باب در بيان عبادت و بندگى و پرستش خدا

7 حدیث
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«فِي التَّوْرَاةِ مَكْتُوبٌ: يَا ابْنَ آدَمَ، تَفَرَّغْ لِعِبَادَتِي؛ أَمْلَأْ قَلْبَكَ غِنًى، وَلَا أَكِلْكَ إِلى طَلَبِكَ، وَعَلَيَّ أَنْ أَسُدَّ فَاقَتَكَ، وَأَمْلَأَ قَلْبَكَ خَوْفاً مِنِّي، وَإِنْ لَا تَفَرَّغْ لِعِبَادَتِي، أَمْلَأْ قَلْبَكَ شُغُلاً بِالدُّنْيَا، ثُمَّ لَا أَسُدَّ فَاقَتَكَ، وَأَكِلْكَ إِلى طَلَبِكَ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از ابن محبوب، از عمر بن يزيد، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«در تورات نوشته است كه، اى فرزندم آدم! خود را از براى بندگى كردن من فارغ ساز، تا من دل تو را پر كنم از بى نيازى و تو را به جستجوى خودت وا نگذارم. و بر من است كه رخنه حاجتمندى تو را ببندم، و دل تو را از ترس خويش پر گردانم، و اگر خود را از براى عبادتِ من فارغ نسازى، دلِ تو را پر كنم از شغل دنيا كه به آن بپردازى، بعد از آن، رخنه احتياج تو را نمى بندم و تو را به طلب خودت وا مى گذارم».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«قَالَ اللّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالى: يَا عِبَادِيَ الصِّدِّيقِينَ، تَنَعَّمُوا بِعِبَادَتِي فِي الدُّنْيَا؛ فَإِنَّكُمْ تَتَنَعَّمُونَ بِهَا فِي الْاخِرَةِ».
على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از ابوجميله روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود:«خداى ـ تبارك و تعالى ـ فرموده كه: اى بندگانِ به غايت راستگوى من! در دنيا به عبادت من شاد و خوشحال باشيد (يا به ناز و نعمت زيست كنيد)، كه شما در آخرت به سبب آن به ناز و نعمت زيست خواهيد كرد».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ يُونُسَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أَفْضَلُ النَّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا، وَأَحَبَّهَا بِقَلْبِهِ، وَبَاشَرَهَا بِجَسَدِهِ، وَتَفَرَّغَ لَهَا، فَهُوَ لَا يُبَالِي عَلى مَا أَصْبَحَ مِنَ الدُّنْيَا، عَلى عُسْرٍ أَمْ عَلى يُسْرٍ».
على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يونس، از عمرو بن جميع، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: بهترينِ مردمان كسى است كه به عبادتِ خدا عشق به هم رسانيده باشد؛ پس دست در گردن آن درآورد، و به دلِ خويش آن را دوست دارد، و به جسدِ خويش با آن مباشرت كند، كه در ميانه او و آن حائلى نباشد، و خود را از براى آن فارغ سازد؛ پس چنين كسى پروا ندارد كه بر هر حالى صبح كند از دنيا؛ خواه بر وجه دشوارى باشد و خواه بر وجه آسانى».
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ شَاذَانَ بْنِ الْخَلِيلِ، قَالَ: وَكَتَبْتُ مِنْ كِتَابِهِ بِإِسْنَادٍ لَهُ يَرْفَعُهُ إِلى عِيسَى بْنِ عَبْدِ اللّهِ، قَالَ: قَالَ عِيسَى بْنُ عَبْدِ اللّهِ لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: جُعِلْتُ فِدَاكَ، مَا الْعِبَادَةُ؟ قَالَ:«حُسْنُ النِّيَّةِ بِالطَّاعَةِ مِنَ الْوُجُوهِ الَّتِي يُطَاعُ اللّهُ مِنْهَا، أَمَا إِنَّكَ يَا عِيسى لَا تَكُونُ مُؤْمِناً حَتّى تَعْرِفَ النَّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ». قَالَ: قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، وَمَا مَعْرِفَةُ النَّاسِخِ مِنَ الْمَنْسُوخِ؟ قَالَ: فَقَالَ: «أَ لَيْسَ تَكُونُ مَعَ الْاءِمَامِ مُوَطِّناً نَفْسَكَ عَلى حُسْنِ النِّيَّةِ فِي طَاعَتِهِ، فَيَمْضِي ذلِكَ

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از شاذان بن خليل روايت كرده است كه احمد گفت: از كتاب شاذان نوشتم به اسنادى از براى او كه آن را مرفوع مى ساخت به سوى عيسى بن عبداللّه و گفت كه: عيسى بن عبداللّه به امام جعفر صادق عليه السلام عرض كرد كه: فداى تو گردم! عبادت چيست؟ فرمود:«نيّتِ خوب به طاعت، از آن راه ها كه خدا از آنها اطاعت مى شود. اى عيسى! بدان و آگاه باش! كه تو مؤمن نمى باشى، تا ناسخ را از منسوخ بشناسى». عيسى مى گويد: عرض كردم كه: فداى تو گردم! معرفت ناسخ از منسوخ چه چيز است؟ مى گويد كه: حضرت فرمود: «آيا چنان نيستى كه با امام، نفسِ خويش را توطين نموده، دل بر حسن نيّت در طاعت او گذاشته باشى، پس آن امام از دنيا در مى گذرد و امامى ديگر مى آيد؛ پس تو نفسِ خويش را توطين مى كنى، و دل مى گذارى

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ جَمِيلٍ، عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِنَّ الْعِبَادَةَ ثَلَاثَةٌ: قَوْمٌ عَبَدُوا اللّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ خَوْفاً، فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ؛ وَقَوْمٌ عَبَدُوا اللّهَ ـ تَبَارَكَ وَتَعَالى ـ طَلَبَ الثَّوَابِ، فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأُجَرَاءِ؛ وَقَوْمٌ عَبَدُوا اللّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ حُبّاً لَهُ، فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأَحْرَارِ، وَهِيَ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن محبوب، از جميل، از هارون بن خارجه، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«عبادت سه قسم است: گروهى هستند كه خداى عز و جل را به جهت ترس، عبادت مى كنند و اين عبادت، عبادتِ بندگان (يعنى غلامان و كنيزان است كه به جهت ترس از آقا و بى بى ۱ بعضى از اعمال را مى كنند، كه اگر نترسند، نمى كنند)، و گروهى هستند كه خداى ـ تبارك و تعالى ـ را عبادت مى كنند به جهت طلب ثواب و اين عبادت، عبادت مزدوران است؛ و گروهى خداى عز و جلرا عبادت مى كنند به جهت آنكه او را دوست مى دارند و اين عبادت، عبادت آزادگان است، و اين عبادت از همه عبادت ها بهتر است».
۱.بى بى يعنى زن مالك و ارباب.
عَلِيٌّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّوْفَلِيِّ، عَنِ السَّكُونِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: مَا أَقْبَحَ الْفَقْرَ بَعْدَ الْغِنى! وَأَقْبَحَ الْخَطِيئَةَ بَعْدَ الْمَسْكَنَةِ! وَأَقْبَحُ مِنْ ذلِكَ الْعَابِدُ لِلّهِ، ثُمَّ يَدَعُ عِبَادَتَهُ».
على، از پدرش، از نوفلى، از سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: چه زشت است درويشى بعد از توانگرى، و چه زشت است گناه بعد از بيچارگى (چون ضعف آلت و كمى اسباب آن). و زشت تر از اين، كسى است كه خدا را عبادت كند، بعد از آن عبادتش را ترك كند».
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْوَشَّاءِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عليهماالسلام، قَالَ:«مَنْ عَمِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللّهُ عَلَيْهِ، فَهُوَ مِنْ أَعْبَدِ النَّاسِ».
حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از وشّاء، از عاصم بن حميد، از ابوحمزه، از حضرت على بن الحسين ـ عليهماالسّلام ـ روايت كرده است كه فرمود:«هر كه عمل كند به آن چه خدا بر او واجب گردانيده، از جمله عبادت كننده ترين مردمان است».