حدیث دربارهمحمّد بن حنفيّه

تاريخ الطبري عن أبي مخنفـ في ذِكرِ خُروجِ الإِمامِ مِنَ المَدينَةِ ـ: وأمَّا الحُسَينُ عليه السلام، فَإِنَّهُ خَرَجَ بِبَنيهِ وإخوَتِهِ، وبَني أخيهِ وجُلِّ أهلِ بَيتِهِ، إلّا مُحَمَّدَ ابنَ الحَنَفِيَّةِ، فَإِنَّهُ قالَ لَهُ: يا أخي، أنتَ أحَبُّ النّاسِ إلَيَّ، وأعَزُّهُم عَلَيَّ، ولَستُ أدَّخِرُ النَّصيحَةَ لِأَحَدٍ مِنَ الخَلقِ أحقَّ بِها مِنكَ. تَنَحَّ بِتَبِعَتِكَ ۱ عَن يَزيدَ بنِ مُعاوِيَةَ وعَنِ الأَمصارِ مَا استَطَعتَ، ثُمَّ ابعَث رُسُلَكَ إلَى النّاسِ فَادعُهُم إلى نَفسِكَ، فَإِن بايَعوا لَكَ حَمِدتَ اللّهَ عَلى ذلِكَ، وإن أجمَعَ النّاسُ عَلى غَيرِكَ لَم يَنقُصِ اللّهُ بِذلِكَ دينَكَ ولا عَقلَكَ، ولا يَذهَبُ بِهِ مُروءَتُكَ ولا فَضلُكَ. إنّي أخافُ أن تَدخُلَ مِصرا مِن هذِهِ الأَمصارِ، وَتأتِيَ جَماعَةً مِنَ النّاسِ، فَيَختَلِفونَ بَينَهُم، فَمِنهُم طائِفَةٌ مَعَكَ واُخرى عَلَيكَ، فَيَقتَتِلونَ فَتَكونُ لِأَوَّلِ الأَسِنَّةِ، فَإِذا خَيرُ هذِهِ الاُمَّةِ كُلِّها نَفسا وأبا واُمّا، أضيَعُها دَما، وأذَلُّها أهلاً. قالَ لَهُ الحُسَينُ عليه السلام: فَإِنّي ذاهِبٌ يا أخي، قالَ: فَانزِل مَكَّةَ، فَإِنِ اطمَأَنَّت بِكَ الدّارُ فَسَبيلُ ذلِكَ، وإن نَبَت بِكَ، لَحِقتَ بِالرِّمالِ وشَعَفِ الجِبالِ، وخَرَجتَ مِن بَلَدٍ إلى بَلَدٍ، حَتّى تَنظُرَ إلى ما يَصيرُ أمرُ النّاسِ، وتَعرِفَ عِندَ ذلِكَ الرَّأيَ، فَإِنَّكَ أصوَبُ ما تَكونُ رَأيا وأحزَمُهُ عَمَلاً حينَ تَستَقبِلُ الاُمورَ استِقبالاً، ولا تَكونُ الاُمورُ عَلَيكَ أبدا أشكَلَ مِنها حينَ تَستَدبِرُهَا استِدبارا. قالَ: يا أخي، قَد نَصَحتَ فَأَشفَقتَ، فَأَرجو أن يَكونَ رَأيُكَ سَديدا مُوَفَّقا. ۲
تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو مِخنَف، در باره بيرون آمدن امام عليه السلام از مدينه ـ: حسين عليه السلام با فرزندان، برادران، برادرزادگان و تمام خانواده اش، بجز محمّد بن حنفيّه، بيرون رفت. محمّد بن حنفيّه به حسين عليه السلام گفت: برادرم! تو دوست داشتنى ترينِ مردم و گرامى ترينِ آنها نزد منى و نيكخواهى را براى كسى از مردم، جز تو، نگاه نمى دارم. از بيعت با يزيد بن معاويه و از شهرها، تا مى توانى، كناره بگير. آن گاه فرستادگانت را به سوى مردم، گسيل دار و آنان را به سوى خود فرا بخوان. اگر بيعت كردند، خدا را بر آن، ستايش كن و اگر سراغ كسى جز تو رفتند، از ديانت و خِرد تو، چيزى نخواهد كاست و مردانگى و ارجمندى ات بر باد نخواهد رفت. من نگرانم كه به يكى از شهرها وارد شوى و نزد گروهى از مردم بروى و آنان با يكديگر، دچار اختلاف شوند، گروهى با تو و گروهى بر ضدّ تو باشند و با هم نبرد كنند و تو، نخستين هدف نيزه ها باشى. پس آن گاه بهترينِ اين امّت از نظر شخصيت فردى و پدر و مادر، خونش از همه پايمال تر و خانواده اش از همه خوارتر خواهد بود. حسين عليه السلام به او فرمود: «برادرم! من مى روم». گفت: پس در مكّه فرود آى. اگر سرايى مطمئن بود، چه بهتر، وگر نه به شِنزارها و بلنداىِ كوه ها پناه ببر و از شهرى به شهرى خواهى رفت تا بنگرى كه كار مردم، چه مى شود. آن گاه رأى و راه خود را مى شناسى؛ چرا كه استوارترين رأى و دورانديشانه ترين كار، آن گاه است كه به پيشواز كارها بروى و زمانى كه به كارها پشت كنى، دشوارترينِ حالت ها برايت پيش مى آيد. فرمود: «برادرم! خيرخواهى و دلسوزى كردى. اميد دارم كه رأى تو، استوار و با توفيقْ همراه باشد».
۱.في الكامل في التاريخ: «تنحَّ ببَيعَتِكَ».
۲.تاريخ الطبري: ج 5 ص 341، الكامل في التاريخ: ج 2 ص 530، الفتوح: ج 5 ص 20، مقتل الحسين عليه السلام للخوارزمي: ج 1 ص 187.

احادیث دیگر این موضوع

۶
الإرشادـ در گزارش بيرون رفتن امام عليه السلام از مدينه ـ: حسين عليه السلام شب هنگام (شب يكشنبه، دو روز مانده از رجب)، به سوى مكّه به راه افتاد و فرزندان، برادران، برادرزادگان و همه خانواده اش، جز محمّد بن حنفيّه، همراه او بودند. محمّد بن حنفيّه، چون دريافت كه ايشان آهنگ بيرون رفتن از مدينه را دارد و خودش هم نمى داند كه به كجا مى رود، به وى گفت: برادر! تو محبوب ترينِ مردم و گرامى ترينِ آنان در نزد منى و دلسوزى را براى هيچ يك از مردم، جز براى تو، نگاه نمى دارم و تو، بِدان سزاوارترى. از بيعت با يزيد بن معاويه و از شهرها، تا آن جا كه مى توانى، چشمپوشى كن. سپس فرستادگانى به سوى مردم، گسيل دار و آنان را به سوى خود، فرا بخوان. پس اگر مردم از تو پيروى كردند و به بيعت تو در آمدند، خدا را بر آن، سپاس بگزار و اگر سراغ كسى جز تو رفتند، از دين و خِرد تو، كاسته نمى شود و مردانگى و ارجمندىِ تو، بر باد نمى رود. من نگرانم كه به يكى از اين شهرها وارد شوى و مردم، دچار چنددستگى شوند: گروهى با تو و گروهى بر ضدّ تو، و با يكديگر نبرد كنند و تو، هدف نخستين نيزه باشى و در آن صورت، بهترينِ همه اين امّت از نظر شخصيت فردى و پدر و مادر، خونش از همه پايمال تر و خانواده اش از همه خوارتر شود. حسين عليه السلام به او فرمود: «برادر! پس كجا بروم؟». گفت: مكّه. پس اگر سراى آرامى بود، همان جا بمان و اگر تو را در آن، آرامش نبود، به رَمْل ها و ستيغ كوه ها پناه ببر و از شهرى به شهرى برو تا بنگرى كه سرنوشت مردم، چه خواهد شد. پس درست ترين تصميم گيرى تو، زمانى است كه به استقبال حوادث و رخدادها بروى. امام عليه السلام فرمود: «برادرم! تو نيكخواهى و دلسوزى كردى و اميد دارم كه نظر تو، استوار و همراه توفيق باشد».