حدیث دربارهخطبه هاى پيامبر ، هنگام فرا رسيدن ماه رمضان

فضائل الأشهر الثلاثة عن الحسن بن عليّ بن فضّال عن الإمام الرضا عن آبائه عليهم السلام: قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: «إنَّ شَهرَ رَمَضانَ شَهرٌ عَظيمٌ، يُضاعِفُ اللّهُ فيهِ الحَسَناتِ، ويَمحو فيهِ السَّيِّئاتِ، ويَرفَعُ فيهِ الدَّرَجاتِ؛ مَن تَصَدَّقَ في هذَا الشَّهرِ بِصَدَقَةٍ غَفَرَ اللّهُ لَهُ، ومَن أحسَنَ فيهِ إلى ما مَلَكَت يَمينُهُ غَفَرَ اللّهُ لَهُ». ثُمَّ قالَ عليه السلام: إنَّ شَهرَكُم هذا لَيسَ كَالشُّهورِ؛ إذا أقبَلَ إلَيكُم أقبَلَ بِالبَرَكَةِ وَالرَّحمَةِ، وإذا أدبَرَ عَنكُم أدبَرَ بِغُفرانِ الذُّنوبِ. هذا شَهرٌ الحَسَناتُ فيهِ مُضاعَفَةٌ، وأعمالُ الخَيرِ فيهِ مَقبولَةٌ، مَن صَلّى مِنكُم في هذَا الشَّهرِ للّهِِ عز و جل رَكعَتَينِ يَتَطَوَّعُ بِهِما غَفَرَ اللّهُ لَهُ. ثُمَّ قالَ عليه السلام: إنَّ الشَّقِيَ حَقَّ الشَّقِيِ مَن خَرَجَ عَنهُ هذَا الشَّهرُ ولَم يُغفَر ذُنوبُهُ، فَحينَئِذٍ يَخسَرُ حينَ يَفوزُ المُحسِنونَ بِجَوائِزِ الرَّبِّ الكَريمِ. ۱
فضائل الأشهر الثلاثة ـ به نقل از حسن بن على بن فضّال، از امام رضا عليه السلام، از پدرانش عليهم السلامـ: پيامبر خدا فرمود: «ماه رمضان، ماهى بزرگ است. خداوند در اين ماه، حسنات را دو برابر مى كند و سيّئات را محو مى سازد و درجات را بالا مى برد. هر كس در اين ماه، صدقه اى دهد، خداوند او را مى آمرزد و هر كس در اين ماه به برده خويش نيكى كند، خداوند او را مى آمرزد». سپس فرمود: «اين ماه شما، همچون ماه هاى ديگر نيست. وقتى به سراغ شما مى آيد، با بركت و رحمت مى آيد و چون مى رود، با آمرزش گناهان مى رود. اين [ماه]، ماهى است كه حسنات، در آن دو برابر مى گردند و كارهاى خير در آن قبول مى شوند. هر كس از شما در اين ماه، دو ركعت نماز مستحب براى خدا بخواند، خداوندْ او را مى آمرزد». سپس فرمود: «بدبخت واقعى، كسى است كه اين ماه از او بگذرد و گناهانش آمرزيده نشود. پس آن گاه كه نيكوكاران، جوايز خود را از پروردگار كريم دريافت مى كنند، او زيانكار مى گردد».
۱.فضائل الأشهر الثلاثة: 73 / 53، عيون أخبار الرضا عليه السلام: 1 / 293 / 46، الأمالي للصدوق: 109 / 82، روضة الواعظين: 372، بحار الأنوار: 96 / 361 / 29.

احادیث دیگر این موضوع

۸
امام رضا عليه السلام ـ به نقل از پدرانش عليهم السلام، از امام على عليه السلام ـ: روزى، پيامبر خدا براى ما خطبه خواند و فرمود: «اى مردم! همانا ماه خدا، همراه با بركت و رحمت و آمرزش، به شما روى آورده است؛ ماهى كه نزد خدا برترينِ ماه هاست و روزهايش برترينِ روزها، شب هايش برترينِ شب ها و ساعاتش برترينِ ساعات است. ماهى است كه در آن به ميهمانى خدا دعوت شده ايد و از شايستگانِ كرامت الهى قرار داده شده ايد. نَفَس هايتان در آن، تسبيح است، خوابتان در آن، عبادت، عملتان در آن، پذيرفته و دعايتان در آن، مورد اجابت است. پس با نيّت هاى راست و دل هاى پاك، از پروردگارتان بخواهيد تا براى روزه دارىِ آن و تلاوت كتاب خويش، توفيقتان دهد؛ چرا كه بدبخت، كسى است كه در اين ماه بزرگ، از آمرزش الهى محروم بماند. با گرسنگى و تشنگى خود در اين ماه، گرسنگى و تشنگىِ روز قيامت را ياد كنيد؛ به نيازمندان و بينوايانتان صدقه بدهيد؛ به بزرگان خود احترام، و بر كوچك هايتان ترحّم، و به بستگانتان نيكى كنيد؛ زبانتان را نگه داريد؛ چشم هايتان را از آنچه نگاه به آن حلال نيست، بپوشانيد؛ گوش هايتان را از آنچه شنيدنش حلال نيست، فرو بنديد؛ به يتيمان مردم، محبّت كنيد تا بر يتيمان شما محبّت ورزند؛ از گناهانتان به پيشگاه خداوند توبه كنيد؛ در هنگام نمازها، دستانتان را بر آستان او به دعا بلند كنيد، كه آن هنگام (وقت نماز)، برترينِ ساعت هاست و خداوند با نظر رحمت به بندگانش مى نگرد و هر گاه با او مناجات كنند، پاسخشان مى دهد و چون او را صدا بزنند، جوابشان مى گويد و چون او را بخوانند، اجابتشان مى كند. اى مردم! جان هاى شما در گرو كارهاى شماست، پس با آمرزش خواهى خود، آنها را آزاد سازيد؛ و پشت هاى شما از بار گناهانتان سنگين است، پس با طول دادن سجده هاى خود، آنها را سبك كنيد، و بدانيد كه خداوند ـ كه يادش والاست ـ به عزّت خود، سوگند خورده است كه نمازگزاران و سجده كنندگان را عذاب نمى كند و در روزى كه مردم در پيشگاه پروردگار جهانيان [براى حساب]مى ايستند، آنان را با آتش، هراسان نمى سازد. اى مردم! هر كه از شما در اين ماه، روزه دارى را افطار دهد، پاداش او براى آن، نزد خدا، آزاد كردن يك برده و آمرزش گناهان گذشته اوست». پس گفتند: اى پيامبر خدا! همه ما توانايىِ اين كار را نداريم! پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «خود را از آتش نگه داريد، هر چند با يك دانه خرما؛ مخود را از آتش نگه داريد، هر چند با يك جرعه آب. اى مردم! هر كس اخلاقش را در اين ماه، نيكو سازد، براى او وسيله عبور از صراط خواهد بود، در آن روز كه گام ها بر صراط مى لغزد؛ و هر كس در اين ماه بر بردگان خود آسان بگيرد، خداوند حساب او را سبك خواهد گرفت؛ و هر كس در اين ماه، شرّ خود را [از ديگران] باز دارد، خداوند در روز ديدارش، غضب خويش را از او باز خواهد داشت؛ و هر كه در اين ماه، يتيمى را گرامى بدارد، در روز ديدار، خداوند، گرامى اش خواهد داشت؛ و هر كه در آن به خويشاوند خود نيكى كند، در روز ديدار، خداوند با رحمتش به او نيكى خواهد كرد؛ و هر كس در آن از خويشان خود ببُرد، خداوند در روز ديدار، رحمتش را از او قطع خواهد نمود؛ و هر كس در آن، نماز مستحبّى بخواند، براى او دورى از آتش، نوشته مى شود؛ و هر كس واجبى را در آن ادا كند، پاداش كسى را دارد كه هفتاد واجب را در ماه هاى ديگر، ادا كرده است؛ و هر كس در آن بر من زياد صلوات بفرستد، خداوند در روزى كه وزنه اعمال، سبك مى شود، وزنه اعمال او را بيفزايد؛ و هر كس در آن، آيه اى از قرآن تلاوت كند، پاداش كسى را دارد كه در ماه هاى ديگر، ختم قرآن كرده است. اى مردم! در اين ماه، درهاى بهشت، بازند. پس، از پروردگارتان بخواهيد كه آنها را بر شما نبندد؛ و درهاى دوزخ، بسته اند. پس، از پروردگارتان بخواهيد كه آنها را بر شما نگشايد؛ و شيطان ها در بندند. پس، از پروردگارتان بخواهيد كه آنها را بر شما مسلّط نسازد». من برخاستم و گفتم: اى پيامبر خدا! برترينِ كارها در اين ماه چيست؟ فرمود: «اى ابو الحسن! برترينِ كارها در اين ماه، پرهيز از حرام هاى الهى است». سپس گريست. گفتم: اى پيامبر خدا! سبب گريه شما چيست؟ فرمود: «اى على! بر اين مى گريم كه حرمت تو را در اين ماه مى شكنند. گويا مى بينم تو در حال نماز براى پروردگار خويشى، كه نگون بخت ترينِ اوّلين و آخرين، همو كه برادر پى كننده ناقه قوم ثمود است، برمى خيزد و بر فرق سرت ضربتى مى زند و محاسنت، از خون سرت، رنگين مى شود». گفتم: اى پيامبر خدا! آيا در آن حالت، دينم سالم است؟ فرمود: «دينت، سالم است». سپس فرمود: «اى على! هر كس تو را بكشد، مرا كشته است و هر كس تو را دشمن بدارد، مرا دشمن داشته است و هر كس تو را ناسزا گويد، مرا ناسزا گفته است؛ چرا كه تو از من هستى، همچون جان من. روح تو، از روح من است و سرشت تو، از سرشت من. خداى متعال، من و تو را آفريد و من و تو را برگزيد و مرا براى پيامبرى، و تو را براى امامت، انتخاب كرد. هر كس امامت تو را انكار كند، نبوّت مرا انكار كرده است. اى على! تو وصىّ من، پدر فرزندان من، همسر دختر من و جانشين من بر امّتم هستى، در حال حياتم و پس از مرگم. فرمان تو، فرمان من است و نهى تو، نهى من است. سوگند به خدايى كه مرا به نبوّت برانگيخت و مرا بهترينِ آفريدگان قرار داد، تو حجّت پروردگار بر خلق اويى و امين او بر رازش و جانشين او بر بندگانش».
امام باقر عليه السلام:پيامبر خدا در آخرين جمعه شعبان، خطبه خواند. خدا را حمد و ثنا گفت و سپس فرمود: «اى مردم! ماهى بر شما سايه افكنده كه در آن، شبى است بهتر از هزار ماه، و آن، ماه رمضان است. خداوند، روزه اش را واجب ساخته و نماز در شبش را مستحب قرار داده است. پس هر كس يك شب در آن، نماز مستحب بخواند، گويا هفتاد شب نماز مستحب در ماه هاى ديگر خوانده است. و براى كسى كه در آن، كار نيك مستحبّى از كارهاى نيك انجام دهد، پاداشى همچون پاداش كسى قرار داده كه واجبى از واجبات الهى را انجام داده است، و هر كس در آن، واجبى از واجبات خداوند را ادا كند، همچون كسى خواهد بود كه در ماه هاى ديگر، هفتاد واجب از واجبات الهى را انجام داده است. اين ماه، ماه صبر است و پاداش صبر، بهشت است. اين ماه، ماه مواسات (همدردى با ديگران در نيازها) است و ماهى است كه در آن، خداوند، روزىِ مؤمن را مى افزايد. هر كس مؤمن روزه دارى را در آن افطار دهد، نزد خداوند، پاداش آزاد كردن يك بنده و آمرزش گناهان گذشته اش را دارد». گفتند: اى پيامبر خدا! همه ما توان افطار دادن به روزه دار را نداريم. فرمود: «خداوند، كريم است؛ اين ثواب را به كسى نيز مى دهد كه براى افطار دادن، جز بر جرعه اى شير يا جرعه اى آب و يا چند خرما قدرت ندارد و بيش از اين را نمى تواند. هر كس در اين ماه بر برده خويش سبك بگيرد، خداوند هم حسابش را سبك مى گيرد. ماه رمضان، ماهى است كه آغازش رحمت، ميانش آمرزش، و پايانش اجابت و آزادى از آتش دوزخ است. شما از چهار خصلت، بى نياز نيستيد: دو خصلت كه خدا را با آنها راضى مى كنيد، و دو خصلت كه از آن دو، بى نياز نيستيد. امّا آن دو خصلتى كه خدا را با آنها راضى مى كنيد، شهادت به اين است كه: معبودى جز خداوند نيست و من فرستاده خدايم. و امّا دو خصلتى كه از آن بى نياز نيستيد، از خداوند، نيازهايتان و بهشت را بطلبيد و از خداوند، عافيت بخواهيد و از آتش به خداوند پناه ببريد».
دعائم الإسلام:در آخرين روز شعبان، پيامبر خدا براى مردم خطبه خواند و فرمود: «اى مردم! ماهى بزرگ بر شما سايه افكنده است، ماهى مبارك، ماهى كه در آن، شبى است كه عمل در آن، بهتر از عمل در هزار ماه است. هر كس با كار نيكى از نيكى ها در آن به خداوند تقرّب جويد، گويا واجبى را در ماه هاى ديگر ادا كرده است، و هر كس واجبى را در آن انجام دهد، همچون كسى است كه هفتاد واجب را در ماه هاى ديگر انجام داده است. و آن، ماه صبر است و پاداش صبر، بهشت است. ماه مواسات (همدردى) است و ماهى است كه روزىِ مؤمن در آن افزوده مى شود. هر كس روزه دارى را در آن افطار دهد، پاداشش آمرزش گناهانش و آزادى اش از آتش است و براى او به اندازه آن [روزه دار]، پاداش است، بى آن كه از اجر او چيزى كاسته شود». برخى گفتند: اى پيامبر خدا! همه ما آن اندازه چيزى نداريم كه روزه دارى را افطار دهيم. فرمود: «خداوند، اين پاداش را به كسى مى دهد كه روزه دارى را به اندازه جرعه اى شير يا دانه اى خرما و يا جرعه اى آب، افطار دهد. و هر كس روزه دارى را سير كند، خداوند، او را از حوض من چنان سيراب مى كند كه پس از آن هرگز تشنه نمى گردد. اين، ماهى است كه آغازش رحمت، ميانش آمرزش و پايانش آزادى از آتش است. هر كه در اين ماه بر برده خود آسان بگيرد، خداوند، او را مى آمرزد و از آتش، آزادش مى كند. در اين ماه، چهار كار را زياد انجام دهيد، كه با دو كار، پروردگارتان را راضى مى كنيد و از دو كار هم بى نياز نيستيد. امّا دو كارى كه پروردگارتان را با آنها راضى مى كنيد، شهادت به يكتايى خداوند و آمرزش خواهى از اوست. و امّا آن دو كه از آنها بى نياز نيستيد، از خداوند، بهشت بخواهيد و از آتش به او پناه ببريد».