باب در بيان مدارات

5 حدیث
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّوْفَلِيِّ، عَنِ السَّكُونِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: ثَلَاثٌ مَنْ لَمْ يَكُنَّ فِيهِ لَمْ يَتِمَّ لَهُ عَمَلٌ: وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِي اللّهِ، وَخُلُقٌ يُدَارِي بِهِ النَّاسَ، وَحِلْمٌ يَرُدُّ بِهِ جَهْلَ الْجَاهِلِ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از نوفلى، از سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: سه چيز است كه هر كه آنها در او نباشد، عملش تمام و كامل نخواهد بود: يكى پارسايى كه او را از نافرمانى هاى خدا باز دارد؛ و ديگر خلقى كه به آن با مردم به مدارايى رفتار كند؛ و سيم بردبارى كه جهل و نادانى جاهل را به آن رد نمايد».
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْحَسَنِ، قَالَ: سَمِعْتُ جَعْفَراً عليه السلام يَقُولُ:«جَاءَ جَبْرَئِيلُ عليه السلام إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، رَبُّكَ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ، وَيَقُولُ لَكَ: دَارِ خَلْقِي».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از على بن حكم، از حسين بن حسن روايت كرده است كه گفت: شنيدم از حضرت امام جعفر عليه السلام كه مى فرمود:«جبرئيل عليه السلام به خدمت پيغمير صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد كه: يا محمد! پروردگارت تو را سلام مى رساند و به تو مى فرمايد كه: با خلق من مدارا كن».
عَنْهُ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ حَبِيبٍ السِّجِسْتَانِيِّ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«فِي التَّوْرَاةِ مَكْتُوبٌ ـ فِيمَا نَاجَى اللّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهِ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ عليه السلام ـ: يَا مُوسَى، اكْتُمْ مَكْتُومَ سِرِّي فِي سَرِيرَتِكَ، وَأَظْهِرْ فِي عَلَانِيَتِكَ الْمُدَارَاةَ عَنِّي لِعَدُوِّي وَعَدُوِّكَ مِنْ خَلْقِي، وَلَا تَسْتَسِبَّ لِي عِنْدَهُمْ بِإِظْهَارِ مَكْتُومِ سِرِّي: فَتَشْرَكَ عَدُوَّكَ وَعَدُوِّي فِي سَبِّي».
از او، از احمد بن محمد بن عيسى، از ابن محبوب، از هشام بن سالم، از حبيب سجستانى، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه فرمود:«در تورات نوشته است، در آن چه خداى عز و جل با موسى بن عمران عليه السلام، به آن راز گفت كه: اى موسى! رازِ پوشيده مرا در نهان خويش بپوش، و در آشكار خويش، مدارايى را ظاهر كن، از من براى دشمن من، و دشمن خود از خلق من. و به اظهار كردن راز پوشيده من، باعث دشنام من مشو در نزد ايشان، كه با دشمن من و دشمن خويش در دشنام دادن به من شريك خواهى بود».
أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ بَزِيعٍ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أَمَرَنِي رَبِّي بِمُدَارَاةِ النَّاسِ، كَمَا أَمَرَنِي بِأَدَاءِ الْفَرَائِضِ».
ابوعلى اشعرى، از محمد بن عبدالجبّار، از محمد بن اسماعيل بن بزيع، از حمزة بن، از عبداللّه بن سنان، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: پروردگارم مرا امر فرموده كه با مردمان مدارايى كنم، چنان كه مرا به جا آوردن واجبات امر فرموده است».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: مُدَارَاةُ النَّاسِ نِصْفُ الْاءِيمَانِ، وَالرِّفْقُ بِهِمْ نِصْفُ الْعَيْشِ». ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «خَالِطُوا الْأَبْرَارَ سِرّاً، وَخَالِطُوا الْفُجَّارَ جِهَاراً، وَلَا تَمِيلُوا عَلَيْهِمْ فَيَظْلِمُوكُمْ؛ فَإِنَّهُ سَيَأْتِي عَلَيْكُمْ زَمَانٌ لَا يَنْجُو فِيهِ مِنْ ذَوِي الدِّينِ إِلَا مَنْ ظَنُّوا أَنَّهُ أَبْلَهُ، وَصَبَّرَ نَفْسَهُ عَلى أَنْ يُقَالَ: إِنَّهُ أَبْلَهُ لَا عَقْلَ لَهُ».
على بن ابراهيم، از هارون بن مسلم، از مسعدة بن صدقه، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: مدارايى با مردمان نصف ايمان است، و همراهى و نرمى با ايشان نصف عيش و زندگانى». بعد از آن حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «با نيكوكاران در نهان آميزش كنيد، و با نابكاران در آشكار مخالفت نماييد، و بر ايشان ميل مكنيد، كه بر شما ستم مى كنند؛ پس به درستى كه زود باشد كه روزگارى بيايد كه در آن روزگار، كسى از صاحبان دين نجات نيابد، مگر كسى كه مردم گمان كنند كه ابله و بى عقل است، و نفس خويش را صبر فرمايد، بر آنكه مردم بگويند كه او ابله است و عقل ندارد».