حدیث دربارهعمر بن سعد

الأمالي للطوسي عن المدائني عن رجاله:كانَ المُختارُ رَحِمَهُ اللّهُ قَد سُئِلَ في أمانِ عُمَرَ بنِ سَعدِ بنِ أبي وَقّاصٍ، فَآمَنَهُ عَلى أن لا يَخرُجَ مِنَ الكوفَةِ، فَإِن خَرَجَ مِنها فَدَمُهُ هَدَرٌ. قالَ: فَأَتى عُمَرَ بنَ سَعدٍ رَجُلٌ، فَقالَ: إنّي سَمِعتُ المُختارَ يَحلِفُ لَيَقتُلَنَّ رَجُلاً، وَاللّهِ، ما أحسَبُهُ غَيرَكَ. قالَ: فَخَرَجَ عُمَرُ حَتّى أتَى الحَمّامَ ۱، فَقيلَ لَهُ: أتَرى هذا يَخفى عَلَى المُختارِ؟ فَرَجَعَ لَيلاً، فَدَخَلَ دارَهُ. فَلَمّا كانَ الغَدُ غَدَوتُ، فَدَخَلتُ عَلَى المُختارِ، وجاءَ الهَيثَمُ بنُ الأَسوَدِ فَقَعَدَ، فَجاءَ حَفصُ بنُ عُمَرَ بنِ سَعدٍ، فَقالَ لِلمُختارِ: يَقولُ لَكَ أبو حَفصٍ: أنزِلنا بِالَّذي كانَ بَينَنا وبَينَكَ. قالَ: اِجلِس، فَدَعَا المُختارُ أبا عَمرَةَ، فَجاءَ رَجُلٌ قَصيرٌ يَتَخَشخَشُ فِي الحَديدِ فَسارهُ، ودَعا بِرَجُلَينِ، فَقالَ: اِذهَبا مَعَهُ، فَذَهَبَ فَوَاللّهِ ما أحسَبُهُ بَلَغَ دارَ عُمَرَ بنِ سَعدٍ حَتّى جاءَ بِرَأسِهِ. فَقالَ المُختارُ لِحَفصٍ: أتَعرِفُ هذا؟ فَقالَ: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّـآ إِلَيْهِ رَ جِعُونَ» ۲، نَعَم. قالَ: يا أبا عَمرَةَ، ألحِقهُ بِهِ، فَقَتَلَهُ. فَقالَ المُختارُ رَحِمَهُ اللّهُ: عُمَرُ بِالحُسَينِ عليه السلام، وحَفصٌ بِعَلِيِّ بنِ الحُسَينِ عليه السلام، ولا سَواءَ. ۳
الأمالى، طوسىـ به نقل از مدائنى، از راويانش ـ: از مختار ـ كه رحمت خدا بر او باد ـ براى عمر بن سعد بن ابى وقّاص، درخواست امان شد؛ ولى به شرط اين كه از كوفه بيرون نرود، به او امان داد، كه اگر برود، خونش بر باد رفته است. مردى نزد عمر بن سعد آمد و گفت: من شنيده ام كه مختار، سوگند ياد كرده كه مردى را بكُشد! به خدا سوگند، من كسى را جز تو، گمان ندارم. عمر جبن سعدج از كوفه بيرون آمد تا به حمّام ۴ رسيد. به او گفته شد: فكر مى كنى اين كارت بر مختار پوشيده مى ماند؟! او شبانه باز گشت و داخل خانه اش شد. وقتى صبح شد، من بر مختار وارد شدم. هيثم بن اسود آمد و نشست. حفص پسر عمر بن سعد آمد و به مختار گفت: جپدرمج ابو حفص، برايت پيام داد كه: بر اساس همان عهد و قرارى كه ميان ما و تو هست، ما را در جايگاهمان نگه دار. مختار گفت: بنشين. و ابو عَمره را صدا زد. مردى كوتاه آمد، در حالى كه صداى چكاچك آهن سلاحش بلند شده بود. مختار با او درِ گوشى سخن گفت و دو نفر را هم خواست و به آنها گفت: با او برويد. به خدا سوگند، خيال نمى كردم كه به خانه عمر بن سعد رسيده باشد كه سرش را آورد. مختار به حفص گفت: اين را مى شناسى؟ گفت: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّـآ إِلَيْهِ رَ جِعُونَ» ؛ آرى. مختار گفت: اى ابو عمره! او را به عمر، ملحق كن. او حفص را هم كشت. آن گاه مختار ـ كه رحمت خدا بر او باد ـ گفت: عمر در برابر حسين عليه السلام و حفص در برابر على بن الحسين، هر چند كه برابر نيستند.
۱.المراد به «حمّام سعد» في طريق الحاجّ بالكوفة، أو «حمّام أعين» في الكوفة.
۲.البقرة: 156.
۳.الأمالي للطوسي: ص 243 ح 424، بحار الأنوار: ج 45 ص 336 الرقم 2؛ تاريخ دمشق: ج 45 ص 55 عن عمران بن ميثم نحوه.
۴.منظور، حمّام سعد (در راه حاجيان در كوفه) يا حمّام اَعيَن (در كوفه) است.

احادیث دیگر این موضوع

۸
تاريخ الطبرىـ به نقل از موسى بن عامر ابو الأشعر ـ: روزى مختار ـ كه براى هم مجلسى هاى خود سخن مى گفت ـ، اظهار داشت: فردا مردى گُنده پا، گود چشم و پر ابرو را مى كشم كه كشته شدن او، اهل ايمان و فرشتگان مقرّب را خوش حال مى كند. هيثم بن اسود نخعى، نزد مختار بود كه اين گفته را شنيد و در دلش افتاد كه آن كسى كه مختار قصد او را دارد، عمر بن سعد بن ابى وقّاص است. وقتى به منزلش باز گشت، پسرش عُريان را خواست و گفت: امشب با ابن سعد ديدار مى كنى و او را از فلان و فلان مسئله، خبردار مى سازى و مى گويى: مراقبتِ لازم را به عمل بياور كه مختار، جز تو را قصد نكرده است. پسر هيثم، نزد عمر بن سعد آمد و ماجرا را باز گفت. عمر بن سعد به وى گفت: خدا به پدرت و به خاطر رعايت حقّ برادرى، جزاى خير دهد! مختار، چگونه قصد مرا كرده، در حالى كه با من عهد بسته و تعهّد داده است؟! مختار، نخستين كارى كه كرد، اين بود كه روش خوبى را در ميان مردم، بنياد گذاشت و با آنها به مِهر، رفتار كرد. عبد اللّه بن جَعدة بن هُبَيره، به جهت خويشاوندى اش با على عليه السلام، گرامى ترين شخص در نزد مختار بود. عمر بن سعد با عبد اللّه بن جَعده صحبت كرد و به او گفت: من از اين مرد ـ يعنى مختار ـ بيمناكم. براى من امان بگير. او هم امان گرفت. من امان او را ديدم و خواندم. چنين بود: «بسم اللّه الرحمن الرحيم. اين، امانى است از سوى مختار بن ابى عبيد براى عمر بن سعد بن ابى وقّاص. تو و مال و خانواده و خاندان و فرزندانت در امان خداييد. براى آنچه در زمان گذشته از تو سر زده، مؤاخذه نمى شوى، مادام كه حرف شنو و مطيع باشى و كنار خانه و خانواده و شَهرت باشى. هر كس از مأموران و شيعيان خاندان محمّد و ديگر مردم، عمر سعد را مى بيند، متعرّض او نشود، جز به خوبى». سائب بن مالك، احمر بن شُمَيط، عبد اللّه بن شدّاد و عبد اللّه بن كامل، گواهان اين امان بودند و مختار، خود با خدا عهد و پيمان بست كه به آن امانى كه به عمر بن سعد داده، وفا كند، مگر اين كه او كارى انجام دهد و خدا را گواه گرفت، و خدا گواهى كافى است. ابو جعفر محمّد بن على (باقر) عليه السلام مى فرمايد: «امان دادن مختار به عمر بن سعد به اين كه مگر كارى انجام دهد، مرادش اين بود كه او هر گاه داخل مستراح هم شد، كارى انجام داده است». وقتى عُريان، خبر [سوگند خوردن مختار به كشتن فردى] را آورد، عمر بن سعد، شب براى حمّام از منزل بيرون رفت. سپس با خود گفت: به منزلم بر مى گردم. پس باز گشت و از رَوحاء، عبور كرد و صبح به خانه اش آمد، در حالى كه به حمّام رفته بود. غلامش به او امان نامه و نيز منظور مختار را از آن، يادآورى كرد و گفت: چه كارى بزرگ تر از آنچه تو كردى! تو اقامتگاه و خانواده ات را ترك كردى و تا اين جا آمدى. به منزلت برگرد و اجازه نده كه مختار، بهانه اى بر ضدّ تو بيابد. او به منزلش باز گشت؛ ولى خبر رفتنش به بيرون از منطقه تعيين شده، به مختار رسيد. مختار گفت: هرگز! در گردن او زنجيرى است كه اگر براى فرار هم تلاش كند، نمى تواند و او را باز مى گرداند. مختار، صبح، ابو عَمره را به دنبال عمر بن سعد فرستاد و دستور داد كه او را بياورد. ابو عَمره نزد عمر بن سعد آمد و بر او وارد شد و گفت: امير، تو را خواسته است! عمر برخاست؛ امّا پايش در جُبّه اش گرفت و فرو افتاد. ابو عَمره او را در همان جبّه با شمشيرش كشت و سرش را در دامنش گذاشت و آن را در برابر مختار قرار داد. مختار به پسر عمر، حفص بن عمر بن سعد ـ كه نزد او نشسته بود ـ، گفت: اين سر را مى شناسى؟ حفص، استرجاع كرد (إنّا للّه گفت) و گفت: آرى و زندگى، ديگر پس از او، لطفى ندارد! مختار گفت: راست گفتى. تو هم پس از او زنده نمى مانى! و دستور داد او را نيز كشتند و سر او را در كنار سر پدرش گذاشتند. آن گاه مختار گفت: اين در برابر حسين عليه السلام و اين هم در برابر على بن الحسين (علىِ اكبر)، هر چند كه برابر نيستند! به خدا سوگند، اگر سه چهارمِ قريش را به خاطر حسين مى كشتم، با بند انگشتى از بند انگشتان او برابرى نمى كرد.
الأخبار الطوال:شمر بن ذى الجوشن و عمر بن سعد و محمّد بن اشعث و برادرش قيس بن اشعث، وقتى خبر شورش مردم بر مختار و سر باز زدن از فرمان او را شنيدند، به كوفه آمدند. آنان در طول حكومت مختار، از مختار، فرارى بودند؛ چون فرماندهان جنگ با حسين عليه السلام بودند. آنان با مردم كوفه همراه شدند و زمام امور مردم را بر عهده گرفتند. دو گروه، آماده نبرد شدند. كوفيان، همگى در جَبّانة الحَشّاشين گرد آمدند. مختار به سوى آنها حركت كرد و درگير شدند. به مختار، خبر رسيد كه شَبَث بن رِبعى و عمرو بن حَجّاج و محمّد بن اشعث با عمر بن سعد، به همراه گروهى از اشراف كوفه، راه بصره را پيش گرفته اند [و فرار مى كنند]. وى مردى از نزديكان خود به نام ابو قَلوص شِبامى را با سپاهى در پى آنان فرستاد. او در منطقه مَذار مركز ناحيه ميسان است، ميان واسط و بصره كه چهار روز راه تا بصره فاصله دارد (ر.ك: نقشه شماره 5 در پايان جلد 8). به آنها رسيد.آنها با او (ابو قَلوص) درگير شدند و ساعتى با وى جنگيدند و شكست خوردند و عمر بن سعد به دست او افتاد و بقيّه فرار كردند. او عمر بن سعد را نزد مختار آورد. مختار گفت: ستايش، خدايى را كه تو را در دسترس قرار داد! به خدا سوگند، دل هاى خاندان محمّد را با ريختن خونت تسكين مى دهم. اى كَيسان! گردنش را بزن. او هم گردن عمر بن سعد را زد و سرش را گرفت و به مدينه نزد محمّد بن حنفيّه فرستاد.