حدیث دربارهويژگى هاى كلّى مؤمن

التمحيص:پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «مؤمن، ايمانش كامل نمى شود، تا آن گاه كه يكصد و سه خصلت در او باشد؛ در كردار و رفتار و انديشه و درون و برون». امام على عليه السلام گفت: اى پيامبر خدا! آن يكصد و سه خصلت، چيست؟ پيامبر خدا فرمود: «اى على! از صفات مؤمن، آن است كه: انديشه اش پوياست، بلندْ آواز ۱۰ و پُر دانش و بس بردبار است. ستيز زيبا دارد و خوشْ مناظره است. گشاده دل ترينِ مردم است و خاكسارترينِ آنان. خنده اش لبخند است و گرد آمدنش براى آموختن. پند دهنده غافلان است و آموزگار نادانان. آن را كه آزارش دهد، نمى آزارد و به آنچه بيهوده است، نمى پردازد. از مصيبت و گرفتارى [ـِ دشمنش]، شاد نمى شود و از كسى غيبت نمى كند. از حرام ها مى پرهيزد و در آنچه شبهه ناك است، درنگ مى كند. پُر بخشش است و كم آزار. ياور غريبان است و پدر يتيمان. شادى اش در چهره اوست و ترسش ۱۱ در دل او. به درويشىِ خويش شادان است. از عسل شيرين تر است و از صخره سخت تر. رازى را فاش نمى سازد، پرده درى نمى كند. حركاتش با ظرافت است و ديدارش شيرين. پُر عبادت است و خوش وقار و نرم خو و پُرسكوت. هر گاه به او نادانى و جسارت شود، بردبارى مى ورزد و در برابر آن كه به او بدى كند، شكيباست. به بزرگ سالان احترام مى نهد و با خردسالان مهربان است. در امانت ها درستكار است و از خيانت به دور. همدمش پرهيزگارى است و خوى اش شرم و آزرم. پر احتياط است و كم لغزش. رفتارهايش آموزنده است و گفتارش جذّاب. از لغزش و خطا، در مى گذرد و عيبجويى نمى كند. سنگين است و شكيبا. خشنود است و سپاس گزار. كم سخن است و راستگو. نيكوكار است و پاك دامن. بردبار است و ملايم. خويشتندار است و شرافتمند. نه لعنتگر است، نه سخن چين، نه دروغگو، نه غيبت كننده، نه ناسزاگو، نه حسود، و نه بخيل. خوش و خرّم است. اهل كنجكاوى و جاسوسى نيست. از كارها، عالى ترينِ آنها را مى جويد و از خوى ها، والاترينشان را. خداوند، همراه و نگهدار اوست و توفيق الهى پشتيبانش. در عين نرمش، اقتدار دارد و تصميماتش توأم با يقين است. به كسى كه مبغوض اوست، ستم و بى انصافى نمى كند و به خاطر كسى كه دوستش دارد، مرتكب گناه نمى شود. در سختى ها صبور است، ستم و تعدّى نمى كند و هوسران نيست. درويشى، زيرپوش اوست ۱۲ و شكيبايى، روپوشش. كم هزينه است و بسيار كمك رسان. بسيار روزه مى گيرد، فراوان نماز و عبادت مى كند و كم مى خوابد. دلش پرهيزگار است و كردارش پاكيزه. هر گاه [بر دشمنش] توانا شود، مى بخشد و هر گاه وعده دهد، وفا مى كند. به اميد [ـِ ثواب]، روزه مى گيرد و از بيم [ـِ عذاب]نماز مى گزارد. كار نيك انجام مى دهد؛ چنان كه گويى آن را مى بيند. ۱۳ نگاهش [از حرام] فروهشته است. دستِ بخشنده دارد، هيچ سائلى را ردّ نمى كند و از هيچ بخششى بخل نمى ورزد. به برادران رسيدگى مى كند و پياپى احسان مى نمايد. سخنش را مى سنجد و زبانش را نگه مى دارد. نه در دشمنى اش غرق مى شود و نه در دوستى اش خود را به هلاكت مى افكند. باطل را از دوست خود هم نمى پذيرد و حق را از دشمنش هم رد نمى كند. نمى آموزد، مگر براى آن كه بداند و علم به دست نمى آورد، مگر براى آن كه [بدان]عمل كند. كم كينه است و پُرسپاس. روزها در پىِ معاش خود مى رود و شب هنگام، بر گناهان خويش مى گِريد. اگر با اهل دنيا به سر بَرد، زيرك ترين آنهاست و اگر با اهل آخرت به سر برد، پارساترينِ ايشان. در كسب و كارش، به درآمدهاى شبهه ناك رضايت نمى دهد و در دينش، به رخصت ها عمل نمى كند. از لغزش برادرش چشم مى پوشد و حرمت دوستىِ ديرينِ او را پاس مى دارد».