آفرينش انسان براى رحمت

امام باقر عليه السلامـ در تفسير همين آيه شريف ـ: «[مردم،] پيوسته در اختلافند» ؛ يعنى در دين. «مگر كسانى كه پروردگار تو به آنان رحم كرده» ؛ يعنى خاندان محمّد و پيروان ايشان. خداوند مى فرمايد: «و براى همين، آنان را آفريد» ؛ يعنى اهل رحمت، در دين اختلاف نمى كنند.

علل الشرائعـ به نقل از ابو بصير ـ: از امام صادق عليه السلام در باره فرموده خداوند عز و جلپرسيدم كه: «. و پيوسته در اختلاف اند. مگر كسانى كه پروردگار تو به آنان رحم كرده و براى همين، آنان را آفريد» . امام عليه السلام فرمود: «آنان را آفريد تا كارهايى را انجام دهند كه به سبب آنها سزامند رحمت او شوند و او برايشان رحمت آوَرَد».

الاحتجاج:از پرسش هاى زنديق كه از امام صادق عليه السلام در باره مسائل بسيارى پرسيد و گفت:. پس [خداوند،]مخلوقات را براى رحمت آفريد يا براى عذاب؟ امام عليه السلام فرمود: «آنها را براى رحمت آفريد. پيش از آن كه آنان را بيافريند، مى دانست كه گروهى از ايشان، به واسطه كردارهاى بد خود و انكار خداوند، به عذاب او گرفتار خواهند آمد».

علل الشرائعـ به نقل از محمّد بن عماره ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيدم و گفتم: چرا خداوند، مخلوقات (انسان ها / يا جنّ و انس) را آفريد؟ فرمود: «خداوند ـ تبارك و تعالى ـ، آفريدگانش را بيهوده نيافريده و آنان را سرِ خود، رها نكرده است؛ بلكه آنها را آفريده تا قدرت خويش را نشان دهد، و آنان را به طاعت خود مكلّف نمايد تا بدان وسيله، سزامند خشنودى او شوند. و آنان را نيافريده تا از ايشان، سودى برد يا به واسطه آنها زيانى را از خويش دور سازد؛ بلكه آنها را آفريده تا به ايشان، سود رساند و به نعمت جاويدان برساند». ۳

الاحتجاج:يكى از پرسش هاى فراوان زنديق از امام صادق عليه السلام اين بود كه گفت:. پس خداوند براى چه خلايق را آفريد، در حالى كه به آنها نياز نداشت و از آفريدن آنها ناگزير نبود و بازيچه كردن ما نيز شايسته او نيست؟ امام عليه السلام فرمود: «آنها را آفريد تا حكمت خويش را نشان دهد و علم خود را به كار بَرَد و تدبير خويش را روان سازد». زنديق پرسيد: چرا به همين دنيا بسنده نكرد و آن را سراى پاداش و بازداشتگاه كيفرش قرار نداد [و به آخرت، حواله داد]؟ فرمود: «اين سرا، سراى آزمايش و بازار [كسب] ثواب و جايگاه به دست آوردن رحمت است. از گزندها آكنده شده و از خواهش ها پُر گشته است تا [خداوند] در اين سرا، بندگانش را به فرمانبرى بيازمايد. بنا بر اين، سراى كردار، نمى تواند كه سراى پاداش باشد.

امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ: خداوند متعال مى فرمايد: «اى فرزند آدم! من تو را نيافريدم تا از تو سودى ببرم، بلكه آفريدمت تا تو از من سودى برى. پس، مرا به جاى هر چيزى برگزين، كه من، ياور تو به جاى هر چيزى باشم».