گفتمان شايسته
6 حدیث
الإمام عليّ عليه السلامـ فِي الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِـ: مُرُوا الأَحداثَ بِالمِراءِ وَالجِدالِ، وَالكُهولَ بِالفِكرِ، والشُّيوخَ بِالصَّمتِ. ۱
امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشانـ: نوجوانان را به مجادله و مباحثه فرمان دهيد، ميانْ سالان را به تفكّر و كهنْ سالان را به سكوت.
۱.شرح نهج البلاغة: 20/285/260.
الإمام الباقر عليه السلام:مَن أعانَنا بِلِسانِهِ عَلى عَدُوِّنا، أنطَقَهُ اللّهُ بِحُجَّتِهِ يَومَ مَوقِفِهِ بَينَ يَدَيهِ عَزَّ وجَلَّ. ۱
امام باقر عليه السلام:آن كه با زبانش ما را بر دشمنانمان يارى كند، در روزى كه در پيشگاه الهى ايستاده، خداوند با حجّت خود، وى را به سخن خواهد آورد.
۱.الأمالي للمفيد: 33 / 7، بحارالأنوار: 2 / 135 / 36.
هشام بن الحكم:قالَ لي أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: ما فَعَلَ ابنُ الطَّيّارِ؟ قُلتُ: ماتَ، قالَ: رَحِمَهُ اللّهُ ولَقّاه نَضرَةً وسُرورا، فَقَد كانَ شَديدَ الخُصومَةِ عَنّا أهلَ البَيتِ. ۱
هشام بن حكم:امام صادق عليه السلام از من پرسيد: «ابن طيّار چه شد؟». گفتم: مُرد. فرمود: «خدا رحمتش كند و او را با چهره اى شاداب و شادمان، ملاقات كند. وى بسيار دفاع كننده از ما اهل بيت بود.
۱.رجال الكشّي: 2 / 638 / 651 و ح 652 عن أبي جعفر الأحول نحوه، بحارالأنوار: 2 / 136 / 40 و ج 73 / 404.
أبو القاسم نصر بن الصّباح:عَبدُالرَّحمن بنُ الحَجّاجِ شَهِدَ لَهُ أبُوالحَسَنِ عليه السلامبِالجَنَّةِ، وكانَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلاميَقولُ لِعَبدِ الرَّحمنِ: يا عَبدَالرَّحمنِ، كَلِّم أهلَ المَدينَةِ فَإِنّي اُحِبُّ أن يُرى في رِجالِ الشّيعَةِ مِثلُكُ. ۱
ابوالقاسم نصر بن صباح:امام صادق عليه السلام به بهشتى بودن عبدالرحمان بن حجّاج گواهى داد و به وى مى فرمود: اى عبد الرحمان! با مردم مدينه سخن بگو. من دوست دارم در ميان شيعيان، امثال تو ديده شوند.
۱.رجال الكشّي: 2 / 741 / 830، بحارالأنوار: 2 / 136 / 42 و ج 73 / 405.
حمّاد:كانَ أبُو الحَسَنِ عليه السلام يَأمُرُ مُحَمَّدَ بنَ حَكيمٍ أن يُجالِسَ أهلَ المَدينَةِ في مَسجِدِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، وأن يُكَلِّمَهُم ويُخاصِمَهُم حَتّى كَلَّمَهُم في صاحِبِ القَبرِ، فَكانَ إذَا انصَرَفَ إلَيهِ قالَ لَهُ: ما قُلتَ لَهُم؟ وما قالوا لَكَ؟ ويَرضى بِذلِكَ مِنهُ. ۱
حمّاد:امام كاظم عليه السلام به محمّد بن حكيم دستور مى داد كه در مسجد رسول خدا با مردم مدينه بنشيند و با آنان سخن بگويد و گفتمان كند. حتّى درباره صاحب قبر (پيامبر) هم با آنان سخن گويد. وقتى وى بر مى گشت، امام مى فرمود: «به آنان چه گفتى و آنان به تو چه گفتند؟» وامام از گفتمان او خشنود بود.
۱.رجال الكشّي: 2 / 746 / 844، بحارالأنوار: 2 / 137 / 44.
الإمام العسكري عليه السلام:ذُكِرَ عِندَ الصّادِقِ عليه السلام الجِدالُ فِي الدّينِ، وأنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آلهوَالأَئِمَّةَ عليهم السلام قَد نَهَوا عَنهُ. فَقالَ الصّادِقُ عليه السلام: لَم يُنهَ عَنهُ مُطلَقا، ولكِنَّهُ نُهِيَ عَنِ الجِدالِ بِغَيرِ الَّتي هِيَ أحسَنُ، أما تَسمَعونَ اللّهَ عَزَّوجَلَّ يَقولُ: «وَ لاَ تُجَـدِلُواْ أَهْلَ الْكِتَـبِ إِلاَّ بِالَّتِى هِىَ أَحْسَنُ ۱ وقَولَهُ: «ادْعُ إِلَى سَبِيلِ» «رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جَـدِلْهُم بِالَّتِى هِىَ أَحْسَنُ. ۲» فَالجِدالُ بِالَّتي هِيَ أحسَنُ قَد قَرَنَهُ العُلَماءُ بِالدّينِ، وَالجِدالُ بِغَيرِ الَّتي هِيَ أحسَنُ مُحَرَّمٌ، حَرَّمَهُ اللّهُ عَلى شيعَتِنا، وكَيفَ يُحَرِّمُ اللّهُ
امام عسكرى عليه السلام:در محضر امام صادق عليه السلام از جدال در دين سخن به ميان آمد و اين كه رسول خدا و امامان عليه السلام از اين كار نهى كرده اند. امام صادق عليه السلامفرمود: «به طور مطلق از آن نهى نشده؛ ولى از جدال به غير روش نيكو نهى شده است. مگر نشنيده ايد كه خداى ـ عزّوجلّ ـ مى فرمايد: و با اهل كتاب، جز به [شيوه اى] كه بهتر است، مجادله مكنيد و در جاى ديگر فرموده: با اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به [شيوه اى] كه نيكوتر است، مجادله نما. بنابراين، جدال به روش نيكو را دانشوران با دين همراه ساختند و جدال به غير روش احسن، حرام است. خدا آن را بر پيروان ما حرام ساخته است. چگونه خدا جدال را به طور كلّى حرام كرده است، در حالى كه مى فرمايد: وگفتند: هرگز كسى به بهشت در نيايد، مگر