پرهيز دادن از فخرفروشى با ثروت

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آيا جهاد در راه خدا منحصر به كشته شدن است؟ آن كه براى پدر و مادرش بكوشد و نيز آن كه براى خانواده اش تلاش كند و هم آن كه براى پاك نگاه داشتن خود همت ورزد، همه جهاد در راه خدا به شمار آيد. و آن كه براى فخرفروشى با ثروت تلاش كند، در راه شيطان است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه براى خوددارى از عرض نياز به مردم و تلاش براى خانواده اش و لطف ورزى به همسايه اش، از راه حلال دنيا را بجويد، در روزى كه به ديدار خدا مى رود، چهره اش همچون ماه كامل است؛ و هر كه دنيا را از راه حلال، ولى براى زياده جويى و فخرفروشى و خودنمايى طلب كند، خدا را در حالى ديدار نمايد كه بر وى خشم گرفته باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هرگاه مردم بر فقيران خويش خشم ورزند و آبادى بازارهاشان را به رخ كشند و با مال اندوزى بزرگى طلبند، خداوند به چهار خصلت گرفتارشان فرمايد: قحطى روزگار، ستم حاكم، خيانت كارگزاران حاكم، و تسلط تجاوز.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: و مال را گرد مياور،در حالى كه نمى دانى آن را براى كه مى اندوزى! و نيز نمى دانى كه آيا در وطنخويش خواهى مرد يا در جاى ديگر.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:روز قيامت، فرزند آدم همچون بره آورده مى شود و نزد خداوند مى ايستد. خدا به او مى فرمايد: «تو را عطا دادم و مال و نعمت بخشيدم؛ پس چه كردى؟» گويد: «پروردگارم! آن را گرد آوردم و بيفزودم و بيش از آن چه بود، باقى نهادم؛ پس مرا بازگردان تا آن را به تو بازآرم». خداى فرمايد: «نشانم ده كه چه پيش فرستادى». گويد: «پروردگارم! آن را گرد آوردم و بيفزودم و بيش از آن چه بود، باقى نهادم؛ پس مرا بازگردان تا آن را به تو بازآرم». آن گاه، بنده اى كه خيرى پيش نفرستاده باشد، به سوى آتش رانده مى شود.

المستدرك على الصحيحين از ابوهريره:رسول خدا صلى الله عليه و آلهفرمود: «زود است كه امت مرا بيمارىِ امتها فرا رسد». گفتند: «بيمارىِ امت ها چه باشد؟» فرمود: «سرمستى و به خود باليدن و فخرفروشى و در گرانفروشى مسابقه دادن و كينه توزى و حسدورزى، چندان كه به ستم انجامد».

امام باقر عليه السلام:رسول خدا صلى الله عليه و آله بر كوه صفا ايستاد و فرمود: «اى بنى هاشم! اى بنى عبدالمطلب! همانا منم رسول خدا براى شما و به شما مهر مى ورزم و مرا عملِ خود است و هر يك از شما را نيز عملِ خويش. مگوييد: محمّد از ما است و هر جا كه وى درآيد، ما نيز درآييم. به خدا سوگند چنين نيست؛ دوستان من نه از شمايند ـ اى بنى عبدالمطلب ـ و نه از غير شما، مگر آن كه تقواپيشه باشند. هلا كه اگر در روز قيامت، بار دنيا بر دوش آييد و ديگران بار آخرت بر دوش آيند، شما را نخواهم شناخت. هلا كه در رابطه خودم و شما و نيز خودم و خدا نسبت به شما، هر گونه عذرى را از شما واستاندم».

تنبيه الخواطر:[به رسول خدا صلى الله عليه و آله] گفته شد: «اى رسول خدا! كدام افراد امت تو بدترينند؟» فرمود: «ثروتمندان».

مسند ابن حنبل از عبداللّه بن مسعود:همانا پيامبر صلى الله عليه و آله از بسيار داشتنِ عيال و مال نهى فرمود.

امام على عليه السلام:تنها حرص سبب گردآورى مال است و حريص تيره بخت و نكوهيده است.

امام على عليه السلام:تنها بخل است كه مال را باقى مى نهد و بخيل عقوبت يابد و سرزنش گردد.

امام على عليه السلام:بس رنج آور است كه انسان آن چه را نمى خورد، گرد آورد و آن چه را در آن سكنا نمى گزيند، بنا نمايد و سپس در حالى به سوى خداى تعالى رود كه نه مالى حمل كرده و نه بنايى با خود برده است.

امام على عليه السلام:اى فرزند آدم! اگر از دنيا چيزى مى خواهى كه تو را كفايت كند، پس كم ترينِ آن براى تو كافى است؛ و اگر چيزى مى خواهى كه تو را بس نباشد، پس هر چه در آن است، كفايتت ننمايد.

امام على عليه السلام:اندكى كه بدان نياز باشد، بهتر از فراوانى است كه بدان نياز نباشد.

امام على عليه السلامـ خطاب به كميل بن زياد ـ: همانا در اين جا، دانشى بسيار نهفته است ـ امام با دستش به سينه اش اشاره فرمود ـ، البته اگر كسانى را بيابم كه آن را توانند حمل كرد. آرى؛ براى آن، فرد تيزفهم مى يابم، اما به او اطمينان ندارم.؛ يا مى يابم كسى را كه در لذت برى زياده روى كرده و به آسانى، از شهوتش فرمان مى پذيرد؛ يا كسى را كه شيفته گردآوردن مال است. اين دو هم در هيچ كارى، نگاهبان دين نيستند و نزديك ترين همانندانِ آنان، چهارپايانِ چرنده اند.

امام على عليه السلامـ در نامه اش به شريح قاضى، آن گاه كه خبر يافت وى خانه اى به بهاى هشتاد دينار خريده است ـ: هر زيانى كه بر اين خريدار در آن چه خريده وارد شود، بر عهده كسى است كه بدن هاى پادشاهان را تباه سازد؛ جان هاى گردن كشان را بگيرد؛ حكومت فرعون ها را نابود كند، كسانى همچون كسرا و قيصر و شاهان يمن و حِميَر و نيز آنان كه مال گرد آوردند و آن را افزودند، و آنان كه بناها را ساختند و برافراشتند و بياراستند و زينت كردند، و خانه و مِلك و اثاث گرد آوردند و به خيال خود، آن را براى فرزندان به جا نهادند. [فرشته مرگ] همه اينان را به جايگاه بازپرسى و حسابرسى و مكان پاداش و كيفر بَرَد، آن گاه كه فرمان خداوند براى جدا ساختن حق از باطل فرود آيد و آن جا است كه تبهكاران زيان برند.

امام على عليه السلامـ در اندرزش به مردم ـ: به خدا سوگند! آن جدى است نه بازيچه؛ و راست است نه دروغ؛ و آن نيست جز مرگ كه دعوت خود را به گوش همگان رسانيد و ساربان حُداخوانَش همه را به شتاب فراخواند. پس مبادا به بسيارىِ مردم در پيرامون خود فريفته شوى، در حالى كه ديده اى آن كه پيش از تو بود و مال مى اندوخت و از درويشى كناره مى جست و با آرزوى دراز و دور انگاشتنِ مرگ، از فرجام كار ايمنى مى خواست، چگونه مرگ وى را فرا گرفت و از وطنش بركند! آيا نديديد آن كسان را كه آرزوى دراز پروريدند و بناهاى بلند ساختند و مال فراوان گرد آوردند، كه چگونه خانه هاشان گورهاشان گشت و آن چه گرد آورده بودند، تباه شد و اموالشان به وارثان رسيد و همسرانشان نصيب ديگران گشتند؟

امام على عليه السلام:خير آن نيست كه مال و فرزندت بسيار باشد؛ بلكه آن است كه دانش و عقلت فراوان باشد و با عبادت پروردگارت به مردم مباهات ورزى.

امام على عليه السلام:آن گاه كه مال گرد مى آورى، در آن وكيل ديگرى هستى؛ او بدان خوشبختى يابد و تو بدبخت گردى!

امام على عليه السلام:بزرگ ترين نادانى است كه آن چه را نه براى تو مى ماند و نه تو براى آن مى مانى، بيندوزى.

امام على عليه السلام:فخرفروشى با مال، بازى و بيهوده گرى و سرگرمى و جايگزين كردن خير با چيز پست است.

امام على عليه السلام:اى گروه هاى مردم! خداى را بپرهيزيد؛ كه بسا آرزومندى كه به آرزويش نرسد و سازنده بِنايى كه در آن سكنا نيابد و گرد آورنده اى كه بگذارد و بگذرد. شايد آن را به ناروا گرد آورده و حقِّ كسى است كه آن را بازداشته و به حرام بدان دست يافته و با آن، بار گناه بر دوش گرفته و سنگينى اش را پذيرفته و با اندوه و دريغ نزد پروردگارش باريافته، در حالى كه هم دنيا و هم آخرت را باخته؛ و اين است زيانكارى آشكار.

امام باقر عليه السلام يا امام صادق عليه السلام:همه اقوام را فخرفروشى به ثروت فريفت ۲، چندان كه به ديدار گورها رفتند.

امام صادق عليه السلام:اگر محاسبه [ى روز قيامت] حقيقت دارد، پس گردآوردن مال براى چه؟

امام صادق عليه السلام:در زمره اندرزهاى لقمان به فرزندش چنين بود: «فرزند عزيزم! همانا پيش از تو، مردم براى فرزندهاشان مال گرد آوردند؛ اما نه آن چه گرد آوردند باقى ماند و نه آنان كه برايشان مال باقى نهاده شده بود، باقى ماندند. و جز اين نيست كه تو بنده اى هستى به اجرت گرفته شده؛ به كارى فرمان داده شده اى و به پاداشى وعده ات داده اند؛ پس كارت را درست به انجام رسان و پاداشت را تمام بگير».

امام رضا عليه السلام:مال جز با پنج خصلت گرد نيايد: بخل بسيار، آرزوى دراز، حرص غلبه يافته، پيوند بريدن از خويشان، و ترجيح دادن دنيا بر آخرت.