كلّيات آداب نماز

5 حدیث
عَليُّ بنُ يَحيَى بنِ خَلاّدٍ عَن أبيهِ عَن عَمِّهِ:كُنتُ مَعَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله جالِسًا فِي المَسجِدِ، فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلّى رَكعَتَينِ، ثُمَّ جاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبيِّ صلى الله عليه و آلهوقَد كانَ النَّبيُّ صلى الله عليه و آله يَرمُقُهُ ۱ في صَلاتِهِ، فَرَدَّ عَلَيهِ السَّلامَ ثُمَّ قالَ لَهُ: ارجِع فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَم تُصَلِّ، فَرَجَعَ فَصَلّى، ثُمَّ جاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبيِّ صلى الله عليه و آلهفَرَدَّ عَلَيهِ السَّلامَ ثُمَّ قالَ: ارجِع فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَم تُصَلِّ، حَتّى كانَ عِندَ الثّالِثَةِ أوِ الرّابِعَةِ فَقالَ: وَالّذي أنزَلَ عَلَيكَ الكِتابَ لَقَد جَهِدتُ وحَرَصتُ فَأَرِني وعَلِّمني. قالَ: إذا أرَدتَ أن تُصَلّيَ فَتَوَضَّأ فَأَحسِن وُضوءَكَ،

على بن يحيى بن خلاد از طريق پدرش از عموى خود نقل مى كند:با پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهدر مسجد نشسته بودم، مردى داخل شد و دو ركعت نماز خواند، سپس نزد پيامبر آمد و سلام كرد، پيامبر كه او را هنگام نماز زير نظر داشت، پس از جواب سلام به وى گفت: بازگرد و نماز بخوان كه نماز نخوانده اى (واين كار تكرار شد) تا اينكه در نوبت سوم يا چهارم، آن مرد گفت: سوگند به آن كه كتاب را بر تو فرو فرستاد، كوشش بسيار كردم و شوقم فزون گشته است، به من نشان ده و آگاهم كن. حضرت فرمود: هر گاه خواستى نماز بخوانى وضويى نيكو بساز. سپس رو به قبله كن و تكبير بگو و پس از قرائت به ركوع برو تا اينكه در ركوع آرام گيرى. سپس بلند شو تا اينكه راست بايستى. سپس به سجده برو تا اينكه در سجده آرام گيرى. سپس برخيز تا اينكه آرام

۱.رمَقه يَرْمُقه رَمْقا ورامَقَه: نظر إليه، ورمقْتُهُ ببصري ورامقْتُه إذا أتبَعْته بصرك تتعهّده وتنظر إليه وترقُبه (لسان العرب: 10 / 126).
۲.سنن النسائي: 3 / 60 و ص 59 نحوه، مسند ابن حنبل: 7 / 19 / 19019، سنن الترمذي: 2 / 100 / 302 عن رفاعة بن رافع نحوه.
کلیدواژه‌ها کلیات آداب نماز
مُحَمَّدُ بنُ عَمرو بنِ عَطاءٍ:سَمِعتُ أبا حُمَيدٍ السّاعِديِّ في عَشرَةٍ مِن أصحابِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله مِنهُم أبو قَتادَةَ، قالَ أبو حُمَيدٍ: أنا أعلَمُكُم بِصَلاةِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، قالوا: فَلِمَ؟ فَوَاللّهِ ما كُنتَ بِأكثَرِنا لَهُ تَبَعًا ولا أقدَمِنا لَهُ صُحبَةً، قالَ: بَلى، قالوا: فَاعرِض. قالَ: كانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله إذا قامَ إلَى الصَّلاةِ يَرفَعُ يَدَيهِ حَتّى يُحاذيَ بِهِما مَنكِبَيهِ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حَتّى يَقِرَّ كُلُّ عَظمٍ في مَوضِعِهِ مُعتَدِلاً، ثُمَّ يَقرَأُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَرفَعُ يَدَيهِ حَتّى يُحاذيَ بِهِما مِنكَبَيهِ، ثُمَّ يَركَعُ ويَضَعُ راحَتَيهِ عَلى رُكبَتَيهِ، ثُمَّ يَعتَدِلُ فَلا يَصُبُّ رَأسَهُ ولا يُقنِعُ،

محمد بن عمرو بن عطا:شنيدم ابوحميد ساعدى در ميان ده نفر از اصحاب پيامبر خدا صلى الله عليه و آله كه از جمله آنان ابوقتاده بود، گفت: من از همه شما به نماز پيامبر خدا صلى الله عليه و آله داناترم. گفتند: چطور؟ به خدا سوگند تو نه بيشتر از ما با پيامبر بوده اى و نه پيشتر. گفت: چرا، گفتند: عرضه كن. گفت: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هنگامى كه به نماز مى ايستاد دستانش را تا برابر شانه هايش بالا مى آورد سپس تكبيرمى گفت تا اينكه هر استخوان در جاى خودش راست مى شد و پس از آن به قرائت مى پرداخت. سپس تكبير مى گفت و دستانش را تا برابر شانه هايش بالا مى آورد. سپس ركوع مى كرد و كف دستانش را بر زانوانش مى نهاد. سپس خود را كشيده و صاف مى كرد بى آنكه سرش را پايين اندازد و يا كج كند و هنگامى كه سر از ركوع

۱.سنن أبي داود: 1 / 194 / 730، السنن الكبرى: 2 / 105 / 2517.
کلیدواژه‌ها کلیات آداب نماز
الإمام زين العابدين عليه السلام:حَقُّ الصَّلاةِ أن تَعلَمَ أنَّها وِفادَةٌ إلَى اللّهِ عز و جل وأنتَ فيها قائِمٌ بَينَ يَدَيِ اللّهِ عز و جل، فَإِذا عَلِمتَ ذلِكَ قُمتَ مَقامَ العَبدِ الذَّليلِ الحَقيرِ الرّاغِبِ الرّاهِبِ الرّاجِي الخائِفِ المُستَكينِ المُتَضَرِّعِ المُعَظِّمِ لِمَن كانَ بَينَ يَدَيهِ بِالسُّكونِ والوَقارِ، وتُقبِلُ عَلَيها بِقَلبِكَ وتُقيمُها بِحُدودِها وحُقوقِها ۱.
امام سجاد عليه السلام:حق نماز آن است كه بدانى درآمدن بر خداوند عز و جلاست و تو در پيشگاه خداوند عز و جل ايستاده اى. پس اگر اين را دانستى، همچون بنده اى خوار و كوچك، خواهان و هراسان، اميدوار و ترسان، بيچاره و گريان، با وقار و اطمينان به بزرگداشت همو كه در برابرش ايستاده اى، مى پردازى و با دلت به او رو مىآورى و نماز را با حدود و حقوقش برپا مى دارى ۲.
۱.الفقيه: 2 / 619 / 3214، الخصال: 566 / 1 كلاهما عن ثابت بن دينار، تحف العقول: 258 وفيه «. المتضرّع المعظّم مَن قامَ بَينَ يَدَيهِ بِالسُّكونِ والإِطراقِ وخُشوعِ الأَطرافِ ولينِ الجَناحِ وحُسنِ المُناجاةِ لَهُ في نَفسِهِ والطَّلب إلَيهِ في فَكاكِ رَقبَتِكَ الَّتي أحاطَت بِهِ خَطيئَتُكَ واستَهلَكَتها ذُنوبُكَ ولا قُوَّةَ إلاّ بِاللّه ِ».
۲.در تحف العقول چنين آمده است: «با سكون و سكوت و فروتنى و نرمى با او راز و نياز مى كنى و از او مى خواهى كه تو را از بند خطا و هلاكت گناهانت رها كند، كه جز خدا، قدرتى نيست.
کلیدواژه‌ها کلیات آداب نماز
الإمام الباقر عليه السلام:إذا قُمتَ فِي الصَّلاةِ فَلا تُلصِق قَدَمَكَ بِالاُخرى، دَع بَينَهُما فَصلاً، إصبَعًا أقلَّ ذلِكَ إلى شِبرٍ أكثَرِهِ، واسدِل مَنكِبَيكَ وأرسِل يَدَيكَ، ولا تُشَبِّك أصابِعَكَ ولتَكونا عَلى فَخِذَيكَ قُبالَةَ رُكبَتَيكَ وليَكُن نَظَرُكَ إلى مَوضِعِ سُجودِكَ. فَإِذا رَكَعتَ فَصُفَّ في رُكوعِكَ بَينَ قَدَمَيكَ، تَجعَلُ بَينَهُما قَدرَ شِبرٍ، وتُمَكِّنُ راحَتَيكَ مِن رُكبَتَيكَ وتَضَعُ يَدَكَ اليُمنى عَلى رُكبَتِكَ اليُمنى قَبلَ اليُسرى، وبَلِّع أطرافَ أصابِعِكَ عَينَ الرُّكبَةِ، وفَرِّج أصابِعَكَ إذا وَضَعتَها عَلى رُكبَتَيكَ، فَإِذا وَصَلتَ أطرافَ أصابِعِكَ في رُكوعِكَ إلى رُكبَتَيكَ أجزَأَكَ ذلِكَ، وأحَبُّ إلَيَّ أن تُمَكِّنَ كَفَّيكَ مِن رُكبَتَيكَ فَتَجعَلَ

امام باقر عليه السلام:هنگامى كه در نماز مى ايستى، پاهايت را به هم نچسبان و ميانشان فاصله اى به اندازه حد اقل يك انگشت و حد اكثر يك وجب بده و شانه هايت را فرو انداز و دستانت را رها كن و انگشتانت را درهم نياويز بلكه بر رانهايت و در راستاى زانوانت باشند و نگاهت به سجده گاهت باشد. هنگامى كه ركوع مى كنى دو پايت را در يك رديف بگذار و ميانشان فاصله اى به اندازه يك وجب مى دهى و زانوانت را در كف دستانت بگير و دست راستت را بر زانوى راستت و پيش از دست چپت مى نهى و با سر انگشتانت برآمدگى زانويت را نيك در بر گير و هنگامى كه آن ها را بر زانوانت نهادى از هم بازشان كن. اگر سر انگشتانت را در ركوع به زانوانت رساندى كفايت مى كند ولى من بيشتر دوست دارم زانوانت را در كف دستانت بگيرى و انگشتانت را بر برآمدگى

۱.الكافي: 3 / 334 / 1، التهذيب: 2 / 83 / 308 كلاهما عن زرارة.
کلیدواژه‌ها کلیات آداب نماز
إبراهيمُ بنُ هاشِمٍ عَن حَمّادِ بنِ عيسى:قالَ لي أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام يَومًا: يا حَمّادُ، تُحسِنُ أن تُصَلّيَ؟ قالَ: فَقُلتُ: يا سَيِّدي، أنا أحفَظُ كِتابَ حَريزٍ فِي الصَّلاةِ. فَقالَ: لا عَلَيكَ يا حَمّادُ قُم فَصَلِّ. قالَ: فَقُمتُ بَينَ يَدَيهِ مُتَوَجِّهًا إلَى القِبلَةِ فَاستَفتَحتُ الصَّلاةَ فَرَكَعتُ وسَجَدتُ. فَقالَ: يا حَمّادُ، لا تُحسِنُ أن تُصَلّيَ، ما أقبَحَ بِالرَّجُلِ مِنكُم يَأتي عَلَيهِ سِتّونَ سَنَةً، أو سَبعونَ سَنَةً فَلا يُقيمُ صَلاةً واحِدَةً بِحُدودِها تامَّةً! قالَ حَمّادٌ: فَأَصابَني في نَفسِي الذُّلُّ، فَقُلتُ: جُعِلت فِداكَ فَعَلِّمنِي الصَّلاةَ. فَقامَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام مُستَقبِلَ القِبلَةِ مُنتَصِبًا، فَأَرسَلَ يَدَيهِ جَميعًا عَلى

ابراهيم بن هاشم از حماد بن عيسى:روزى امام صادق عليه السلام به من فرمود: اى حماد، آيا مى توانى خوب نماز بخوانى؟ به امام عرض كردم: اى سرور من! كتاب حريز را كه درباره نماز است در حافظه دارم. حضرت فرمود: عيبى ندارد، اى حماد! برخيز و نماز بخوان. حماد گويد: در برابر حضرت بپاخاستم و رو به قبله نماز را شروع كردم به ركوع رفتم و سجده كردم. آن گاه امام فرمود: اى حماد! نيكو نماز نمى خوانى! چه قدر زشت است فردى از شما شصت يا هفتاد سال بر او بگذرد و يك نماز با آداب و حدود كامل نخواند! حماد گويد: در خود احساس خوارى كردم و به امام گفتم: فدايت شوم، نماز را به من بياموز. پس امام برخاست، رو به قبله ايستاد و هر دو دستش را بر روى ران خويش نهاد، در حالى كه انگشتانش را بسته بود و دو پاى خود را نزديك هم قرار

۱.الجنّ: 18.
۲.الكافي: 3 / 311 / 8، الفقيه: 1 / 300 / 915، أمالي الصدوق: 337 / 13.
کلیدواژه‌ها کلیات آداب نماز