حدیث دربارهفريادخواهى از آتش

عنه عليه ‏السلام ـ فِي الدُّعاءِ المَعروفِ بِدُعاءِ كُمَيلٍ ـ : أفَتُراكَ سُبحانَكَ يا إلهي وبِحَمدِكَ، تَسمَعُ فيها صَوتَ عَبدٍ مُسلِمٍ سُجِنَ فيها بِمُخالَفَتِهِ، وذاقَ طَعمَ عَذابِها بِمَعصِيَتِهِ، وحُبِسَ بَينَ أطباقِها بِجُرمِهِ وجَريرَتِهِ، وهُوَ يَضِجُّ إلَيكَ ضَجيحَ مُؤَمِّلٍ لِرَحمَتِكَ، ويُناديكَ بِلِسانِ أهلِ تَوحيدِكَ، ويَتَوَسَّلُ إلَيكَ بِرُبوبِيَّتِكَ، يا مَولايَ! فَكَيفَ يَبقى فِي العَذابِ وهُوَ يَرجو ما سَلَفَ مِن حِلمِكَ؟! أم كَيفَ تُؤلِمُهُ النّارُ وهُوَ يَأمُلُ فَضلَكَ ورَحمَتَكَ؟! أم كَيفَ يُحرِقُهُ لَهيبُها وأنتَ تَسمَعُ صَوتَهُ وتَرى مَكانَهُ؟! أم كَيفَ يَشتَمِلُ عَلَيهِ زَفيرُها وأنتَ تَعلَمُ ضَعفَهُ؟! أم كَيفَ يَتَغَلغَلُ بَينَ أطباقِها وأنتَ تَعلَمُ صِدقَهُ؟! أم كَيفَ تَزجُرُهُ زَبانِيَتُها وهُوَ يُناديكَ يا رَبَّهُ؟! أم كَيفَ تُنزِلُهُ فيها وهُوَ يَرجو فَضلَكَ في عِتقِهِ مِنها فَتَترُكُهُ؟! هَيهاتَ، ما ذلِكَ الظَّنُّ بِكَ، ولَا المَعروفُ مِن فَضلِكَ، ولا مُشبِهٌ لِما عامَلتَ بِهِ المُوَحِّدينَ مِن بِرِّكَ وإحسانِكَ. ۱

امام على عليه ‏السلام ـ در دعاى معروف به دعاى كميل ـ : آيا به راستى، به تو چنين گمانى مى‏رود ـ اى معبود پاك و ستودنىِ من ـ كه در دوزخ، صداى بنده مسلمانى را بشنوى كه بر اثر مخالفتش، در آن جا زندانى شده و به سبب نافرمانى‏اش، طعم عذاب را چشيده و به واسطه جرم و جنايتش، در ميان طبقات آن محبوس گشته و با ضجّه اميدوار به رحمت تو، به درگاهت ضجّه مى‏زند و به زبان آنان كه تو را به يكتايى پرستيده‏اند، تو را مى‏خواند و به ربوبيّتت به تو توسّل مى‏جويد؟! آقاى من! [چنين كسى] چگونه در عذاب بماند، در حالى كه به بردبارىِ ازلى تو اميد دارد؟! يا چگونه آتش، او را به درد آورَد، در حالى كه به بخشايش و مهر تو آرزومند است؟! يا چگونه زبانه‏هاى آتش، بسوزانندش، در حالى كه تو بانگ او را مى‏شنوى و جايش را مى‏بينى؟! يا چگونه شعله سركش آتش، او را فرا گيرد، در حالى كه تو خود مى‏دانى كه او ناتوان است؟! يا چگونه در ميان طبقات دوزخ غوطه‏ور شود، در حالى كه از راستگويىِ او آگاهى؟! يا چگونه دوزخبانان بر او نهيب زنند، در حالى كه او تو را با فرياد «يا ربّ!» مى‏خواند؟! يا چگونه او را در آتش جاى دهى و او اميد دارد كه به فضل و بخشايش خود، از آن برهانى‏اش؛ ولى تو در آن رهايش سازى؟! هرگز! چنين گمانى به تو نمى‏رود و اين گونه رفتارى، با لطف و بخشايش شناخته شده‏ات نمى‏سازد و به نيكى و احسانى كه هماره با يكتاپرستان كرده‏اى، نمى‏ماند!

۱.مصباح المتهجّد: ص 848 ح 910، الإقبال: ج 3 ص 335 كلاهما عن كميل بن زياد، المصباح للكفعمي: ص 741، البلد الأمين: ص 190.

کلیدواژه‌ها دوزخ تشویق به یاد کردن از جهنم و پناه بردن از آن به خدا فریادخواهی از آتش

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه ‏السلام: خداوندا! اگر تو مرا در باره جرمم به پرسش‏گيرى، من درباره گذشتت تو را به پرسش مى‏گيرم و اگر تو مرا در باره گناهانم به پرسش‏گيرى، من در باره آمرزشت، تو را به پرسش مى‏گيرم و اگر وارد آتشم كنى، به اهل آتش اعلام مى‏كنم كه دوستت دارم.

امام على عليه ‏السلام: آه از آتشى كه جگرها و كليه‏ها را مى‏پزد! آه از آتشى كه پوست سر و اندام را بر مى‏كَنَد! آه از فرو رفتن در شعله‏هاى سركش!

امام على عليه ‏السلام ـ در دعاى كميل ـ : كريما! پروردگارا! تو خود مى‏دانى كه در برابر اندكْ بلاى دنيا و كيفرهاى دنيايى و ناملايماتى كه بر اهل آن مى‏گذرد، چه سان ناتوانم. اين، در حالى است كه اين بلا و ناملايمات، درنگش اندك و ماندگارى‏اش ناچيز و مدّتش كوتاه است. پس چگونه بتوانم بلاى آخرت و ناملايمات بزرگ آن را تاب آورم، در حالى كه آن بلا مدّتش طولانى و ماندگارى‏اش ديرپاست و با اهل آن، مدارا نمى‏شود؛ چرا كه آن بلا، جز از خشم و انتقام و ناخشنودى تو بر نمى‏خيزد؟!

امام زين العابدين عليه ‏السلام ـ در دعا ـ : بار الها! به حقّ آن نامِ نهانت، و به آن شكوه و روشنايى‏ات كه پرده‏ها آن را فرو پوشانده‏اند، از تو درخواست مى‏كنم كه بر اين جانِ بى‏تاب و بر اين پيكر ناشكيبا رحم آورى كه حتّى تاب گرماى آفتاب تو را ندارد. پس چه سان بتواند گرماى آتش تو را تاب آورد؟! پيكرى كه تحمّل بانگ آذرخش تو را ندارد، چگونه تحمّل بانگ خشم تو را داشته باشد؟!

امام زين العابدين عليه ‏السلام: خداوندا و سَرورا! به عزّت و جلالت سوگند، اگر تو در پىِ گناه من باشى، من در پىِ گذشت تو خواهم بود و اگر تو در پىِ سرزنش من باشى، من در پىِ كَرَم تو خواهم بود و اگر مرا وارد آتش كنى، علاقه‏ام را به تو، به اهل آتش اعلام مى‏كنم. خداوندا و سَرورا! اگر تو جز دوستان و اهل طاعتت را نيامرزى، گناهكاران، فريادشان را پيش چه كسى ببرند؟ و اگر تو جز وفاداران را گرامى ندارى، بدكاران به چه كسى پناه ببرند؟ خداوندا! اگر مرا وارد آتش كنى، اين، [مايه] خوش‏حالى دشمنت خواهد شد، و اگر مرا وارد بهشت كنى، [مايه] خوش‏حالى پيامبرت خواهد شد. به خدا سوگند، من مى‏دانم كه خوش‏حالى پيامبرت، برايت دوست‏داشتنى‏تر از خوش‏حالىِ دشمنت است.

امام زين العابدين عليه ‏السلام ـ در يكى از مناجات‏هايش ـ : سَرورم! آيا اندام‏هاى مرا براى كوبيدن با گرزها آفريده‏اى؟! يا معده و روده‏هايم را براى نوشيدن آب جوشان خلق كرده‏اى؟!

امام زين العابدين عليه ‏السلام: معبود من! آيا رخسار مرا كه براى تو نماز گزارده است، در آتش مى‏سوزانى؟! معبود من! آيا چشم مرا كه از ترس تو گريان بوده است، با آتش مى‏سوزانى؟! معبود من! آيا زبان مرا كه قرآن تلاوت كرده است، با آتش مى‏سوزانى؟! معبود من! آيا قلب مرا كه عاشق و دوستدار تو بوده است، با آتش مى‏سوزانى؟! معبود من! آيا جسم مرا كه در برابر تو خاكسار بوده است، در آتش مى‏سوزنى؟! معبود من! آيا اعضاى بدن مرا كه در پيشگاه تو ركوع و سجود مى‏كرده است، با آتش مى‏سوزانى؟!

امام زين العابدين عليه ‏السلام ـ در دعا براى درود فرستادن بر فرشتگان حامل عرش الهى ـ : بار خدايا! درود فرست بر آنان و بر فرشتگانى كه فروتر از آنان‏اند و در آسمان‏هاى تو جاى دارند و امانتداران پيام‏هاى تو اند؛ همانان كه هر چه بكوشند، بيزارى به آنان راه نمى‏يابد و هر اندازه رنج برند، خستگى و سستى نمى‏گيرند. نه خواهشى دارند كه آنها را از ذكر تسبيح تو باز دارد، و نه سهو و غفلتى كه از بزرگداشت تو مانعشان شود. [از هيبت تو،] ديدگانْ فرو هشته‏اند و به تو نمى‏نگرند، و چانه‏ها فرو داشته‏اند [و سر به زيرند]؛ همانان كه آنچه را از نزد تو باشد، بسى خواهان‏اند، به ياد كردن از نعمت‏هاى تو آزمندند، و در برابر بزرگىِ تو و شكوه كبرياى تو خاكسارند؛ همانان كه هر گاه به جهنّم مى‏نگرند ـ كه بر نافرمانان از تو نهيب مى‏زند ـ، مى‏گويند: «پاكا تو! ما تو را چنان كه شايسته بندگىِ توست، بندگى نكرديم».