حدیث دربارهتقسيمِ برابر

عنه عليه السلامـ مِن كِتابِهِ إلى حُذَيفَةَ بنِ اليَمانِ والِي المَدائِنِ ـ: آمُرُكَ أن تَجبِيَ خَراجَ الأَرَضينَ عَلَى الحَقِّ وَالنَّصَفَةِ، ولا تَتَجاوَز ما قَدَّمتُ بِهِ إلَيكَ، ولا تَدَع مِنهُ شَيئا، ولاتَبتَدِع فيهِ أمرا، ثُمَ اقسِمهُ بَينَ أهلِهِ بِالسَّوِيَّةِ وَالعَدلِ. ۱

امام على عليه السلامـ از نامه اش به حذيفة بن يمان، كارگزارِ مدائن ـ: تو را فرمان مى دهم كه خراج زمين ها را بر پايه حق و انصاف گردآورى و از آن چه تو را به آن دستور داده ام، درنگذرى و چيزى از آن فرو نگذارى و در آن هيچ بدعتى ننهى. آن گاه، آن را ميان كسانى كه شايسته دريافت آنند، به مساوات و عدالت تقسيم كن!

۱.إرشاد القلوب: 321، الدرجات الرفيعة: 289، بحار الأنوار: 28 / 88 / 3.

کلیدواژه‌ها دولت حکمت های اقتصادی پایه های توسعه تقسیم برابر

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلامـ از خطبه وى، آن گاه كه به دليل برابر تقسيم كردن غنائم، سرزنش شده بود ـ: و امّا اين غنيمت، هيچ كس را در آن بر ديگرى برترى نيست. خداوند آن را [ميان بندگان] تقسيم فرموده و مال، از آنِ او است. شما هم بندگان خداييد و مسلمانيد؛ و اين، كتاب خدا است كه به آن باور داريم و بر آن گواهى داده ايم و با آن اسلام آورده ايم. سنّت پيامبرمان نيز پشتوانه ما است. پس ـ خدايتان رحمت آورد! ـ [به حكم خداوند] تسليم شويد. و هر كس به اين شيوه خرسند نيست، هر گونه مى خواهد، روى گردانَد.

امام على عليه السلامـ از نامه اش به كارگزار خود در اردشير خُرّه اردشير خُرّه از بزرگ ترين مناطق فارس و سرزمينى كهن بوده كه اردشير بابكان آن را بنا كرده و شيراز، ميمند، و كازرون در آن قرار داشته است (معجم البلدان: 1 / 146). به نام مصقله بن هبيره شيبانى ـ: هَلا كه حقّ مسلمانان نزد تو و ما در تقسيم اين غنيمت برابر است؛ بر همين مبنا نزد من مى آيند [و سهم خود را مى گيرند] و باز مى گردند.

الاختصاص ـ در بيان ويژگى ها و فضيلت هاى امام على عليه السلامـ در بيان ويژگى ها و فضيلت هاى امام على عليه السلام ـالاختصاص ـ در بيان ويژگى ها و فضيلت هاى امام على عليه السلام ـ: تقسيم كردنِ [اموال عمومى] به مساوات؛ و عدل ورزيدن ميان مردم. وى عمّار بن ياسر و ابوهيثم بن تيهان را بر بيت المال مدينه برگماشت و [به آنان] نوشت: «عرب و قريشى و و انصارى و غير عرب و هر يك از قبايل عرب و طوايف غير عرب كه مسلمان باشند، همگى سهمى برابر دارند». سَهل بن حُنَيف با غلام سياه خود نزد وى آمد و گفت: «به اين غلام چه اندازه [از بيت المال]مى دهى؟» اميرالمؤمنين عليه السلام به وى فرمود: «خود چه اندازه گرفتى؟» گفت: «سه دينار؛ و ديگر مردم نيز چنين گرفتند». فرمود: «به غلامش نيز به اندازه وى، سه دينار بدهيد».

امالى طوسى از ابراهيم بن صالح انماطى در حديث مرفوع:على عليه السلامصبحگاهانِ روزِ پس از بيعت، به بيت المال درآمد و مالى را كه گرد آمده بود، خواست و آن را سه دينار به سه دينار ميان همه مردمى كه حاضر بودند، تقسيم فرمود. سَهل بن حُنَيف برخاست و گفت: «اى اميرالمؤمنين! من اين غلام را آزاد كردم!» پس به وى نيز سه دينار داد، همان سان كه به سهل بن حنيف داد.

الكافى از ابو مخنف:گروهى از پيروانِ [على عليه السلام] نزد اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه عليه ـ آمدند و گفتند: «اى اميرالمؤمنين! اگر اين اموال را برون آورده، نزد اين سران و بزرگان تقسيم مى كردى و آنان را بر ما برترى مى بخشيدى تا كارها به سامان رسد، آن گاه از اين حال كه خداوند عزّ و جلّ عادت بخشيده كه مال را برابر تقسيم مى كنى و ميان مردم عدالت را رعايت مى نمايى، وضعى بهتر مى يافتى!» اميرالمؤمنين عليه السلامفرمود: «واى بر شما! آيا مرا فرمان مى دهيد كه با ستم و بيدادگرى به مسلمانانى كه زمامشان را در دست دارم، در پى پيروزى باشم؟ نه، به خدا سوگند! تا همدم شبانه بيدار است و تا آن گاه كه در آسمان ستاره اى مى بينم [= تا روزگار به پا است] هرگز چنين نخواهد شد. به خداوند سوگند! اگر اموال ايشان از آنِ من بود، باز آن را ميانشان به مساوات تقسيم مى كردم؛ چه رسد به اين كه مال از آن خودشان است!»

الغارات از ابو اسحق همدانى:به هنگام تقسيم اموال، دو زن نزد على عليه السلامآمدند، يكى عرب و ديگرى از غير عرب. امام به هر يك، بيست و پنج درهم و پيمانه اى خوراك داد. زن عرب گفت: «اى اميرالمؤمنين! من زنى عرب هستم و او غير عرب!» على عليه السلامفرمود: «به خدا سوگند! من در اين غنايم، براى فرزندان اسماعيل حقّى بيش از فرزندان اسحاق نمى بينم».

انساب الاشراف از حارث:در محضر على بودم كه دو زن نزد وى آمدند و گفتند: «اى اميرالمؤمنين! ما بينوا و مستمنديم». فرمود: «اگر راست گوييد، [اداىِ]حقّ شما بر ما و هر مسلمان توانگرى واجب است». سپس به مردى فرمان داد: «آن دو را به بازارِ ما ببر و براى هر يك پيمانه اى خوراك و سه جامه ـ فرمود: بالاپوش، روسرى، و جامه پايين تنه ـ بخر و هر يك را از محلّ بخشش من صد درهم عطا كن!» چون بازگشتند، يكى از آن دو روى بگشود و گفت: «اى اميرالمؤمنين! بر اساس همان فضيلت و شرافتى كه خداوند به تو بخشيده، مرا افزون تر عطا كن». فرمود: «خداوند مرا به چه چيز فضيلت و شرافت بخشيده است؟» گفت: «به [خويشاوندى ات با] رسول خدا صلى الله عليه و آله». فرمود: «راست مى گويى. تو را از اين نسبت چه رسد؟» گفت: «من زنى عرب هستم و او زنى است غير عرب». [راوى] مى گويد: امام قدرى خاك از زمين برگرفت و فرمود: «من در هيچ يك از دو لوح منظور مى تواند لوح محو و اثبات و لوح محفوظ باشد و اين در واقع تأكيد امام عليه السلام بر نفى برترى است. براى فرزندان اسماعيل عليه السلام بر فرزندان اسحاق عليه السلامفضيلتى، هر چند به قدر بالِ پشه اى، نيافتم».

أنساب الأشراف از مصعب:على هر چيز را ميان ما [به مساوات]تقسيم مى كرد، حتّى عطرها را ميان زنانمان.