حدیث دربارهفلسفه حج

عيسَى بنُ يونُس:كانَ ابنُ أبِي العَوجاءِ مِن تَلامِذَةِ الحَسَنِ البَصرِيِّ، فَانحَرَفَ عَنِ التَّوحيدِ. فَأَتى أبا عَبدِاللّهِ عليه السلام. فَقالَ: إلى كَم تَدوسونَ هذَا البَيدَرَ وتَلوذونَ بِهذَا الحَجَرِ، وتَعبُدونَ هذَا البَيتَ المَعمورَ بِالطّوبِ والمَدَرِ، وتُهَروِلونَ حَولَهُ هَروَلَةَ البَعيرِ إذا نَفَرَ؟! اءنَّ مَن فَكَّرَ في هذا وقَدَّرَ عَلِمَ أنَّ هذا فِعلٌ أسَّسَهُ غَيرُ حَكيمٍ ولا ذي نَظَرٍ، فَقُل فَإِنَّكَ رَأسُ هذَا الأَمرِ وسَنامُهُ، وأبوكَ اُسُّهُ وتَمامُهُ. فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إنَّ مَن أضَلَّهُ اللّهُ وأعمى قَلبَهُ استَوخَمَ الحَقَّ ولَم يَستَعذِبهُ، وصارَ الشَّيطانُ وَلِيَّهُ ورَبَّهُ وقَرينَهُ، يورِدُهُ مَناهِلَ الهَلَكَةِ ثُمَّ لا يُصدِرُهُ، وهذا بَيتٌ اِستَعبَدَ اللّهُ بِهِ خَلقَهُ لِيَختَبِرَ طاعَتَهُم في إتيانِهِ، فَحَثَّهُم عَلى تَعظيمِهِ وزِيارَتِهِ، وجَعَلَهُ مَحَلَّ أنبِيائِهِ، وقِبلَةً لِلمُصَلّينَ إلَيهِ، فَهُوَ شُعبَةٌ مِن رِضوانِهِ، وطَريقٌ يُؤَدّي إلى غُفرانِهِ، مَنصوبٌ عَلَى استِواءِ الكَمالِ ومُجتَمَعِ العَظَمَةِ والجَلالِ ۱.
عيسى بن يونس روايت كرده است:ابن ابى العوجاء از شاگردان حسن بصرى بود. سپس از مسير توحيد منحرف شد. ونزد امام صادق عليه السلام آمد و نشست. سپس گفت: تاكى اين خرمن را با پاها مى كوبيد وبه اين سنگ پناه مى آوريد و اين خانه افراشته از آجر وكلوخ را مى پرستيد و همچون شتران فرارى، دور اين خانه «هروله» مى كنيد؟ هركس در اين باره بينديشد، مى داند كه اين كار را كسى غير فرزانه و بى انديشه بنيان نهاده است. پس بگو، كه تو رئيس اين آيين و قلّه آنى و پدرت پايه و نظام آنست. امام صادق عليه السلام فرمود: خداوند هركس را گمراه و كوردل سازد، حق را برايش ناخوش مى دارد و به كامش گوارا نمى آيد و شيطان سررشته دار و همنشين او مى شود و او را به وادىِ هلاكت مى كشاند و از آن بيرونش نمى آورد. اين خانه اى است، كه خداوند بوسيله آن بندگانش را به پرستش خود فراخوانده است، تا در انجام آن، ميزان طاعتشان را بيازمايد، از اين روبندگان را به بزرگداشت و زيارت آن تشويق كرده و آن را جايگاه پيامبران و قبله گاه نمازگزاران قرار داده است. پس آن، شعبه اى از رضاى الهى و راهى به سوى آمرزش خدايى است كه بر راستاى كمال و كانون عظمت و جلال استوار شده است.
۱.الكافي: 4 / 197 / 1، الفقيه: 2 / 249 / 2325، الاحتجاج: 2/ 206 / 218، أمالي الصدوق: 494 / 4، الإرشاد: 2 / 200 نحوه.

احادیث دیگر این موضوع

۸
امام على عليه السلام:در خطبه قاصعه فرمود: آيا نمى بينيد كه خداوند، پيشينيان را از زمان حضرت آدم عليه السلام تا آخرين انسان هاى اين عالم، بوسيله سنگهايى آزمود كه نه زيان مى رساند، نه سود، نه مى بيند و نه مى شنود. پس آن ها را خانه خويش (بيت اللّه الحرام) قرار داده كه مايه استوارى مردم است و آن را در سرزمينى سنگلاخ و كم خاك و كلوخ، در درّه اى تنگ و كم آب، ميان كوه هاى خشن و ريگهايى نرم و چشمه هايى كم آب و روستاهايى پراكنده و بى باران قرار داد، كه چهارپايان در آن جا فربه نمى شوند. آنگاه آدم عليه السلام و فرزندان او را فرمان داد كه رو به سوى آن آورند. پس، خانه خدا، مقصدى براى سفرها و بار انداختن آنان شد، دلها از همه سو، از بيابان هاى خشك و پست و بلنديها و جزاير پراكنده درياها و عمق درّه ها، با خضوع و فروتنى، «لا اله الاّ اللّه» گويان و هروله كنان به سو ى آن شتافتند، غبارآلوده و ژوليده موى، جامه ها و روبندها برون آورده و پشت سرافكنده و پريشان چهره، خداوند آنان را آزمود؛ امتحانى بزرگ و آزمونى سخت و عظيم و آزمايشى دشوار و رسا و تواضعى روشن! و آنرا سبب رحمت خويش و مايه و وسيله رسيدن به بهشت و موجب آمرزش و آزمودن مردم قرار داد. و اگر خداوند متعال، خانه خود و عبادتگاههايش را در ميان باغستانها و نهرها و زمين هاى هموار و سرسبز و پرميوه و آباد و كشتزارهاى شاداب و آبادى هاى به هم پيوسته و دشتهايى خرّم و گندم زارهاى انبوه و بوستان هاى سرسبز و زمين هاى حاصلخيز و خرّم و جاده هايى آباد و باغهايى فراوان قرار مى داد، در اينصورت، پاداش، به خاطر آسانى امتحان، كم مى شد. و اگر پايه هاى اين خانه و سنگ هاى بنايش از زمرّد سبز و ياقوت سرخ و با درخشش و روشنايى بود، در سينه ها كمتر شك پديد مى آمد و تلاش ابليس براى تسلّط بر دلها كاسته مى شد و مردم نيز كمتر گرفتار شكّ مى شدند. ولى خداى متعال، بندگان خود را با شدايد گوناگون مى آزمايد و با سختيها و مشكلات رنگارنگ و ناگوارى هاى مختلف امتحان مى كند، تا تكبّر را از دلهايشان بيرون بَرد و فروتنى را در جانهايشان قراردهد و اينها را دريچه هايى گشوده به سوى فضل خويش و ابزارى فراهم و مهيّا براى بخشايش و آزمايش خود، قراردهد.