باب در بيان كفر

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از حسن بن محبوب، از داود بن كثير رقّى كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: سنّت هاى رسول خدا صلى الله عليه و آله (يعنى آنچه از طريقه آن حضرت ظاهر مى شود)، مانند واجبات خداى ـ تعالى ـ است؟ فرمود:«به درستى كه خداى عز و جل فريضه اى چند را قرارداد فرموده، كه آنها را بر بندگان خويش واجب نموده؛ پس هر كه فريضه اى از آنها كه بر ايشان واجب شده، ترك كند و به آن عمل نكند و آن را انكار كند، كافر باشد. و خداى عز و جل به امورى چند امر فرموده (يعنى به طريقه استحباب)، كه همه آنها نيكو است؛ پس هر كه ترك كند بعضى از آنچه را كه خداى عز و جل بندگان خود را به آن امر فرمود از طاعت، كافر نيست، وليكن چنين كسى تارك فضل و افزونى است، و بهره اش

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد، از على بن اسباط، از موسى بن بكر كه گفت: امام موسى كاظم عليه السلام را سؤال كردم از كفر و شرك، كه كدام يك از اين دو ديرينه تر است؟ موسى مى گويد كه: حضرت به من فرمود كه:«من هرگز تو را نديدم كه با مردم گفتگو و جدال كنى». عرض كردم كه: هشام بن سالم مرا امر كرد كه تو را از اين سؤال كنم؛ پس حضرت به من فرمود كه: «كفر، ديرينه تر است و آن جحود و انكار است. خداى عز و جلفرموده است كه: «اِلَّا اِبْليسَ أَبى وَاسْتَكْبَرَ وَكانَ مِنَ الْكافِرينَ» ۱؛ يعنى: پس همه فرشتگان سجده كردند و هيچ يك از ايشان از اين معنى سر باز نزد، مگر شيطان كه سر باز زد از آن سجده، و تكبّر و گردنكشى كرد، و خود را بزرگ شمرد در امر سجود، و اطاعت ننمود، و در اصل از ناگرويدگان بود»

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از عبد الرحمان بن حجّاح، از زراره روايت كرده است كه گفت: به خدمت امام محمد باقر عليه السلام عرض كردم كه: آيا هيچ مؤمنى داخل آتش دوزخ مى شود؟ فرمود:«نه، به خدا سوگند». عرض كردم كه: آيا كسى غير از كافر در آن داخل مى شود؟ فرمود: «نه، مگر كسى كه خداى عز و جل خواهد». زراره مى گويد كه: چون چندين مرتبه اين را بر آن حضرت برگردانيدم، به من فرمود كه: «اى زراره! به درستى كه من مى گويم نه و مى گويم مگر كسى كه خدا خواهد، و تو مى گويى نه و نمى گويى مگر كسى كه خدا خواهد». عبد الرحمان مى گويد كه: بعد از آن، حديث كردند مرا هشام بن حكم و حمّاد، از زراره كه گفت: پس من در دل خويش گفتم كه: حضرت شيخى است كه او را دانشى به طريقه خصومت و جدال نيست. زراره گفت كه: پس

هارون، از مسعدة بن صدقه روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام سؤال شده بود كه: چيست حال و باك زناكننده كه او را كافر نمى نامى، و ترك كننده نماز را كافر ناميده اى؟ و حجّت و دليل در اين فرق چيست؟ پس فرمود كه:«زيرا زناكننده و آنكه به او شباهت دارد، جز اين نيست كه آن را مى كند، به جهت بودن شهوت و خواهش نفس؛ زيرا كه شهوت بر او غالب مى شود. و ترك كننده نماز، آن را ترك نمى كند، مگر از روى استخفاف به آن و سبك شمردن حقّ آن. و اين، به جهت آن است كه تو زناكننده را نمى يابى كه با زنى مجامعت كند، مگر در حالى كه او به جهت مجامعتش با آن زن، لذّت مى برد و خوشش مى آيد و او را مى خواهد. و هر كه نماز را ترك كند متعمّدا، كه از روى قصد آن را نكند، قصدش در ترك آن، به جهت لذّت و خوشى نخواهد