حدیث دربارهباب در بيان مولد حضرت ابو عبداللّه جعفر بن محمد عليهماالسلام

بَعْضُ أَصْحَابِنَا، عَنِ ابْنِ جُمْهُورٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ سَمَاعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ:وَجَّهَ أَبُو جَعْفَرٍ الْمَنْصُورُ إِلَى الْحَسَنِ بْنِ زَيْدٍ ـ وَ هُوَ وَالِيهِ عَلَى الْحَرَمَيْنِ ـ: أَنْ أَحْرِقْ عَلى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ دَارَهُ، فَأَلْقَى النَّارَ فِي دَارِ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، فَأَخَذَتِ النَّارُ فِي الْبَابِ وَ الدِّهْلِيزِ، فَخَرَجَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَتَخَطَّى النَّارَ وَ يَمْشِي فِيهَا، وَ يَقُولُ: «أَنَا ابْنُ أَعْرَاقِ الثَّرى، أَنَا ابْنُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللّهِ صلى الله عليه و آله».

بعضى از اصحاب ما، از ابن جمهور، از پدرش، از سليمان بن سماعه، از عبداللّه بن قاسم، از مفضّل بن عمر روايت كرده است كه گفت: ابو جعفر منصور دوانيقى به سوى حسن بن زيد - كه از جانب او حاكم بود بر مكّه و مدينه -، فرستاد كه خانه جعفر بن محمد را به آتش زن؛ در حالى كه جعفر در خانه باشد. پس حسن بن زيد آتش در خانه امام جعفر صادق عليه السلام افكند، و آتش در درِ خانه و دهليز گرفت. امام جعفر صادق عليه السلام بيرون آمد و پا در آن آتش گذاشت، و در آن راه مى رفت و مى فرمود:«منم پسر اصل ها و ريشه هاى خاك، و منم پسر ابراهيم خليل اللّه».

کلیدواژه‌ها باب در بیان تاریخ باب در بیان مولد حضرت ابو عبدالله جعفر بن محمد علیهماالسلام

احادیث دیگر این موضوع

سعد بن عبداللّه و حِميرى هر دو روايت كرده اند، از ابراهيم بن مهزيار، از برادرش على بن مهزيار، از حسين بن سعيد، از محمد بن سنان، از ابن مُسكان، از ابوبصير، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«روح مطهّر حضرت محمد بن على باقر عليه السلام قبض شد و آن حضرت پنجاه و هفت ساله بود، در سال صد و چهاردهم از هجرت، و بعد از حضرت على بن الحسين عليه السلام نوزده سال و دو ماه در دنيا زيست».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از عبداللّه بن احمد، از ابراهيم بن حسن روايت كرده است كه گفت: حديث كرد مرا وَهْيب بن حَفْص، از اسحاق بن جرير و گفت كه: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«سعيد بن مسيّب و قاسم بن محمد بن ابى بكر و ابو خالد كابلى، از معتمدين حضرت على بن الحسين عليه السلام بودند بعد از آن فرمود كه: مادرم از آنها بود كه ايمان آورده و پرهيزگار گرديده و نيكوكار بودند. «وَاللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ» آل عمران، 134.، يعنى: و خدا نيكوكاران را دوست مى دارد». و فرمود كه: «مادرم گفت كه: پدرم فرمود كه: اى امّ فروه، به درستى كه من خدا را مى خوانم و دعا مى كنم از براى گناه كاران شيعيان خود در شبانه روزى هزار مرتبه؛ زيرا كه ما در آنچه به ما مى رسد از مصيبت ها، صبر مى كنيم بر آنچه مى دانيم از ثواب خدا، و مى دانيم كه در آخر چه خواهد شد، و ايشان صبر مى كنند بر آنچه نمى دانند».

حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از برقى، از پدرش، از آن كه او را ذكر كرده اند، از رُفَيد ـ غلام پسر يزيد بن عمر بن هُبَيره ـ روايت كرده است كه گفت: ابن هبيره بر من غضب كرد و در باب من سوگند ياد نمود كه مرا بكشد، پس من از پيش او گريختم و پناه بردم به امام جعفر صادق عليه السلام و خبر خود را به آن حضرت اعلام كردم. به من فرمود كه: «به سوى او برگرد و او را از من سلام برسان، و به او بگو كه: من غلام تو رُفَيد را پناه دادم، و در پناه تو فرستادم، و چون چنين است، او را به بدى كه نسبت به او كنى، بر ميانگيزان و از جا به در مياور». رفيد مى گويد كه: من به حضرت عرض كردم كه: فداى تو گردم، ابن هُبَيره، مردى است شامى و رأى خبيثى دارد. فرمود:«برو به سوى او، چنانچه به تو مى گويم». بعد از آن رو به راه آوردم و چون در بين راه در بعضى از بيابان ها بودم، اعرابى رو به من آورد و گفت: به كجا مى روى؟ به درستى كه من مى بينم روى كسى را كه كشته خواهد شد (و مراد اين است كه نظر به علم قيافه، آثار كشته شدن از روى تو پيداست). بعد از آن، به من گفت كه: دست خود را بيرون آور، من چنان كردم. گفت كه: اين دست، كشته است. پس گفت: پاى خود را ظاهر كن، من پاى خود را ظاهر كردم. گفت كه: اين پا، پاى كشته است. پس گفت كه: تن خود را ظاهر گردان، من چنان كردم. گفت كه: اين تن، تن كشته است. پس گفت كه: زبان خود را بيرون آور، من چنان كردم. گفت به من: برو كه بر تو باكى نيست؛ زيرا كه در زبانت پيغامى هست كه اگر آن پيغام را به كوه هاى استوار آورى، تو را فرمان بردارى مى كنند. رُفيد مى گويد كه: آمدم تا بر درِ ابن هُبيره ايستادم و رخصت طلبيدم كه داخل شوم، و چون رخصت يافتم و بر او داخل شدم، گفت كه: تو را آورده است آن كه پاى هايش با او خيانت كننده است (و بنابر بعضى از نسَخ كافى، تو را آورده است آن كه پاى هايش او را هلاك خواهد كرد؛ چنانچه در فارسى مى گويند كه: خود پا به سلاخ خانه آمده اى). و ابن هبيره گفت كه: اى غلام نَطَع، و شمشير را حاضر كن. و نطع، به فتح و كسر نون و سكون و فتح طا، بساطى است از پوست. و طريقه ايشان اين بود كه هرگاه مى خواستند كه كسى را بكشند، نَطَعى در پيش روى ايشان پهن مى كردند و قدرى خاك بر روى آن مى ريختند و آن كه را كه اراده كشتن او داشتند در بالاى نَطَع، گردن مى زدند. مترجم رُفيد مى گويد كه: پس امر كرد كه شانه مرا بستند و سر مرا محكم كردند و جلاّد بر سر من ايستاد كه، گردن مرا بزند. گفتم كه: اى امير، تو از روى قهر و غلبه بر من دست نيافتى، و جز اين نيست كه من از پيش خود و به اختيار به نزد تو آمده ام، و در اينجا قصّه هست كه آن را از براى تو ذكر مى كنم. بعد از آن، تو به كار خود مشغول شو و هر كار كه مى خواهى بكن. گفت: بگو. گفتم: با من خلوت كن. پس فرمود كه: كسانى كه در آنجا حاضر بودند، بيرون رفتند. به او گفتم كه: جعفر بن محمد تو را سلام مى رساند و به تو مى فرمايد كه: «من غلام تو رُفيد را پناه دادم، و در پناه تو فرستادم، پس او را به بدى بر ميانگيزان». ابن هُبيره از روى تعجب گفت: اللّه، جعفر بن محمد اين گفتار را به تو گفت و مرا سلام رسانيد؟ من سوگند ياد كردم. پس سه مرتبه اين گفتار را بر من تكرار نمود و احوال پرسيد، بعد از آن شانه هاى مرا باز كرد و گفت: چيزى مرا از تو قانع نمى كند تا آن كه آنچه من با تو كرده ام، تو با من بكنى. گفتم كه: دستم به اين امر روان نمى شود و ياراى آن ندارد و دلم به آن خوش نمى شود. گفت: به خدا سوگند كه چيزى مرا قانع نمى كند، مگر اين كه مى گويم به عمل آيد. پس من با او چنانچه با من كرده بود، كردم و او را رها كردم. بعد از آن مهر خود را به من داد و گفت كه: همه امور من در دست تو است. پس در آنها آنچه خواستى باشى، تدبير كن.

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از عمر بن عبدالعزيز، از خيبرى، از يونس بن ظبيان و مفضّل بن عمرو ابوسلمه سرّاج و حسين بن ثُوَير بن ابى فاخته روايت كرده است كه گفتند: در نزد امام جعفر صادق عليه السلام بوديم كه فرمود:«خزينه هاى زمين و كليدهاى آنها در نزد ما است، و اگر خواسته باشم كه به يكى از پاى هاى خود به سوى زمين اشاره كنم و بگويم كه: آنچه در تو است از طلا بيرون آور، هر آينه بيرون خواهد آورد». پس به يكى از پاى هاى خود اشاره فرمود و آن را در زمين كشيد (يا به آن خطى را در زمين احداث فرمود) چنان خطّى كه زمين به جهت آن شكافته شد. پس دست خود در آن برد و شمش طلايى را بيرون آورد، به قدر يك شِبر، پس فرمود كه: «خوب نگاه كنيد»، ما نگاه كرديم و ديديم كه شمش هاى طلاى بسيار بر روى يكديگر ريخته مى درخشيد. بعضى از ما به آن حضرت عرض كرديم كه: فداى تو گردم، شما عطا شده ايد آنچه را كه عطا شده ايد (يعنى: چيز بسيارى به شما عطا شده) و شيعيان شما محتاج اند. راوى مى گويد كه: حضرت فرمود: «زود باشد كه خدا از براى ما و از براى شيعيان ما دنيا و آخرت را جمع گرداند، و ايشان را در آورد در بهشت هايى كه همه آن ناز و نعمت است و دشمنان ما را داخل كند در جهنّم».

حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از بعضى از اصحاب خويش، از ابو بصير روايت كرده است كه گفت: مرا همسايه اى بود كه پيروى پادشاه مى نمود و عامل ديوان بود، پس به مال بسيار رسيد و زنان و كنيزان خواننده را آماده نمود و همه را به نزد خود جمع مى كرد و شراب مى خورد و مرا آزار مى رسانيد. پس من چندين مرتبه شكايت او را به پيش خودش كردم و فايده اى نداد و از آن كردار ناپسند باز نايستاد، چون بر او الحاح كردم و اصرار نمودم، به من گفت كه: اى مرد، من مردى هستم كه مبتلى شده ام به بعضى از امور و تو مردى هستى كه از اين بليّه خلاصى يافته اى. پس اگر احوال مرا به صاحب خود (يعنى: جعفر بن محمد) عرضه دارى، اميد دارم كه خدا مرا به واسطه تو خلاصى دهد. پس اين حرف در دل من تأثيرى كرد و در دلم افتاد كه اين خدمت را از براى او بكنم. چون به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام رسيدم، حال او را براى آن حضرت ذكر كردم. حضرت فرمود:«چون به كوفه برگردى، البتّه به ديدن تو مى آيد، به او بگو كه: جعفر بن محمد مى گويد كه: وا گذار آنچه را كه تو بر آن هستى، و من از براى تو بر خدا بهشت را ضامن مى شوم». چون به كوفه برگشتم، از جمله كسانى كه به ديدن من آمدند او بود كه به نزد من آمد و من او را نگاه داشتم تا منزل من خلوت شد. بعد از آن به او گفتم كه: اى مرد، من احوال تو را از براى ابو عبداللّه، حضرت جعفر بن محمد عليه السلام، ذكر كردم، به من فرمود كه: «چون به كوفه برگردى، البتّه به ديدن تو مى آيد، به او بگو كه: جعفر بن محمد مى گويد كه: واگذار آنچه را كه تو بر آن هستى و من از براى تو بر خدا بهشت را ضامن مى شوم». ابوبصير مى گويد كه: چون اين را شنيد، گريست. پس از روى تعجّب گفت: اللّه، حضرت صادق اين سخن را به تو فرمود؟ ابو بصير مى گويد كه: من از براى او سوگند ياد نمودم كه آنچه گفتم به من فرمود. آن همسايه گفت كه: همين ثواب، تو را بس است و بيرون رفت. چون بعد از چند روزى شد، به نزد من فرستاد و مرا طلبيد، چون رفتم، ديدم كه برهنه در پشت خانه خود ايستاده به من گفت كه: اى ابو بصير، نه، به خدا سوگند كه در منزل من چيزى باقى نمانده، مگر آن كه آن را بيرون كردم و در راه خدا دادم و من چنانم كه تو مى بينى. ابو بصير مى گويد كه: پس من به سوى برادران خويش رفتم و از براى او جمع كردم آنچه او را به آن پوشانيدم. بعد از آن بيش از چند روز، كمى بر او نگذشت تا آن كه به سوى من فرستاد و پيغام داد كه من ناخوشم و به ديدن من بيا. من شروع كردم كه در نزد او تردّد مى نمودم و او را معاجله مى كردم تا آن كه آثار مرگ در او ظاهر شد و من در نزد او نشسته بودم و او در كار جان دادن بود كه او را بى هوشى دست داد، بعد از آن به هوش باز آمد و گفت كه: اى ابوبصير، صاحب و امام تو از براى ما به آنچه وعده كرده بود وفا فرمود. بعد از آن قبض روح او شد ـ خدا او را رحمت كند ـ. و چون به حجّ مى رفتم، به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام آمدم و رخصت طلبيدم كه بر او داخل شوم، مرا رخصت دادند و چون بر آن حضرت داخل شدم، در اوّل مرتبه به من فرمود ـ و حال آن كه آن حضرت در اندران خانه تشريف داشت، و يك پاى من در صحن خانه و پاى ديگر در دهليز خانه آن حضرت بود ـ كه: «اى ابو بصير، از براى صاحب تو به آنچه ضامن شده بوديم، وفا نموديم».

ابو على اشعرى، از محمد بن عبدالجبّار، از صفوان بن يحيى، از جعفر بن محمد بن اشعث روايت كرده است كه گفت: جعفر به من گفت كه: آيا مى دانى كه سبب دخول ما در اين امر (كه عبارت است از تشيّع و معرفت ما به آن) چه بود؟ با آن كه ذكرى از آن و معرفت چيزى از آنچه در نزد مردمان است در نزد ما نبود. صفوان مى گويد كه: به جعفر گفتم كه: بيان كن كه آن چه بود؟ گفت كه: ابو جعفر (يعنى: منصور صاحب دوانيق) به پدرم محمد بن اشعث گفت كه: اى محمد، مردى را براى من طلب كن كه او را عقلكى باشد كه آنچه من مى خواهم از جانب من به جا آورد. پدرم در جواب گفت كه: من چنين مردى را براى تو يافته ام و اينك فلان پسر مهاجر خالوى من است. ابوجعفر گفت: پس او را به نزد من آور. جعفر مى گويد كه: من خالوى خود را به نزد ابوجعفر منصور آوردم، ابوجعفر با وى گفت كه: اى پسر مهاجر، اين مال را برگير و به مدينه در آى و برو به نزد عبداللّه بن حسن بن حسن و چند نفر از اهل بيت او كه جعفر بن محمد در ميانه ايشان باشد، و به ايشان بگو كه: من مردى غريبم از اهل خراسان، و در آنجا شيعيانى چند از شيعيان شما هستند كه اين مال را به سوى شما فرستاده اند، و مال را به هر يك از ايشان تسليم كن با شرط چنين و چنين، و چون مال را گرفتند، بگو كه: من فرستاده ام و دوست مى دارم كه خطّ هاى شما با من باشد در باب گرفتن شما آنچه را كه گرفته ايد. پس ابن مهاجر مال را گرفت و به مدينه آمد بعد از آن به سوى منصور صاحب دوانيق برگشت و محمد بن اشعث در نزد او بود، صاحب دوانيق به ابن مهاجر گفت: چه خبر دارى و بعد از آن كه از پيش ما رفتى چه اتّفاق افتاد؟ گفت: به نزد آن قوم آمدم و اينك خطّ هاى ايشان است در باب اين كه ايشان مال را گرفته اند، غير از جعفر بن محمد كه من به نزد وى آمدم و او در مسجد حضرت رسول صلى الله عليه و آله نماز مى كرد. پس من در پشت سرش نشستم و با خود گفتم كه از نماز فارغ مى شود و آنچه براى اصحابش ذكر كرده ام براى او نيز ذكر مى كنم. پس شتاب كرد و از نماز فارغ شد و به جانب من التفات نمود و گفت كه:«اى مرد، از خدا بترس و اهل بيت محمد را گول مزن؛ زيرا كه ايشان تازه عهداند از دولت بنى مروان و در اين نزديكى از دست بنى مروان خلاص شده اند، و همه ايشان فقير و محتاج اند». من گفتم: خدا تو را به اصلاح آورد، مراد تو از اين سخن چيست؟ ابن مهاجر مى گويد كه: جعفر سر خود را نزديك من آورد و مرا به همه آنچه در ميان من و تو گذشته بود، خبر داد تا آن كه گويا كه او سيم ما بوده. محمد مى گويد كه: ابو جعفر گفت كه: اى پسر مهاجر، بدان كه هيچ اهل بيت نبوّت و پيغمبرى نيستند، مگر آن كه در ميان ايشان محدّثى هست كه فرشته او را خبر مى دهد، و جعفر بن محمد امروز محدّث ما است. محمد مى گويد كه: همين دلالت، سبب اعتقاد ما به اين اعتقاد گرديد و ما به اين گفتار قائل شديم.

سعد بن عبداللّه و عبداللّه بن جعفر هر دو روايت كرده اند، از ابراهيم بن مهزيار، از برادرش على بن مهزيار، از حسين بن سعيد، از محمد بن سنان، از ابن مُسكان، از ابوبصير كه گفت:روح مطهر ابو عبداللّه، حضرت جعفر بن محمد عليه السلام، قبض شد و آن حضرت شصت و پنج ساله بود و در سال صد و چهل و هشتم از هجرت، و بعد از امام محمد باقر عليه السلام سى و چهار سال زنده بود.

سعد بن عبداللّه، از ابو جعفر، از محمد بن عمرو بن سعيد، از يونس بن يعقوب، از امام موسى كاظم عليه السلام روايت كرده است كه گفت: شنيدم از آن حضرت كه مى فرمود:«من پدرم را كفن كردم در دو جامه شَطَوى و شَطا، دهى است در ناحيه مصر كه جامه را به آن نسبت مى دهند. مترجم (يعنى: در دو جامه مصرى) كه در آنها احرام مى بست و در پيراهنى از پيراهن هاى آن حضرت و در عمامه اى كه از حضرت على بن الحسين عليه السلام بود و در بُرد يمانى كه آن را به چهل دينار شرعى خريده بود».