مردى از بنى دارِم
2 حدیث
ثواب الأعمال عن القاسم بن الأصبغ بن نباتة:قَدِمَ عَلَينا رَجُلٌ مِن بَني دارِمٍ مِمَّن شَهِدَ قَتلَ الحُسَينِ عليه السلام مُسوَدَّ الوَجهِ، وكانَ رَجُلاً جَميلاً شَديدَ البَياضِ، فَقُلتُ لَهُ: ما كِدتُ أعرِفُكَ لِتَغَيُّرِ لَونِكَ!
فَقالَ: قَتَلتُ رَجُلاً مِن أصحابِ الحُسَينِ أبيَضَ بَينَ عَينَيهِ أثَرُ السُّجودِ، وجِئتُ بِرَأسِهِ.
فَقالَ القاسِمُ: لَقَد رَأَيتُهُ عَلى فَرَسٍ لَهُ مَرِحا، وقَد عَلَّقَ الرَّأسَ بِلَبانِها ۱، وهُوَ يُصيبُ رُكبَتَيها، قالَ: فَقُلتُ لِأَبي: لَو أنَّهُ رَفَعَ الرَّأسَ قَليلاً، أما تَرى ما تَصنَعُ بِهِ الفَرَسُ بِيَدَيها؟ فَقالَ لي: يا بُنَيَّ ما يُصنَعُ بِهِ أشَدُّ، لَقَد حَدَّثَني فَقالَ: ما نِمتُ لَيلَةً مُنذُ قَتَلتُهُ إلّا أتاني في مَنامي، حَتّى يَأخُذُ
ثواب الأعمال:قاسم بن اَصبغ بن نُباته گفت: مردى سياه چهره از بنى دارِم ـ كه در كشتن حسين عليه السلام حضور داشت ـ، پيش ما آمد، در حالى كه [پيش تر] مردى زيبارو و سفيد بود. به وى گفتم: نزديك بود به جهت تغيير رنگ چهره ات، تو را نشناسم!
گفت: من مردى از ياران حسين را ـ كه چهره اى سفيد داشت و اثر سجده بر پيشانى اش بود ـ، كُشتم و سرش را هم آوردم [و تغيير يافتن رنگ چهره ام، به خاطر آن است].
قاسم گفت: [پس از شهادت حسين عليه السلام و يارانش،] او را بر اسبى چموش ديدم كه سر [آن شهيد] را بر سينه اسب، آويزان كرده بود و به زانوهاى آن حيوان مى رسيد. به پدرم گفتم: اى كاش آن سر را اندكى بالا مى برد! نمى بينى كه اسب با دست هايش، با آن سر، چه مى كند؟
به من گفت: پسرم! آنچه بر سرِ جخودِج او خواهد آمد، بسيار
مقاتل الطالبيين عن القاسم بن الأصبغ بن نباتة:رَأَيتُ رَجُلاً مِن بَني أبانِ بنِ دارمٍ أسوَدَ الوَجهِ، وكُنتُ أعرتفُهُ جَميلاً شَديدَ البَياضِ، فَقُلتُ لَهُ: ما كِدتُ أعرِفُكَ! قال: إنّي قَتَلتُ شابّا أمرَدَ ۱ مَعَ الحُسَينِ بَينَ عَينَيهِ أثَرُ السُّجودِ، فَما نِمتُ لَيلَةً مُنذُ قَتَلتُهُ إلّا أتاني فَيَأخُذُ بِتَلابيبي حَتّى يَأتِيَ جَهَنَّمَ فَيَدفَعَني فيها، فَأَصيحَ فَما يَبقى [أحَدٌ] فِي الحَيِّ إلّا سَمِعَ صِياحي.
قالَ: وَالمَقتولُ العَبّاسُ بنُ عَلِيٍّ عليه السلام ۲. ۳
مقاتل الطالبيينـ به نقل از قاسم بن اَصبَغ بن نُباته ـ: مردى سياه چهره از بنى ابان بن دارم را ديدم و پيش تر، او را مى شناختم كه سيمايى زيبا و بسيار سفيد داشت. به وى گفتم: چنين نديده بودمت!
گفت: جوانى بى ريش ۴ از همراهان حسين را ـ كه در پيشانى اش اثر سجده پيدا بود ـ، كُشتم. از وقتى كه او را كشته ام، شبى را نخوابيده ام، مگر اين كه او مى آيد و گريبان مرا مى گيرد و مرا به كنار جهنّم مى برد و مرا در آن مى اندازد، و من چنان فريادى مى كشم كه كسى در محلّه مان نيست كه فرياد مرا نشنود.
آن جوان كشته شده، عبّاس بن على عليه السلام بود. ۵
۱.قوله: «شابّا أمرد» لا يتلاءم مع سِنّ أبي الفضل العبّاس عليه السلام، فإمّا أن يكون مصحّفا، أو أنّ المقتول كان شهيدا آخر.
۲.مقاتل الطالبيين: ص118، المناقب لابن شهر آشوب: ج4 ص58، بحار الأنوار: ج45 ص306.
۳.تذكرة الخواصّ عن القاسم بن الأصبغ المجاشعيّ: لَمّا اُتِيَ بِالرُّؤوسِ إلَى الكوفَةِ، إذا بِفارِسٍ أحسَنِ النّاسِ وَجها، قَد عَلَّقَ في لَبَبِ فَرَسِهِ رَأسَ غُلامٍ أمرَدَ كَأَنَّهُ القَمَرُ لَيلَةَ تَمامِهِ، وَالفَرَسُ يَمرَحُ، فَإِذا طَأطَأَ رَأسَهُ لَحِقَ الرَّأسُ بِالأَرضِ، فَقُلتُ لَهُ: رَأسُ مَن هذا؟ فَقالَ: هذا رَأسُ العَبّاسِ بنِ عَلِيٍّ. قُلتُ: ومَن أنتَ؟ قالَ: حَرمَلَةُ بنُ الكاهِلِ الأَسَدِيُّ.
قالَ: فَلَبِثتُ أيّاما وإذا بِحَرمَلَةَ ووَجهُهُ أشَدُّ سَوادا مِنَ القارِ، فَقُلتُ لَهُ: لَقَد رَأَيتُكَ يَومَ حَمَلتَ الرَّأسَ وما فِي العَرَبِ أنضَرُ وَجها مِنكَ، وما أرَى اليَومَ لا أقبَحَ ولا أسوَدَ وَجها مِنكَ!
فَبَكى، وقالَ: وَاللّه ِ، مُنذُ حَمَلتُ الرَّأسَ وإلَى اليَومِ ما تَمُرُّ عَلَيَّ لَيلَةً إلّا وَاثنانِ يَأخُذانِ بِضَبعي، ثُمَّ يَنتَهِيانِ بي إلى نارٍ تَأَجَّجُ، فَيَدفَعاني فيها وأنَا أنكُصُ، فَتَسعَفُني كَما تَرى. ثُمَّ ماتَ عَلى أقبحِ حالٍ (تذكرة الخواصّ: ص 281، الأمالي للشجري: ج 1 ص 182 نحوه).
۴.اين گفته: «جوان بى ريش»، با سنّ ابو الفضل العبّاس7 سازگار نيست. بايد گفت كه يا اين گفته، تحريف شده، يا آن شهيد، كس ديگرى بوده است.
۵.تذكرة الخواص ـ به نقل از قاسم بن اَصبَغ مُجاشعى ـ: وقتى سرها جى شهداى كربلاج را به كوفه آوردند، در ميان آنها، سوار زيبارويى بود كه به سينه اسبش، سرِ جوانى نورسيده را آويخته بود كه گويى ماه شب چهارده است. اسب، راه مى رفت و وقتى سرش را پايين مى آورد، آن سر، به زمين كشيده مى شد. گفتم: اين، سرِ كيست؟ گفت: سرِ عبّاس بن على.
گفتم: تو كيستى؟ گفت: حرملة بن كاهل اسدى. چندى بعد، ناگهان حَرمَله را ديدم كه صورتش از قير، سياه تر شده بود. به او گفتم: روزى را كه سر را مى آوردى، تو را ديدم، زيباتر از تو در عرب نبود، و اكنون مى بينم كه بدريخت تر و سياه تر از چهره تو وجود ندارد.
حرمله گريست و گفت: به خدا، از روزى كه آن سر را آوردم تا به امروز، هيچ شبى بر من نگذشته است، مگر اين كه دو نفر، بازوى مرا مى گيرند و به سوى آتشى شعله ور مى برند و در آن مى اندازند، و من، به عقب بر مى گردم و همان گونه كه مى بينى، آتش، صورت مرا لك كرده است. سپس، وى به بدترين شكل، مُرد.