باب در بيان وسوسه و حديث نفس

ابن ابى عمير، از محمد بن مسلم، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«مردى به خدمت پيغمبر صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد كه: يا رسول اللّه! من هلاك شده ام. حضرت عليه السلام به آن مرد فرمود كه: شيطان خبيث به نزد تو آمد و به تو گفت كه: كى تو را آفريده است؟ تو گفتى كه: خداى عز و جل؛ پس به تو گفت كه: كى خدا را خلق كرده است؟ آن مرد به حضرت عرض كرد: آرى، به حق آن كسى كه تو را به حق فرستاده است، كه امر چنين بود. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: به خدا سوگند كه اين محض ايمان است». ابن ابى عمير مى گويد كه: پس عبد الرحمان حجّاج را به اين حديث خبر دادم، گفت كه: حديث كرد مرا پدرم، از حضرت صادق عليه السلام، كه رسول خدا صلى الله عليه و آله از اين گفتار خويش كه فرموده: «به خدا

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد و محمد بن يحيى، از احمد بن محمد و هر دو، از على بن مهزيار كه گفت: به خدمت امام محمد تقى عليه السلام نوشت، و به آن حضرت شكايت داشت از چيزى چند كه در خاطرش خطور مى كرد؛ پس حضرت او را در بعضى از سخنان خويش جواب فرمود كه:«خدا اگر خواهد، تو را ثابت مى دارد؛ پس از براى شيطان، بر تو راهى قرار نمى دهد كه بر تو مستولى شود. گروهى به خدمت پيغمبر صلى الله عليه و آله شكايت كردند از خطراتى چند كه ايشان را عارض مى شود، و در خاطر ايشان درمى آيد، كه هر آينه اگر باد، ايشان را به زير مى افكند يا پاره پاره مى شدند، به سوى ايشان دوست تر بود از آنكه به آن تكلّم كنند؛ پس رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: آيا اين حالت را در خود مى يابند؟ عرض كردند: آرى.

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از اسماعيل بن محمد، از محمد بن بكر بن جناح، از زكريّا بن محمد، از ابواليسع داود ابزارى، از حمران، از امام محمد باقر عليه السلام كه فرمود:«مردى به خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد كه: يا رسول اللّه! به درستى كه من منافق شده ام. فرمود: به خدا سوگند كه منافق نشده اى، و اگر منافق شده بودى، به نزد من نمى آمدى كه مرا اعلام كنى، كه چه چيز تو را در شك و گمان افكنده و مضطرب ساخته. گمان دارم كه دشمن حاضر؛ يعنى شيطان، به نزد تو آمده و به تو گفته است كه: كى تو را خلق كرده؟ و تو گفته اى كه: خداى عز و جل مرا خلق كرده؛ پس به تو گفته است كه: كى خداى ـ تبارك و تعالى ـ را خلق كرده؟ آن مرد عرض كرد: آرى، به حقّ آن كسى كه تو را به حق