برتر از فرشتگان
5 حدیث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مؤمن، در نزد خداوند عز و جل از فرشتگانى كه در نزد اويند، برتر است. سوگند به آن كه جانم در دست اوست، مقام بنده مؤمن، از مقام فرشتگان، بالاتر است «آنان كه ايمان آورده اند و كارهاى شايسته كرده اند، اينان، بهترين آفريدگان اند» .
ثواب الأعمال عن أبي هريرة وعبداللّه بن عبّاس:خَطَبَنا رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله قَبلَ وَفاتِهِ ـ وهِيَ آخِرُ خُطبَةٍ خَطَبَها بِالمَدينَةِ. قالَ: يا أيُّهَا النّاسُ: اُدنوا ووَسِّعوا لِمَن خَلفَكُم.
فَقالَ رَجُلٌ: يا رَسولَ اللّهِ، لِمَن نُوَسِّعُ؟ قالَ: لِلمَلائِكَةِ.
فَقالَ: إنَّهُم إذا كانوا مَعَكُم لَم يَكونوا مِن بَينِ أيديكُم ولا مِن خَلفِكُم، ولكِن يَكونونَ عَن أيمانِكُم وعَن شَمائِلِكُم.
فَقالَ رَجُلٌ: يا رَسولَ اللّهِ لِمَ لا يَكونونَ مِن بَينِ أيدينا ولا مِن خَلفِنا؟ أمِن فَضلِنا عَلَيهِم أم فَضلِهِم عَلَينا؟ قالَ: أنتُم أفضَلُ مِنَ المَلائِكَةِ. ۱
ثواب الأعمالـ به نقل از ابو هُرَيره و عبد اللّه بن عبّاس ـ: پيامبر خدا، پيش از وفاتش براى ما سخنرانى كرد ـ و اين، آخرين سخنرانى اى بود كه در مدينه ايراد كرد ـ و فرمود: «اى مردم! پيش تر بياييد و جا را براى آنان كه پشت سر شما هستند، باز كنيد.
مردى گفت: اى پيامبر خدا! براى چه كسانى جا باز كنيم؟
فرمود: «براى فرشتگان».
سپس فرمود: «آنان، هرگاه با شما باشند، جلوتر از شما يا پشتِ سرتان نيستند؛ بلكه در سمت راست و چپ شما قرار مى گيرند».
مردى گفت: اى پيامبر خدا! چرا جلوتر از ما يا پشت سرمان قرار نمى گيرند؟ آيا به خاطر برترى ما بر آنهاست يا به خاطر برترى آنها بر ماست؟
فرمود: «شما از فرشتگان، برتريد».
۱.ثواب الأعمال: ص 330 ح 1 عن أبي هريرة وعبد اللّه بن عبّاس، أعلام الدين: ص 410 عن ابن عبّاس، بحارالأنوار: ج 76 ص 359 ح 30.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:لَمّا عُرِجَ بي إلَى السَّماءِ أذَّنَ جِبرَئيلُ مَثنى مَثنى، وأقامَ مَثنى مَثنى، ثُمَّ قالَ لي: تَقَدَّم يا مُحَمَّدُ، فَقُلتُ لَهُ: يا جَبرَئيلُ أتَقَدَّمُ عَلَيكَ؟ فَقالَ: نَعَم، لِأَنَّ اللّهَ تَبارَكَ وتَعالى فَضَّلَ أنبِياءَهُ عَلى مَلائِكَتِهِ أجمَعينَ، وفَضَّلَكَ خاصَّةً.
فَتَقَدَّمتُ فَصَلَّيتُ بِهِم ولا فَخرَ، فَلَمَّا انتَهَيتُ إلى حُجُبِ النّورِ، قالَ لي جَبرَئيلُ: تَقَدَّم يا مُحَمَّدُ، وتَخَلَّفَ عَنّي.
فَقُلتُ: يا جَبرَئيلُ، في مِثلِ هذَا المَوضِعِ تُفارِقُني؟ فَقالَ: يا مُحَمَّدُ، إنَّ انتِهاءَ حَدِّي الَّذي وَضَعَنِي اللّهُ عَزَّ وجَلَّ فيهِ إلى هذَا المَكانِ، فَإِن تَجاوَزتُهُ احتَرَقَت أجنِحَتي بِتَعَدِّي حُدودِ رَبّي جَلَّ جَلالُهُ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چون به آسمان برده شدم، جبرئيل عليه السلام دو به دو اذان و دو به دو اقامه گفت. ۲ سپس به من گفت: [براى نماز] جلو بِايست، اى محمّد!
من گفتم: «اى جبرئيل! بر تو پيشى گيرم؟». گفت: آرى؛ چون خداوند ـ تبارك و تعالى ـ پيامبرانش، بويژه تو را بر همه فرشتگانش برترى داده است.
پس من جلو ايستادم و برايشان نماز خواندم، و بدين فخر نمى فروشم. چون به پرده هاى نور رسيدم، جبرئيل عليه السلام به من گفت: پيش برو، اى محمّد! و خودش با من نيامد.
گفتم: «اى جبرئيل! در چنين جايى مرا تنها مى گذارى؟
گفت: اى محمّد! آخرين مرزى كه خداوند عز و جلبراى من نهاده، تا بدين جاست. اگر از آن فراتر بروم، به خاطر گذشتن از مرزهاى پروردگار شكوهمندم، بال هايم مى سوزد. ۳
پس، مرا به زور در [عالم] نور
۱.علل الشرائع: ص 6 ح 1، عيون أخبار الرضا عليه السلام: ج 1 ص 263 ح 22، كمال الدين: ص 255 ح 4، تأويل الآيات الظاهرة: ج 2 ص 877 ح 9 كلّها عن عبدالسلام بن صالح الهروى عن الإمام الرضا عن آبائه عليهم السلام، بحارالأنوار: ج 26 ص 336 ح 1.
۲.يعنى هر بند اذان و اقامه را دو بار گفت.
۳.احمد، ار بگشايد آن پرّ جليل
تا ابد، بيهوش مانَد جبرئيل
چون گذشت احمد ز سِدره ومرصَدَش
وز مقام جبرئيل و از حَدَش
گفت او را: هين بِپر اندر پى ام
گفت: رو، رو، من حريف تو نَى ام
باز گفت او را: بيا، اى پرده سوز
من به اوج خود نرفتستم هنوز
گفت: بيرون زين حَد، اى خوش فرّمن
گر زنم پَرّى، بسوزد پرّ من!
(مثنوى معنوى، دفتر چهارم).
الإمام الباقر عليه السلام:ما خَلَقَ اللّهُ عَزَّ وجَلَّ خَلقا أكرَمَ عَلَى اللّهِ عَزَّ وجَلَّ مِنَ المُؤمِنِ، لِأَنَّ المَلائِكَةَ خُدّامُ المُؤمِنينَ، وأنَّ جِوارَ اللّهِ لِلمُؤمِنينَ، وأنَّ الجَنَّةَ لِلمُؤمِنينَ، وأنَّ الحورَ العينَ لِلمُؤمِنينَ. ۱
امام باقر عليه السلام:خداوند عز و جل هيچ مخلوقى گرامى تر در نزد خودش از مؤمن نيافريده است؛ چرا كه فرشتگان خدمت گزار مؤمنان اند. همسايگى خدا، از آنِ مؤمنان است. بهشت، از آنِ مؤمنان است، و سيه چشمان بهشتى، از آنِ مؤمنان اند.
۱.الكافي: ج 2 ص 33 ح 2 عن أبي الصباح الكناني، بحارالأنوار: ج 69 ص 19 ح 2.
امام صادق عليه السلام:نخستين كسى كه قياس كرد، ابليس بود؛ زيرا گفت: «مرا از آتش آفريده اى و او (آدم) را از گِل»؛ در حالى كه اگر ابليس مى دانست خداوند چه [فضايلى] در آدم نهاده است، بر او فخر نمى فروخت.