حدیث دربارهطعمة بن اُبيرق

امام باقر عليه ‏السلام ـ در ماجراى بشير كه به خانه عموى قَتادة بن نعمان دستبرد زد و خوراك و سلاح او را دزديد ـ : عدّه‏اى از نزديكان طايفه بشير گفتند: نزد پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله برويم و در باره اين 1. وليد بن عقبة بن ابى معيط ابان بن ابى ذكوان بن اميّة بن عبد شمس بن عبد مناف اموى، برادر مادرى عثمان بن عفّان است. مادر اين دو، اروى دختر كريز بن ربيعة بن حبيب بن عبد شمس است. كريز، كسى بود كه بر مسلمانان بسيار سخت مى‏گرفت و به پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله آزار مى‏رساند. او در جنگ بدر، اسير و با فديه آزاد شد. وليد و برادرش عماره در فتح مكّه مسلمان شدند. وليد، از آن پس، تحت حمايت عثمان بزرگ شد و در زمان خلافت عثمان، با بركنارى سعد بن ابى وقّاص، به فرماندارى كوفه رسيد. با كشته شدن عثمان، وليد به دنبال فتنه‏اى، از فرماندارى بركنار شد و پس از آن، ديگر نه با امام على عليه ‏السلام و نه با غير او همراه نشد؛ امّا معاويه را در جنگش با على عليه ‏السلام، با نگارش نامه و سرودن شعر، به جنگ تشويق مى‏كرد. وليد در دوران خلافت معاويه مُرد. 2. طعمة بن اُبيرق ـ كه نام ديگرش بشير است ـ، از منافقان زمان پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله بود و در هجو ياران پيامبر شعر مى‏سرود. او مردى فقير و نادار بود و زره رفاعة بن زيد را ربود كه در سرزنش او آيه‏هايى از قرآن، نازل شد و پس از آن، مرتد شد و قصّه او در كتاب‏هاى تفسير و تاريخ، مشهور است. خويشاوند خود، با ايشان صحبت كنيم و برايش تقاضاى بخشش كنيم؛ زيرا او بى‏گناه است. امّا چون خداوند، آيه: «[كار نارواى خود را] از مردم پنهان مى‏دارند؛ ولى نمى توانند از خدا پنهان دارند، كه او با آنان است»تا «حمايتگر» را نازل نمود، طايفه بشير نزد او رفتند و گفتند: اى بشير! از خدا طلب مغفرت نماى و از گناهت توبه كن. بشير گفت: سوگند به آن كه بدو سوگند مى‏خورم، آنها را كسى جز لبيد، ندزديده است. پس، اين آيه نازل شد: «و هر كس خطا يا گناهى مرتكب شود، سپس آن را به بى‏گناهى نسبت دهد، قطعا بهتان و گناه آشكارى بر دوش كشيده است». بشير بعدها كافر شد و به مكّه رفت، و خداوند در باره آن عدّه‏اى كه بشير را بى‏گناه مى‏دانستند و نزد پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله آمدند تا برايش تقاضاى بخشش كنند، اين آيه را فرو فرستاد: «و اگر لطف و رحمت خدا بر تو نبود، طايفه‏اى از ايشان آهنگ آن داشتند كه تو را از راه به در كنند؛ ولى جز خودشان كسى را گم‏راه نمى‏سازند، و هيچ گونه زيانى به تو نمى‏رسانند، و خدا كتاب و حكمت بر تو نازل كرد و آنچه را نمى‏دانستى، به تو آموخت، و لطف خدا به تو، همواره بزرگ است»، و در باره بشير نيز كه در مكّه به سر مى‏برد، اين آيه نازل شد: «و هر كس پس از آن كه راه هدايت بر او آشكار شد، با پيامبر به مخالفت برخيزد و راهى غير راه مؤمنان در پيش گيرد، وى را بدانچه روى خود را بدان سو كرده، وامى‏گذاريم و او را به دوزخ مى‏كشانيم، و چه بازگشتگاه بدى است!».