ايمان به مالكيت خداوند متعال ، و اين كه همه چيز، امانت است
6 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ في صِفَةِ اللّهِ سُبحانَهُ وتَعالى ـ: وَالمالِكُ لِما مَلَّكَهُم إِيّاهُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در مقام توصيف خداى پاك و متعال ـ:و [خدا] مالك آن چيزى است كه بندگان را مالك آن كرده است.
۱.تحف العقول: ص 37 وص 231 عن الإمام الحسن عليه السلام، التوحيد: ص 361 ح 7، مختصر بصائر الدرجات: ص 134 كلاهما عن سليمان بن جعفر الجعفري عن الإمام الرضا عليه السلام، عيون أخبار الرضا عليه السلام: ج 1 ص 144 ح 48 عن سليمان بن جعفر الحميري عن الإمام الرضا عليه السلام، فقه الرضا عليه السلام: ص 409 عن العالم عليه السلام عن الإمام الحسين عليه السلام، بحار الأنوار: ج 77 ص 140 ح 22.
الإمام عليّ عليه السلامـ وقَد سُئِلَ عَن مَعنى قَولِهِم: لا حَولَ ولا قُوَّةَ إِلّا بِاللّهِ ـ: إِنّا لا نَملِكُ مَعَ اللّهِ شَيئا، ولا نَملِكُ إِلّا ما مَلَّكَنا، فَمَتى مَلَّكَنا ما هُوَ أَملَكُ بِهِ مِنّا كَلَّفَنا، ومَتى أَخَذَهُ مِنّا وَضَعَ تَكليفَهُ عَنّا. ۱
امام على عليه السلامـ در پاسخ به اين سؤال كه معناى: «لاحول ولا قوّة إلّا باللّه» چيست؟ ـ-:ما با خداوند [و در عرض او]، مالك چيزى نيستيم و چيزى نداريم، جز آنچه او به ما داده است. پس هر گاه ما را مالك چيزى كرد كه خود بِدان مالك تر از ماست، تكليفى بر عهده مان گذاشته است و هر گاه آن را از ما گرفت، تكليف خود را از ما برداشته است.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 404، بحار الأنوار: ج 5 ص 210 ح 49؛ دستور معالم الحكم: ص 90.
جامع الأخبار:قالَ اللّهُ تَعالى: المالُ مالي، وَالفُقَراءُ عِيالي، وَالأَغنِياءُ وُكَلائي، فَمَن بَخِلَ بِمالي عَلى عِيالي أُدخِلُهُ النَّارَ ولا أُبالي. ۱
جامع الأخبار:خداى متعال فرمود: «همه دارايى ها مالِ من است و نيازمندان، نانخوران من و ثروتمندان، كارگزاران من هستند. پس كسى كه در مورد دارايى من، نسبت به اهل خانه من دريغ كند، او را وارد آتش خواهم كرد و باكى ندارم».
۱.جامع الأخبار: ص 202 ح 492.
الإمام الصادق عليه السلام:المالُ مالُ اللّهِت، جَعَلَهُ وَدائِعَ عِندَ خَلقِهِ، وأَمَرَهُم أَن يَأكُلوا مِنهُ قَصدا ويَشرَبوا مِنهُ قَصدا، ويَلبَسوا مِنهُ قَصدا، ويَنكَحوا مِنهُ قَصدا، ويَركَبوا مِنهُ قَصدا، ويَعودوا بما سِوى ذلِكَ عَلى فُقَراءِ المُؤمِنينَ، فَمَن تَعَدّى ذلِكَ كانَ أَكلُهُ مِنهُ حَراما، وما شَرِبَ مِنهُ حَراما، وما لَبِسَهُ مِنهُ حَراما، وما نَكَحَهُ مِنهُ حَراما، وما رَكِبَهُ مِنهُ حَراما. ۱
امام صادق عليه السلام:همه دارايى ها، دارايىِ خداى عز و جل است. آن را نزد بندگانش امانت نهاده است و به آنها فرمان داده كه با ميانه روى، از آن بخورند و با ميانه روى، از آن بياشامند و با ميانه روى، از آن بپوشند و با ميانه روى، با آن ازدواج كنند و با ميانه روى، به آن [بر مركب] سوار شوند و غير از اين نيازها [هرچه اضافه بمانَد] را به مؤمنانِ نيازمند برگردانند. پس كسى كه از اين فرمان تجاوز كند، خوردن و آشاميدن و پوشيدن و وصلت كردن و سوارى گرفتن از طريق اين دارايى ها، براى او حرام خواهد بود.
۱.أعلام الدين: ص 269 عن عيسى بن موسى، بحار الأنوار: ج 103 ص 16 ح 74.
عنه عليه السلامـ لَمّا قيلَ لَهُ: ما حَقيقَةُ العُبودِيَّةِ؟ قالَ ـ: ثَلاثَةُ أَشياءَ: ألّا يَرَى العَبدُ لِنَفسِهِ فيما خَوَّلَهُ اللّهُ إِلَيهِ مُلكا؛ لِأَنَّ العَبيدَ لا يَكونُ لَهُم مُلكٌ يَرَونَ المالَ مالَ اللّهَ يَضَعونَهُ حَيثُ أَمَرَهُمُ اللّهُ تَعالى بِهِ. فَإِذا لَم يَرَ العَبدُ لِنَفسِهِ فيما خَوَّلَهُ اللّهُ تَعالى مُلكا هانَ عَلَيهِ الإِنفاقُ فيما أَمَرَهُ اللّهُ تَعالى أَن يُنفِقَ فيهِ. ۱
امام صادق عليه السلامـ چون به ايشان گفته شد: حقيقت پرستش چيست؟ ـ-:سه چيز است: بنده، آنچه را خداوند به او بخشيده، دارايىِ خود نداند؛ چرا كه بندگان، دارايى ندارند و همه دارايى ها را از آنِ خدا مى دانند و آن را در همان مواردى كه خداى متعال به ايشان فرمان داده، مصرف مى كنند. پس هنگامى كه بنده، آنچه را خداى متعال به او سپرده، دارايىِ خود نداند، خرج كردن در مواردى كه خداى متعال فرمان داده، بر او آسان خواهد شد.
۱.مشكاة الأنوار: ص 563 ح 1901 عن عنوان البصري، بحار الأنوار: ج 1 ص 225 ح 17.
تفسير العيّاشي عن أبان بن تغلب:قالَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام: أتَرَى اللّهَ أعطى مَن أعطى مِن كَرامَتِهِ عَلَيهِ ومَنَعَ مَن مَنَعَ مِن هَوانٍ بِهِ عَلَيهِ؟! لا، ولكِنَّ المالَ مالُ اللّهِ يَضَعُهُ عِندَ الرَّجُلِ وَدائِعَ، وجَوَّزَ لَهُم أن يَأكُلوا قَصدا، ويَشرَبوا قَصدا، ويَلبَسوا قَصدا، ويَنكِحوا قَصدا، ويَركَبوا قَصدا، ويَعودوا بِما سِوى ذلِكَ عَلى فُقَراءِ المُؤمِنينَ ويَلُمّوا بِهِ شَعَثَهُم؛ فَمَن فَعَلَ ذلِكَ كانَ ما يَأكُلُ حَلالاً، ويَشرَبُ حَلالاً، ويَركَبُ حَلالاً، ويَنكِحُ حَلالاً؛ ومَن عَدا ذلِكَ كانَ عَلَيهِ حَراما. ثُمَّ قالَ: «وَلَا تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ» ، ۱ أتَرَى اللّهَ ائتَمَنَ رَجُلاً عَلى مالٍ خَوَّلَ لَهُ أن يَشتَرِيَ فَرَسا بِعَشَرَةِ
تفسير العيّاشىـ به نقل از اَبان بن تَغلِب ـ:امام صادق عليه السلام فرمود: «آيا گمان مى كنى كه خداوند، با كرامت خويش، بعضى را مال بخشيده و برخى ديگر را خوار شمرده و مال را از آنان دريغ فرموده است؟! چنين نيست؛ بلكه مال، از آنِ خداوند است و آن را نزد انسانْ امانت مى نهد و آدميان را مجاز مى شمرد كه با ميانه روى، بخورند و بياشامند و بپوشند و زناشويى كنند و سوارى بگيرند و بيشتر از اين حد را به مؤمنان فقير ببخشند و نيازهاى آنان را برآورده سازند. آن كس كه چنين كند، آنچه مى خورد و مى آشامد و سوار مى شود و به زناشويى مى گيرد، حلال است؛ و آن كس كه از اين حد بگذرد، بهره ورى هايش حرام است».
سپس فرمود: «[خداوند فرموده است:] «و اسراف نكنيد؛ كه هر آينه، او اسرافكاران را دوست نمى دارد» . آيا گمان مى كنى