حدیث دربارهشب را مهلت گرفتن ، براى نماز و دعا و استغفار

تاريخ الطبري عن أبي مخنف عن الحارث بن حصيرة عن عبد اللّه بن شريك العامريّـ في ذِكرِ ما حَدَثَ في عَصرِ يَومِ التّاسوعاءِ ـ: إنَّ عُمَرَ بنَ سَعدٍ نادى: يا خَيلَ اللّهِ اركَبي وأبشِري! فَرَكِبَ فِي النّاسِ، ثُمَّ زَحَفَ نَحوَهُم بَعدَ صَلاةِ العَصرِ، وحُسَينٌ عليه السلام جالِسٌ أمامَ بَيتِهِ، مُحتَبِيا ۱ بِسَيفِهِ، إذ خَفَقَ بِرَأسِهِ عَلى رُكبَتَيهِ، وسَمِعَت اُختُهُ زَينَبُ عليهاالسلام الصَّيحَةَ، فَدَنَت مِن أخيها، فَقالَت: يا أخي، أما تَسمَعُ الأَصواتَ قَدِ اقتَرَبَت؟! قالَ: فَرَفَعَ الحُسَينُ عليه السلام رَأسَهُ، فَقالَ: إنّي رَأَيتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله فِي المَنامِ، فَقالَ لي: إنَّكَ تَروحُ إلَينا، قالَ: فَلَطَمَت اُختُهُ وَجهَها، وقالَت: يا وَيلَتا! فَقالَ: لَيسَ لَكِ الوَيلُ يا اُخَيَّةُ، اسكُني رَحِمَكِ الرَّحمنُ! وقالَ العَبّاسُ بنُ عَلِيٍّ عليه السلام: يا أخي! أتاكَ القَومُ، قالَ: فَنَهَضَ، ثُمَّ قالَ: يا عَبّاسُ، اركَب بِنَفسي أنتَ يا أخي حَتّى تَلقاهُم، فَتَقولُ لَهُم: ما لَكُم، وما بَدا لَكُم؟ وتَسأَ لُهُم عَمّا جاءَ بِهِم؟ فَأَتاهُمُ العَبّاسُ عليه السلام، فَاستَقبَلَهُم في نَحوٍ مِن عِشرينَ فارِسا، فيهِم زُهَيرُ بنُ القَينِ، وحَبيبُ بنُ مُظاهِرٍ، فَقالَ لَهُمُ العَبّاسُ عليه السلام: ما بَدا لَكُم، وما تُريدونَ؟ قالوا: جاءَ أمرُ الأَميرِ بِأَن نَعرِضَ عَلَيكُم أن تَنزِلوا عَلى حُكمِهِ، أو نُنازِلَكُم! قالَ: فَلا تَعجَلوا حَتّى أرجِعَ إلى أبي عَبدِ اللّهِ، فَأَعرِضَ عَلَيهِ ما ذَكَرتُم، قالَ: فَوَقَفوا، ثُمَّ قالوا: اِلقَهُ فَأَعلِمهُ ذلِكَ، ثُمَّ القَنا بِما يَقولُ. قالَ: فَانصَرَفَ العَبّاسُ عليه السلام راجِعا يَركُضُ إلَى الحُسَينِ عليه السلام يُخبِرُهُ بِالخَبَرِ، ووَقَفَ أصحابُهُ يُخاطِبونَ القَومَ، فَقالَ حَبيبُ بنُ مُظاهِرٍ لِزُهَيرِ بنِ القَينِ: كَلِّمِ القَومَ إن شِئتَ، وإن شِئتَ كَلَّمتُهُم. فَقالَ لَهُ زُهَيرٌ: أنتَ بَدَأتَ بِهذا، فَكُن أنتَ تُكَلِّمُهُم، فَقالَ لَهُم ۲ حَبيبُ بنُ مُظاهِرٍ: أما وَاللّهِ، لَبِئسَ القَومُ عِندَ اللّهِ غَدا قَومٌ يَقدَمونَ عَلَيهِ قَد قَتَلوا ذُرِّيَّةَ نَبِيِّهِ عليه السلام وعِترَتَهُ وأهلَ بَيتِهِ صلى الله عليه و آله، وعُبّادَ أهلِ هذَا المِصرِ المُجتَهِدينَ بِالأَسحارِ، وَالذّاكِرينَ اللّهَ كَثيرا. فَقالَ لَهُ عَزرَةُ بنُ قَيسٍ: إنَّكَ لَتُزَكّي نَفسَكَ مَا استَطَعتَ! فَقالَ لَهُ زُهَيرٌ: يا عَزرَةُ! إنَّ اللّهَ قَد زَكّاها وهَداها، فَاتَّقِ اللّهَ يا عَزرَةُ، فَإِنّي لَكَ مِنَ النّاصِحينَ، أنشُدُكَ اللّهَ يا عَزرَةُ أن تَكونَ مِمَّن يُعينُ الضَّلالَ عَلى قَتلِ النُّفوسِ الزَّكِيَّةِ! قالَ: يا زُهَيرُ! ما كُنتَ عِندَنا مِن شيعَةِ أهلِ هذَا البَيتِ. إنَّما كُنتَ عُثمانِيّا! قالَ: أفَلَستَ تَستَدِلُّ بِمَوقِفي هذا أنّي مِنهُم! أما وَاللّهِ، ما كَتَبتُ إلَيهِ كِتابا قَطُّ، ولا أرسَلتُ إلَيهِ رَسولاً قَطُّ، ولا وَعَدتُهُ نُصرَتي قَطُّ، ولكِنَّ الطَّريقَ جَمَعَ بَيني وبَينَهُ، فَلَمّا رَأَيتُهُ ذَكَرتُ بِهِ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله ومَكانَهُ مِنهُ، وعَرَفتُ ما يُقدَمُ عَلَيهِ مِن عَدُوِّهِ وحِزبِكُم، فَرَأَيتُ أن أنصُرَهُ، وأن أكونَ في حِزبِهِ، وأن أجعَلَ نَفسي دونَ نَفسِهِ، حِفظا لِما ضَيَّعتُم مِن حَقِّ اللّهِ وحَقِّ رَسولِهِ صلى الله عليه و آله. قالَ: وأقبَلَ العَبّاسُ بنُ عَلِيٍّ عليه السلام يَركُضُ حَتَّى انتَهى إلَيهِم، فَقالَ: يا هؤُلاءِ، إنَّ أبا عَبدِ اللّهِ يَسأَ لُكُم أن تَنصَرِفوا هذِهِ العَشِيَّةَ حَتّى يَنظُرَ في هذَا الأَمرِ. وكانَ العَبّاسُ بنُ عَلِيٍّ عليه السلام حينَ أتى حُسَينا عليه السلام بِما عَرَضَ عَلَيهِ عُمَرُ بنُ سَعدٍ قالَ: اِرجِع إلَيهِم، فَإِنِ استَطَعتَ أن تُؤَخِّرَهُم إلى غُدوَةٍ وتَدفَعَهُم عِندَ العَشِيَّةِ؛ لَعَلَّنا نُصَلّي لِرَبِّنَا اللَّيلَةَ، ونَدعوهُ ونَستَغفِرُهُ، فَهُوَ يَعلَمُ أنّي قَد كُنتُ اُحِبُّ الصَّلاةَ لَهُ، وتِلاوَةَ كِتابِهِ، وكَثرَةَ الدُّعاءِ وَالاِستِغفارِ! قالَ أبو مِخنَفٍ: حَدَّثَنِي الحارِثُ بنُ حَصِيرَةَ، عَن عَبدِ اللّهِ بنِ شَريكٍ العامِرِيِّ، عَن عَلِيِّ بنِ الحُسَينِ عليه السلام قالَ: أتانا رَسولٌ مِن قِبَلِ عُمَرَ بنِ سَعدٍ، فَقامَ مِثلَ حَيثُ يُسمَعُ الصَّوتُ، فَقالَ: إنّا قَد أجَّلناكُم إلى غَدٍ، فَإِنِ استَسلَمتُم سَرَّحنا بِكُم إلى أميرِنا عُبَيدِ اللّهِ بنِ زِيادٍ، وإن أبَيتُم فَلَسنا تارِكيكُم. ۳
تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو مِخنَف، در يادكردِ حوادث عصر تاسوعا ـ: حارث بن حَصيره از عبد اللّه بن شريك عامرى برايم نقل كرد كه: عمر بن سعد ندا داد: اى لشكر خدا! سوار شويد و بشارتتان باد! آن گاه، خود با مردم، سوار شد و پس از نماز عصر، به سوى آنان (سپاه حسين عليه السلام)، حركت كرد. حسين عليه السلام، جلوى خيمه نشسته بود و شمشيرش را بر گِرد پاهايش حلقه كرده بود و خوابش برده، سرش بر روى زانوانش افتاده بود كه خواهرش زينب عليهاالسلام، صدا [ى حركت لشكر ابن سعد] را شنيد و به برادرش نزديك شد و گفت: اى برادر من! آيا صداها را نمى شنوى كه نزديك شده اند؟ حسين عليه السلام، سرش را بلند كرد و فرمود: «پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را در خواب ديدم. به من فرمود: تو به سوى ما مى آيى». خواهرش به صورت خود زد و گفت: واى بر من! حسين عليه السلام فرمود: «خواهرم! بر تو چنين مباد. آرام باش. [خداى] رحمان، بر تو رحم كند!». عبّاس بن على عليه السلام گفت: اى برادر! آنان به سوى تو حركت كرده اند. حسين عليه السلام برخاست و سپس فرمود: «اى عبّاس! اى برادرم! جانم فدايت! سوار شو و با آنان، ملاقات كن و بپرس كه در چه حال اند و چه شده است و براى چه آمده اند؟». عبّاس عليه السلام با بيست سوار، به پيشواز آنان رفت. زُهَير بن قَين و حبيب بن مُظاهر نيز ميان آن بيست تن بودند. عبّاس عليه السلام به آنان گفت: چه شده و چه مى خواهيد؟ گفتند: فرمان امير آمده كه به شما پيشنهاد دهيم كه يا به حكمش گردن نهيد و يا با شما بجنگيم. عبّاس عليه السلام گفت: عجله نكنيد تا به سوى ابا عبد اللّه، باز گردم و آنچه را گفتيد، به او برسانم. آنان، ايستادند و سپس گفتند: او را ببين و از اين موضوع، آگاهش كن. سپس نزد ما بيا و آنچه را كه مى گويد، به ما بگو. عبّاس عليه السلام، با شتاب به سوى حسين عليه السلام باز گشت تا باخبرش سازد؛ امّا يارانش ايستادند و با سپاهيان دشمن، سخن گفتند. حبيب بن مُظاهر، به زُهَير بن قَين گفت: اگر مى خواهى، تو با مردم، سخن بگو و اگر مى خواهى، من سخن بگويم. زُهَير به او گفت: تو اين كار را آغاز كردى. پس تو با آنان، سخن بگو. حبيب بن مُظاهر، به آنان گفت: بدانيد كه ـ به خدا سوگند ـ، فرداى قيامت و نزد خدا، چه بد مردمى هستند كه بر او در مى آيند، در حالى كه فرزندان پيامبرش صلى الله عليه و آله خاندان و اهل بيت او، و نيز عابدان اين سرزمين و سحرخيزانِ كوشا و فراوانْ يادكنندگانِ خدا را كُشته اند! عَزرَة بن قيس به او گفت: تا مى توانى، از خودت بگو و تعريف كن! زُهَير به او گفت: اى عَزره! خدا از او تعريف كرده و ره نمونش شده است. از خدا پروا كن ـ اى عَزره ـ كه من، خيرخواه تو هستم! تو را به خدا سوگند مى دهم ـ اى عزره ـ كه مبادا در كشتن جان هاى پاك، از ياوران گم راهى باشى! او گفت: اى زُهَير! تو نزد ما، از پيروان اين خاندان، به شمار نمى رفتى. تو عثمانى بودى! زُهَير گفت: آيا تو از موضعگيرى و ايستادنم در اين جا، به اين راه نمى برى كه از آنها هستم؟! بدانيد كه ـ به خدا سوگند ـ، من هيچ گاه نامه اى به حسين عليه السلام ننوشته ام و پيكى روانه نساخته ام و به او وعده يارى نداده ام؛ امّا راه، ما را با هم گِرد آورد و هنگامى كه او را ديدم، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را و جايگاه حسين را در نزد او، به ياد آوردم و آنچه را از دشمنش و گروه شما به او رسيده، دانستم. پس انديشيدم كه يارى اش كنم و در گروه او باشم و جانم را فدايش كنم تا حقّ خدا و پيامبرش را كه شما تباه كرده ايد، پاس بدارم. عبّاس بن على عليه السلام، به شتاب آمد تا به آنها رسيد و گفت: اى مردم! ابا عبد اللّه، از شما مى خواهد كه امشب، باز گرديد تا در اين باره بينديشد. هنگامى كه عبّاس بن على عليه السلام نزد حسين عليه السلام آمد و پيشنهاد عمر بن سعد را باز گفت، امام حسين عليه السلام به او فرمود: «به سوى آنان، باز گرد و اگر توانستى، [رويارويى با] آنها را تا صبح به تأخير بينداز و امشب، بازشان گردان. شايد كه امشب براى پروردگارمان، نماز بخوانيم و او را بخوانيم و از وى آمرزش بخواهيم، كه او خود مى داند كه من، نماز گزاردن براى او، تلاوت كتابش، دعا و آمرزش خواهىِ فراوان را دوست دارم». همچنين حارث بن حَصيره، از عبد اللّه بن شريك عامرى، از امام زين العابدين عليه السلام برايم نقل كرد كه فرمود: «پيكى از سوى عمر بن سعد، نزد ما آمد و به گونه اى ايستاد كه سخنش را بشنويم و سپس گفت: ما تا فردا به شما، مهلت مى دهيم. اگر تسليم شديد، شما را به سوى اميرمان عبيد اللّه بن زياد مى بريم، و اگر خوددارى كرديد، شما را رها نمى كنيم».
۱.الاحتباء: ضمّ الساقين إلى البطن بالثوب أو اليدين (مجمع البحرين: ج 1 ص 356 «حبا»).
۲.في المصدر: «له»، والصواب ما أثبتناه كما في أنساب الأشراف.
۳.تاريخ الطبري: ج 5 ص 416، أنساب الأشراف: ج 3 ص 391 وليس فيه من «إذ خفق» إلى «رحمك الرحمن»، المنتظم: ج 5 ص 337 وليس فيه من «فقال حبيب بن مظاهر لزهير بن القين» إلى «وحقّ رسوله صلى الله عليه و آله»، الكامل في التاريخ: ج 2 ص 558، البداية والنهاية: ج 8 ص 176؛ الإرشاد: ج 2 ص 89، إعلام الورى: ج 1 ص 454 كلّها نحوه وليس في الأربعة الأخيرة من «فقال حبيب بن مظاهر لزهير بن القين» إلى «في هذا الأمر»، بحار الأنوار: ج 44 ص 391 و راجع: تجارب الاُمم: ج 2 ص 73 وروضة الواعظين: ص 202 والمناقب لابن شهرآشوب: ج 4 ص 98.

احادیث دیگر این موضوع

۵
الفتوح:ناگهان، جارچىِ لشكر عمر بن سعد، فرياد زد: اى سپاه خدا! سوار شويد. مردم، سوار شدند و به سوى لشكرگاه حسين عليه السلام، حركت كردند. در آن هنگام، حسين عليه السلام نشسته بود و سرش [از خواب، سنگين شده و] روى زانوانش افتاده بود. خواهرش زينب ـ كه خدا از او خشنود باشد ـ، سر و صدا [ى دشمن] را شنيد. به برادرش نزديك شد و او را تكان داد و گفت: اى برادر من! آيا نمى شنوى كه صداها از نزديكى به گوش مى رسد؟! حسين عليه السلام، سرش را بلند كرد و گفت: خواهرم! جدّم و نيز پدرم على، مادرم فاطمه و برادرم حسن عليهم السلام را در خواب ديدم. آنان گفتند: اى حسين! تو به زودى به سوى ما مى آيى. اى خواهر! به خدا سوگند و بدون ترديد، آن حادثه (شهادت)، نزديك شده است». زينب عليهاالسلام، به صورت خود زد و فرياد كشيد: واى از ناكامى! حسين عليه السلام فرمود: «آرام تر! ساكت باش و صيحه مكش كه دشمنان، ما را شماتت مى كنند». سپس حسين عليه السلام به برادرش عبّاس عليه السلام رو كرد و گفت: «اى برادر! سوار شو و به سوى اين مردم برو و از حالشان بپرس و خبر آن را برايم بياور». عبّاس عليه السلام با برادرانش ـ كه خداوند از ايشان، خشنود باد ـ و ده سوار ديگر، به دشمن نزديك شد و گفت: چه كار داريد و چه مى خواهيد؟ گفتند: فرمانى از جانب عبيد اللّه بن زياد آمده كه به شما پيشنهاد دهيم كه: يا به حكم عبيد اللّه، گردن نهيد يا شما را به پيشينيان، ملحق كنيم! مى خواهيم كه آن را عرضه بداريم. عبّاس عليه السلام به آنان گفت: عجله نكنيد تا به نزد حسين عليه السلام باز گردم و از اين موضوع، باخبرش كنم. آنان، در جايشان ايستادند و عبّاس عليه السلام به سوى حسين عليه السلام باز گشت و خبر را به او رساند. حسين عليه السلام، لَختى به فكر فرو رفت و عبّاس عليه السلام، پيشِ رويش ايستاده بود. ياران حسين عليه السلام نيز با ياران عمر بن سعد، سخن مى گفتند. حبيب بن مُظاهر به آنان گفت: هان! به خدا سوگند، بد قومى هستند آن كسانى كه فردا بر خدا و پيامبرش در مى آيند، در حالى كه فرزندان و خاندانش، كوشندگان در سحرها و فراوانْ يادكنندگانِ خدا در روز و شب، و نيز پيروان پرهيزگارِ نيكوكارش را مى كُشند! يكى از ياران عمر به نام عَزرة در مصدر، «عُروه» آمده بود كه بر اساس نقل تاريخ الطبرى، تصحيح گرديد. بن قيس گفت: اى ابن مُظاهر! تا مى توانى از خودت تعريف كن! زُهَير به او گفت: اى ابن قيس! از خدا، پروا كن و از كسانى مباش كه گم راهى را يارى مى دهند و جان هاى پاك و پاكيزه، خانواده بهترين پيامبر را مى كُشند. عَزرَة بن قيس به زهير گفت: تو نزد ما از پيروان اين خاندان، به شمار نمى رفتى. ما تو را به عثمانى بودن مى شناختيم؟! آنها در حال گفتگو با هم بودند و حسين عليه السلام، به كار خود و نبرد مى انديشيد و عبّاس عليه السلام هم در حضور حسين عليه السلام، ايستاده بود. عبّاس عليه السلام، به سوى مردمى كه ايستاده بودند، آمد و گفت: اى مردم! ابا عبد اللّه، از شما مى خواهد كه امروز، باز گرديد تا در اين كار بينديشد و سپس ـ اگر خدا بخواهد ـ، فردا شما را ببيند. مردم، اين خبر را به عمر بن سعد دادند. او به شمر بن ذى الجوشن گفت: تو چه نظرى دارى؟ گفت: هر چه تو بگويى، اى امير! عمر گفت: من دوست داشتم كه امير نباشم؛ امّا مجبورم كردند. سپس عمر، به يارانش رو كرد و گفت: نظر شما در اين باره چيست؟ يكى از يارانش به نام عمرو بن حَجّاج گفت: سبحان اللّه! اگر اينان (حسين و يارانش)، تُرك و ديلم هم بودند و اين درخواست را داشتند، بر ما لازم بود كه با آنان، موافقت كنيم، حال كه خاندان و خانواده محمّدِ پيامبر صلى الله عليه و آله هستند! عمر بن سعد گفت: ما امروز را به آنان، مهلت مى دهيم. مردى از ياران عمر، ندا داد: اى پيروان حسين بن على! امروز را تا فردا، به شما مهلت مى دهيم. اگر تسليم شديد و به حكمِ امير، گردن نهاديد، شما را به سوى او مى بريم، و اگر خوددارى كرديد، با شما مى جنگيم. آن گاه، هر دو گروه، از هم جدا شدند.
الملهوف:هنگامى كه حسين عليه السلام، حرص ورزى دشمن را در شتاب براى نبرد و اندك بودن بهره مندى شان از اندرز و سخن را ديد، به برادرش عبّاس عليه السلام فرمود: «اگر مى توانى، آنان را امروز از [نبرد با] ما منصرف كنى، بكن، تا امشب را براى پروردگارمان، نماز بگزاريم كه او مى داند من، نماز گزاردن براى او و تلاوت كتابش را دوست دارم». عبّاس عليه السلام، اين را از ايشان خواست و عمر بن سعد، درنگ كرد. عمرو بن حَجّاج زَبيدى، به او گفت: به خدا سوگند، اگر آنان ترك و ديلم نيز بودند و اين را خواسته بودند، موافقت مى كرديم، حال كه خاندان محمّد صلى الله عليه و آله هستند، چگونه نپذيريم؟! از اين رو، لشكر عمر بن سعد، موافقت كرد. حسين عليه السلام، نشسته، خوابش بُرد. سپس بيدار شد و گفت: «اى خواهر! اين ساعت، جدّم محمّد صلى الله عليه و آله و پدرم على عليه السلام، و مادرم فاطمه عليهاالسلام و برادرم حسن عليه السلام را در عالم رؤيا ديدم كه مى گفتند: اى حسين! تو به زودى، (بر اساس برخى روايت ها: فردا) به سوى ما مى آيى». زينب عليهاالسلام، بر صورت خود زد و شيوَنى كشيد. حسين عليه السلام به او فرمود: «آرام تر! دشمن را شماتت كننده ما مكن».