نرمخويى تا زمانى كه توطئه در كار نباشد
6 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام: الرِّفقُ يَفِلُّ حَدَّ المُخالَفَةِ. ۱
امام على عليه السلام: نرم خويى، تيزىِ مخالفت را كُند سازد.
۱.. غرر الحكم: ج 1 ص 150 ح 560.
عنه عليه السلام ـ في الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِ ـ: قارِب عَدُوَّكَ بَعضَ المُقارَبَةِ تَنَل حاجَتَكَ، ولا تُفرِطُ في مُقارَبَتِهِ فَتُذِلَّ نَفسَكَ وناصِرَكَ، وتَأمَّل حالَ الخَشَبَةِ المَنصوبَةِ في الشَّمسِ الَّتي إن أمَلتَها زادَ ظِلُّها، وإن أفرَطتَ في الإِمالَةِ نَقَصَ الظِّلُّ. ۱
امام على عليه السلام ـ در حكمتهاى منسوب به ايشان ـ: به دشمنت، اندازهاى نزديك شو كه به خواستهات برسى، و در نزديكى به او زيادهروى منما تا خود و ياورت را خوار سازى. در چوبى كه در برابر خورشيد نصب شده، بنگر. اگر آن را مايل كنى، سايهاش بسيار شود و اگر در مايل كردن زيادهروى كنى، سايه كم گردد.
۱.. شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد: ج 20 ص 342 ح 923.
تاريخ الطبري عن عبد المَلِك بن أبي حُرّةَ الحَنَفيّ: أنّ عَليّا عليه السلام خَرَجَ ذاتَ يَومٍ يَخطُبُ، فَإِنَّهُ لَفي خُطبَتِهِ إذ حَكَّمَتِ المُحَكِّمَةُ في جَوانِبِ المَسجِدِ.
فَقالَ عَليٌّ عليه السلام: اللّهُ أكبَرُ! كَلِمَةُ حَقٍّ يُرادُ بِها باطِلٌ! إن سَكَتوا عَمَمناهُم ۱، وإن تَكَلَّموا حَجَجناهُم، وإن خَرَجوا عَلَينا قاتَلناهُم. ۲
تاريخ الطبرى ـ به نقل از عبد الملك بن ابى حرّه حنفى ـ: على عليه السلام روزى براى ايراد سخنرانى بيرون رفت. او در حال سخنرانى بود كه خوارج، در گوشههاى مسجد، شعار «لا حكم الّا للّه؛ حكمرانى جز براى خداوند نيست!»، سر دادند.
على عليه السلام فرمود: «اللّه اكبر! سخن حقّى است كه از آن، باطلْ اراده مىشود. اگر ساكت شوند، با آنان مانند ديگران برخورد مىكنيم، و اگر سخن گويند، با آنان احتجاج مىورزيم، و اگر بر ما خروج كنند، با آنان پيكار خواهيم كرد».
السنن الكبرى عن كثير بن نَمِر: بَينا أنَا في الجُمُعَةِ وعَليٌّ عليه السلام عَلَى المِنبَرِ، إذ قامَ رَجُلٌ فَقالَ: لا حُكمَ إلّا للّهِِ. ثُمَّ قامَ آخَرُ فَقالَ: لا حُكمَ إلّا للّهِِ، ثُمَّ قاموا مِن نَواحِي المَسجِدِ، فَأَشارَ إلَيهِم عَليٌّ عليه السلام بِيَدِهِ: اِجلِسوا، نَعَم لا حُكمَ إلّا للّهِِ، كَلِمَةٌ يُبتَغى بِها باطِلٌ، حُكمَ اللّهِ نَنظُرُ فيكُم، ألا إنَّ لَكُم عِندي ثَلاثَ خِصالٍ: ما كُنتُم مَعَنا لا نَمنَعُكُم مَساجِدَ اللّهِ أن تَذكُرُوا فيهَا اسمَ اللّهِ، ولا نَمنَعُكُم فَيئا ما كانَت أيديكُم مَعَ أيدينا، ولا نُقاتِلُكُم حَتّى تُقاتِلوا. ثُمَّ أخَذَ في خُطبَتِهِ. ۱
السنن الكبرى ـ به نقل از كثير بن نمر ـ: در حالى كه در نماز جمعه بودم و على عليه السلام بر منبر بود، مردى به پا خاست و گفت: «لا حكم الّا للّه؛ حكمرانى جز براى خداوند نيست!».
مردى ديگر هم به پا خاست و گفت: «لا حكم الّا للّه!». آنگاه خوارج از گوشههاى مسجد، به پا خاستند. على عليه السلام با دست به آنان اشاره كرد كه بنشينند [و فرمود:]«آرى؛ لا حكم الّا للّه! سخنى كه از آن، باطلْ طلب مىشود. بر پايه حكم خداوند به شما مىنگريم. بدانيد كه براى شما نزد من، سه ويژگى است: تا زمانى كه با ما هستيد، شما را از مساجد خداوند باز نداريم كه در آن، نام خدا را بر زبان آوريد؛ و تا زمانى كه دستان شما با دستان ماست، شما را از ثروتهاى عمومى محروم نسازيم؛ و با شما پيكار نكنيم، مگر آنكه نبرد كنيد». آنگاه به
۱.. السنن الكبرى: ج 8 ص 319 ح 16763، تاريخ الطبرى: ج 5 ص 73 عن كثير بن بهز الحضرمي، الكامل فى التاريخ: ج 2 ص 398، البداية والنهاية: ج 7 ص 285 كلّها نحوه.
الأموال عن كثير بن نَمِر: جاءَ رَجُلٌ بِرَجُلٍ ۱مِنَ الخَوارِجِ إلى عَليٍّ عليه السلام، فَقالَ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، إنّي وَجَدتُ هذا يَسُبُّكَ، قالَ: فَسُبَّهُ كَما سَبَّني. قالَ: ويَتَوَعَّدُكَ؟ فَقالَ: لا أقتُلُ مَن لَم يَقتُلني، قالَ عَليٌّ عليه السلام: لَهُم عَلَينا ثَلاثٌ: أن لا نَمنَعَهُمُ المَساجِدَ أن يَذكُرُوا اللّهَ فيها، وأن لا نَمنَعَهُمُ الفَيءَ ما دامَت أيديهِم مَعَ أيدينا، وأن لا نُقاتِلَهُم حَتّى يُقاتِلونا. ۲
الأموال ـ به نقل از كثير بن نمر ـ: مردى، مردى از خوارج را نزد على عليه السلام آورد و گفت اى امير مؤمنان! ديدم كه اين مرد، تو را دشنام مىدهد.
فرمود: «به او دشنام ده، همانگونه كه به من دشنام داد».
گفت: تو را دوزخى مىانگاشت!
فرمود: «آن را كه با من پيكار نكند، نمىكُشم».
[سپس]فرمود: «آنها بر ما سه حق دارند: آنان را از مساجد، باز نداريم، كه در آن ياد خدا كنند؛ و آنان را از ثروتهاى عمومى باز نداريم، تا زمانى كه دستان آنان با دستهاى ماست؛ و با آنان پيكار نكنيم، تا زمانى كه با ما پيكار نكنند».
المصنّف لابن أبي شيبة عن كثيربن نَمِر: جاءَ رَجُلٌ بِرِجالٍ إلى عَليٍّ عليه السلام فَقالَ: إنّي رَأَيتُ هؤلاءِ يَتَوَعَّدونَكَ، فَفَرّوا وأخَذتُ هذا، قالَ: أفَأَقتُلُ مَن لَم يَقتُلني؟ قالَ: إنَّهُ سَبَّكَ! قالَ: سُبَّهُ أو دَع. ۱
المصنَّف، ابن ابى شيبة ـ به نقل از كثير بن نمر ـ: مردى، مردى [ديگر] را نزد على عليه السلام آورد و گفت: اينان، تو را دوزخى مىانگاشتند! سپس فرار كردند. و اين [مرد] را گرفتم.
فرمود: «آيا بكُشم آنكه را با من پيكار نكرده است؟».
گفت: تو را دشنام داد!
فرمود: «او را دشنام ده يا رها كن».
۱.. المصنّف لابن أبي شيبة: ج 8 ص 614 ح 147، كنز العمّال: ج 11 ص 319 ح 31616.