه ترسيدى از آن بر تو خُرده گرفته شود، دليل انجام دادن آن را براى كارگزارانت بگو تا تو را معذور بدارند [و بى جهت بر تو خُرده نگيرند]. روش هاى جاهليت را از ميان بردار، مگر آنچه را اسلام روا شمرده است، و اوامر اسلام را سراسر، از خُرد و كلان، زنده بدار. بيشترين اهتمامت به نماز باشد؛ زيرا كه نماز، پس از اقرار به دين، در رأس احكام اسلام است. خدا و فرداى قيامت را همواره به مردم يادآور شو و پياپى، اندرز ده، كه اين كار آنان را در به كار بستن آنچه خدا دوست مى دارد، تواناتر مى سازد. ديگر آن كه، همه جا آموزگارانى در ميان ايشان بگمار و بندگى و پرستش آن خدايى را كن كه به سوى او باز مى گردى و در راه خدا، از سرزنش هيچ سرزنشگرى باك مدار.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:زمامدار، پنج وظيفه دارد: گِردآورىِ به جاى فَى ء (اموال عمومى) و هزينه كردن به جاى آن؛ و اين كه براى [تصدّى] امور مردم، از بهترين كسى كه مى شناسد، كمك بگيرد؛ و مردم را [در مرزها و سرزمين دشمن] معطّل نكند؛ و آنها را به نابودى نكشانَد؛ و كار مردم را به فردا نيفكند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس زمام امرى از امور مسلمان را به دست گيردو كسى را جانبدارانه بر آنان امير گردانَد، لعنت خدا بر او باد! و خداوند، توبه و عدالتى را از او نمى پذيرد تا آن كه به دوزخش بَرَد و هر كس قُرُقگاه خدا را به كسى ببخشد، به قُرُقگاه خداوند، به ناحق تجاوز كرده است و لعنت خدا بر او باد!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فرمان روا، سرپرست كسانى است كه سرپرستى ندارند.

تفسير القمّى:علّت آن كه سه سهم از خمس، تنها به امامْ اختصاص يافته، آن است كه خداوند، او را همانند پيامبر، ملزم به سرپرستى و تربيت يتيمان، و تأمين هزينه مسلمانان، پرداخت بدهى آنان و بُردنشان به حج و جهاد كرده است. اين، فرموده پيامبر خداست آن گاه كه خداوند، اين آيه را به او فرو فرستاد: «پيامبر، نسبت به مؤمنان، از خودشان سزاوارتر است و همسرانش مادران ايشان اند» . و او پدر آنان است. پس چون خداوند او را پدرِ مؤمنان قرار داد، همان وظيفه را يافت كه پدر نسبت به فرزند دارد». در اين هنگام فرمود: «هر كس از خود، دارايى اى بر جاى گذارَد، از آنِ وارثان اوست و هر كس بدهكارى يا عائله اى برجاى گذارد، [پرداخت بدهكارى و سرپرستى عائله] بر عهده زمامدار است. بنا بر اين، امام، همان وظيفه اى را دارد كه پيامبر داشت. از اين رو، سه سهم خمس، متعلّق به او شد.