اهتمام به كار آخرت
7 حدیث
الإمام الصادق عليه السلام:لَمّا وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ: أنَا مُنذُ سَقَطتُ إلَى الدُّنيَا استَدبَرتُ وَاستَقبَلتُ الآخِرَةَ، فَدارٌ أنتَ إلَيها تَسيرُ أقرَبُ مِن دارٍ أنتَ مِنها مُتَباعِدٌ.
يا بُنَيَّ، لا تَطلُب مِنَ الأَمرِ مُدبِرا، ولا تَرفُض مِنهُ مُقبِلاً؛ فَإِنَّ ذلِكَ يُضِلُّ الرَّأيَ ويُزري بِالعَقلِ. ۱
امام صادق عليه السلام:هنگامى كه لقمان پسرش را نصيحت كرد، گفت: «من از همان زمانى كه به دنيا آمدم، به آن پشت كردم و به سوى آخرت رفتم. پس خانه اى كه تو به سوى آن روانى، نزديك تر است از خانه اى كه تو از آن دور مى شوى.
اى پسرم! در پىِ چيزى نباش كه پشت سر نهاده اى، و چيزى را كه پيشِ رو دارى، رها نكن؛ زيرا اين كار، رأى و نظر را گم راه مى كند و عقل را بى مايه مى گرداند».
۱.قصص الأنبياء: ص 193 ح 242، تنبيه الخواطر: ج 1 ص 138 نحوه.
أعلام الدين:أوصى لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ:. وَاعلَم يا بُنَيَّ، إنَّكَ ۱ مِن حينِ نَزَلتَ مِن بَطنِ أُمِّكَ استَدبَرتَ الدُّنيا، وَاستَقبَلتَ الآخِرَةَ، فَأَصبَحتَ بَينَ دارَينِ: دارٍ تَقرُبُ مِنها ودارٍ تَباعَدُ عَنها، فَلا تَجعَلَنَّ هَمَّكَ إلاّ عِمارَةَ دارِكَ الَّتي تَقرُبُ مِنها ويَطولُ مُقامُكَ بِها؛ فَلَها خُلِقتَ وبِالسَّعيِ لَها اُمرِتَ. ۲
أعلام الدين:لقمان به پسرش سفارش كرد و گفت: «اى پسرم! بدان كه تو از هنگامى كه از شكم مادر به دنيا آمدى، به دنيا پشت كرده اى و به آخرت رو آورده اى؛ پس بين دو خانه اى قرار گرفته اى كه به يكى نزديك مى شوى و از ديگرى دور مى گردى. همّت خود را جز براى آباد ساختن خانه اى كه نزديكش مى شوى و اقامت تو در آن طولانى خواهد بود، قرار مده؛ زيرا براى همين آفريده شده اى و مأمور تلاش براى آن گشته اى».
الاختصاص عن الأوزاعيّـ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ: يا بُنَيَّ، إنَّكَ مُنذُ يَومَ هَبَطتَ مِن بَطنِ اُمِّكَ استَقبَلتَ الآخِرَةَ وَاستَدبَرتَ الدُّنيا؛ فَإِنَّكَ إن نِلتَ مُستَقبَلَها أولى بِكَ أن تَستَدبِرَها. ۱
الاختصاصـ به نقل از اَوزاعى، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: اى پسرم! تو از همان هنگام كه از شكم مادر به دنيا آمدى، رو به آخرت كردى و به دنيا پشت نمودى. حال اگر به آنچه پيش روست، دست يابى، بهتر است براى تو از [بازگشتن به]دنيايى كه پشت سر نهاده اى.
۱.الاختصاص: ص 338، بحار الأنوار: ج 13 ص 429 ح 23.
خزانة الخيال:قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ: أي بُنَيَّ. وَاجعَل هَمَّكَ فيما كُلِّفتَ، ولا تَجعَل هَمَّكَ فيما كُفيتَ. ولا تَهتَمَّ لِلدُّنيا فَيَشغَلَكَ عنَِ الآخِرَةِ، وَاتَّجِر للّهِِ تِجارَةً يَأتِكَ الأَرباحُ بِلا بِضاعَةٍ، ولَيسَ غِنىً مِثلَ صِحَّةِ الجِسمِ، ولا غُنمٌ مِثلَ طيبِ العَيشِ. ۱
خزانة الخيال:لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم!. همّت خود را در چيزى قرار بده كه بدان موظّف شده اى، و آن را در چيزى قرار نده كه از آن كفايت شده اى. و به دنيا اهتمام نورز كه تو را از اشتغال به آخرت باز دارد. و براى خدا چنان داد و ستد كن كه بدون كالا، براى تو سودآور باشد. هيچ ثروتى، همانند سلامت تن نيست، و هيچ غنيمتى، مانند خوشىِ زندگى نيست».
۱.خزانة الخيال: ص 568.
محبوب القلوب:قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ: يا بُنَيَّ، إنَّ الدُّنيا لا خَيرَ فيها إلاّ لِأَحَدِ رَجُلَينِ: رَجُلٍ سَبَقَ مِنهُ عَمَلٌ سَيِّي فَهُوَ حَريصٌ عَلى أن يَتَدارَكَ بِعَمَلٍ صالِحٍ؛ لِيَغفِرَ اللّهُ تَعالى بِهِ سَيِّئاتِهِ، ورَجُلٍ أعطاهُ اللّهُ تَعالى فِي الدُّنيا شَرَفا وذِكراً، فَهُوَ يَلتَمِسُ شَرَفَ الآخِرَةِ وذِكرَها. ۱
محبوب القلوب:لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! در دنيا هيچ خيرى نيست، جز براى دو كس: مردى كه در گذشته عمل بدى از او سرزده و او حريص است كه آن را با عمل خوب، جبران كند خداى متعال با آن، بدى هايش را بيامرزد؛ و مردى كه خداى متعال در دنيا به او شرافت و آوازه اى بخشيده و او در جستجوى شرافت و ياد آخرت است».
۱.محبوب القلوب: ج 1 ص 204.
ربيع الأبرار عن لقمان:يا بُنَيَّ، اِجعَل هَمَّكَ فيما خُلِقتَ لَهُ، ولا تَجعَل هَمَّكَ فيما كُفيتَهُ. ۱
ربيع الأبرارـ به نقل از لقمان ـ: اى پسرم! همّت خود را در چيزى صرف كن كه براى آن آفريده شده اى، و آن را در چيزى (دنيا) صرف نكن كه كفايت شده اى.
۱.ربيع الأبرار: ج 4 ص 376.