ادب معاشرت با دشمنان
4 حدیث
الإمام الصادق عليه السلام:لَمّا وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ:. يا بُنَيَّ، لِيَكُن مِمّا ۱ تَستَظهِرُ بِهِ عَلى عَدُوِّكَ الوَرَعُ عَنِ المَحارِمِ، وَالفَضلُ في دينِكَ، وَالصِّيانَةُ لِمُرُوَّتِكَ، وَالإِكرامُ لِنَفسِكَ أن لا تُدَنِّسَها بِمَعاصِي الرَّحمنِ ومَساوِي الأَخلاقِ وقَبيحِ الأَفعالِ.
وَاكتُم سِرَّكَ، وأحسِن سَريرَتَكَ؛ فَإِنَّكَ إذا فَعَلتَ ذلِكَ آمَنتَ بِسِترِ اللّهِ أن يُصيبَ عَدُوُّكَ مِنكَ ۲ عَورَةً، أو يَقدِرَ مِنكَ عَلى زَلَّةٍ، ولاَ تَأمَنَنَّ مَكرَهُ فَيُصيبَ مِنكَ غِرَّةً في بَعضِ حالاتِكَ، وإذَا استَمكَنَ مِنكَ وَثَبَ عَلَيكَ ولَم يُقِلكَ عَثرَةً.
وَليَكُن مِمّا تَتَسَلَّحُ بِهِ عَلى عَدُوِّكَ إعلانُ الرِّضا عَنهُ، وَاستَصغِرِ الكَثيرَ في طَلَبِ المَنفَعَةِ،
امام صادق عليه السلام:وقتى كه لقمان پسرش را موعظه مى كرد، به او گفت: «. اى پسرم! چيزهايى كه مى خواهى با آنها بر دشمنت چيره شوى، اينها باشند: پرهيز از محرّمات، برترى در دينت، حفظ جوان مردى ات، تكريم نفس خود تا به نافرمانى هاى خداى رحمان و اخلاق بد و كردار زشت، آلوده نگردد.
رازت را پنهان كن و باطنت را نيكو گردان؛ چرا كه هر گاه چنين كردى، در پناه خداوند خواهى بود تا از دستيازىِ دشمن بر نقطه ضعف تو و يا پى بردن او به لغزشت، در امان بمانى. خود را از حيله دشمن، در امان نبين تا مبادا در برخى از حالات، فريبش را بخورى. هر گاه توانست، به تو حمله مى كند و هيچ لغزشى را از تو نمى بخشد.
بايد يكى از سلاح هايى كه تو در برابر دشمنت به كار مى گيرى، اعلان رضايت از او باشد. در جلب منفعت، بسيار را اندك، و
عنه عليه السلام:كانَ فيما أوصى بِهِ لُقمانُ ابنَهُ ناتانَ أن قالَ لَهُ: يا بُنَيَّ، لِيَكُن مِمّا تَتَسَلَّحُ بِهِ عَلى عَدُوِّكَ فَتَصرَعُهُ المُماسَحَةُ وإعلانُ الرِّضا عَنهُ، ولا تُزاوِلهُ بِالمُجانَبَةِ فَيَبدُوَ لَهُ ما في نَفسِكَ فَيَتَأَهَّبَ لَكَ. ۱
امام صادق عليه السلام:در سفارش لقمان به پسرش ناتان است كه گفت: «اى پسرم! از جمله چيزهايى كه بايد داشته باشى تا بتواند تو را در برابر دشمن، مسلّح گرداند و زمينگيرش كند، نرم زبانى با دشمن و اعلان رضايت از اوست؛ ولى با كناره گيرى، او را رها نكن؛ چرا كه در اين صورت، آنچه در ضمير توست، برايش آشكار مى شود و آن گاه، خود را برايت آماده مى كند».
۱.الأمالي للصدوق: ص 766 ح 1031، بحار الأنوار: ج 13 ص 413 ح 3.
بهجة المَجالس واُنس المُجالس:قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ: يا بُنَيَّ، مَن قَصَّرَ فِي الخُصومَةِ خُصِمَ، ومَن بالَغَ فيها أثِمَ، فَقُلِ الحَقَّ ولَو عَلى نَفسِكَ ولاتُبالِ مَن غَضِبَ. ۱
بَهجة المَجالس واُنس المُجالس:لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! هر كه در دشمنى كوتاهى كند، مورد دشمنى قرار مى گيرد، و هر كه در آن زياده روى كند، گناهكار است. پس حق را بگو؛ هر چند بر زيان تو باشد و به كسى كه [از حقگويىِ تو] خشم نمايد، اعتنا نكن».
۱.بهجة المَجالس واُنس المُجالس: ج 2 ص 432.
الاختصاصـ به نقل از اَوزاعى، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: پسرم! دوستان را زياد كن، و از دشمنان ايمن مباش؛ زيرا كينه در سينه هاى آنان، مانند، آب ۳ زير خاكستر است.