حدیث دربارهگزارش هايى در باره رخدادها در مسير كوفه

البداية والنهاية:لَمّا سارَ مُسلِمٌ مِن مَكَّةَ، اِجتازَ بِالمَدينَةِ فَأَخَذَ مِنها دَليلَينِ، فَسارا بِهِ عَلى بَراري مَهجورَةِ المَسالِكِ، فَكانَ أحَدُ الدَّليلَينِ مِنهُما أوَّلَ هالِكٍ، وذلِكَ مِن شِدَّةِ العَطَشِ، وقَد أضَلُّوا الطَّريقَ، فَهَلَكَ الدَّليلُ الواحِدُ بِمَكانٍ يُقالُ لَهُ المَضيقُ مِن بَطنِ خُبَيتٍ، فَتَطَيَّرَ بِهِ مُسلِمُ بنُ عَقيلٍ، فَتَلَبَّثَ مُسلِمٌ عَلى ما هُنالِكَ، وماتَ الدَّليلُ الآخَرُ، فَكَتَبَ إلَى الحُسَينِ عليه السلام يَستَشيرُهُ في أمرِهِ، فَكَتَبَ إلَيهِ يَعزِمُ عَلَيهِ أن يَدخُلَ العِراقَ، وأن يَجتَمِعَ بِأَهلِ الكوفَةِ، لِيَستَعلِمَ أمرَهُم ويَستَخبِرَ خَبَرَهُم. ۱
البداية و النهاية:چون مسلم از مكّه بيرون آمد، از مدينه گذشت. در آن جا دو راه نما با خود برداشت. آنان مسلم را از بيابان ها و راه هاى متروكه بردند. يكى از آن دو راه نما، از فشار تشنگى در گذشت. آنان راه را گم كرده بودند و آن راه نما در مكانى به نام تنگه خُبَيت، در گذشت. مسلم، اين را به فال بد گرفت و در آن منطقه ماند. راه نماى ديگر هم از دنيا رفت. مسلم براى امام حسين عليه السلام نامه نوشت و در باره ادامه سفر، مشورت خواست. امام عليه السلام برايش نوشت كه حتما به عراق برود و در اجتماع كوفيان، حضور يابد تا از احوال آنان، باخبر گردد.
۱.البداية والنهاية: ج 8 ص 152.

احادیث دیگر این موضوع

۵
تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو مخنف ـ:. آن گاه حسين عليه السلام، مسلم بن عقيل را فرا خواند و او را به همراه قيس بن مُسهِر صيداوى، عُمارة بن عُبَيد سَلولى و عبد الرحمان بن عبد اللّه بن كَدِن اَرحَبى، به سمت كوفه فرستاد. او را به پروا كردن از خدا، پنهان نگه داشتن جريان سفر، و نرمى و ملاطفت [با مردم] فرمان داد و [نيز به اين كه] اگر تشخيص داد مردم، يك پارچه و قابل اعتمادند، به سرعت، ايشان را باخبر سازد. مسلم، حركت كرد تا وارد شهر مدينه شد و در مسجد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله، نماز خواند و با كسانى از بستگانش كه مى خواست، خداحافظى كرد. آن گاه دو راه نما از قبيله قيس، اجير كرد. وى با آن دو، حركت كرد؛ ولى راه را گم كردند. تشنگى شديدى به آنان دست داد. دو راه نما گفتند: اين راه به آب مى رسد. همگى از تشنگى، در حال مرگ بودند. مسلم بن عقيل، نامه اى براى حسين عليه السلام توسّط قيس بن مُسْهِر صَيداوى از تنگه بطن خُبَيت نقطه اى در حوالى مدينه (ر.ك: نقشه شماره 3 در پايان جلد 5). فرستاد: «امّا بعد، به راستى كه من از مدينه به همراه دو راه نما بيرون آمدم؛ ولى آن دو، راه را گم كردند. تشنگى بر ما غالب شد و آن دو از تشنگى مُردند. ما آمديم تا به آب رسيديم و با كمترين رمق باقى مانده در بدن، زنده مانديم. اين آب، در سرزمينى است كه تنگه بطن خُبَيت ناميده مى شود. من، اين رخداد را نشانه بدشگونى اين سفر مى دانم. اگر مرا معذور بدارى و ديگرى را به جاى من به كوفه بفرستى [، بهتر است]. والسلام!». حسين عليه السلام جواب او را چنين نوشت: «اميدوارم كه ترس، تو را وادار به نوشتن استعفانامه نكرده باشد. به آن سَمتى كه تو را روانه ساختم، حركت كن. درود بر تو باد!». مسلم، چون نامه را خواند، گفت: اين [نامه نوشتن]، به خاطر ترس بر جانم نبود. پس به مسير ادامه داد تا به آبگاهى از قبيله طى رسيد. در آن جا فرود آمد و سپس از آن جا بار بست. او مردى را ديد كه شكار مى كرد. شكارچى به سوى آهويى تير انداخت و او را كشت. مسلم گفت: دشمن ما نيز كشته خواهد شد، به خواست خدا.
تاريخ الطبرىـ به نقل از عمّار دُهْنى ـ: به امام باقر عليه السلام گفتم: جريان كشته شدن حسين عليه السلام را برايم تعريف كن، آن گونه كه گويا خود، حضور داشته ام. فرمود: «معاويه از دنيا رفت، در حالى كه وليد بن عُقْبة بن ابى سفيان، والى مدينه بود. او به سوى حسين عليه السلام فرستاد تا از وى بيعت بگيرد. حسين عليه السلام به او فرمود: اين كار را تأخير بينداز و مدارا كن». وليد نيز چنين كرد و امام عليه السلام از مدينه به سمت مكّه حركت كرد. پس مردم كوفه و نامه هايشان به دست حسين عليه السلام رسيد كه: ما خود را وقف شما كرده ايم و در نماز جمعه حاكم، شركت نمى كنيم. پس نزد ما بيا. در آن هنگام، نعمان بن بشير انصارى، والى كوفه بود. حسين عليه السلام، در پى مسلم بن عقيل بن ابى طالب، پسر عمويش فرستاد و به وى فرمود: «به سمت كوفه حركت كن و در آنچه برايم نوشته اند، بنگر، تا اگر درست است، به سمت آنان حركت كنيم». مسلم، از مكّه بيرون آمد تا به مدينه رسيد. از مدينه دو راه نما با خود همراه كرد. آن دو، او را از بيابان بردند و تشنگى شديدى بر آنان هجوم آورد، تا آن جا كه يكى از دو راه نما مُرد. مسلم براى حسين عليه السلام نامه نوشت و درخواست استعفا كرد؛ ولى حسين عليه السلام در پاسخ نوشت: «به سمت كوفه حركت كن».
الفتوح:مسلم بن عقيل از مكّه به سمت مدينه پنهانى حركت كرد كه مبادا كسى از بنى اميّه او را بشناسد. وقتى وارد مدينه شد، نخست به مسجد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله رفت و دو ركعت نماز خواند. آن گاه در تاريكى شب آمد و با برخى از بستگانش خداحافظى كرد. سپس دو راه نما از [قبيله] قيسِ عَيلان، اجير كرد تا راه نماى وى باشند و او را از بيراهه به كوفه ببرند. [راوى] مى گويد: دو راه نما او را شبانه از مدينه بيرون بردند؛ ولى راه را گم كردند و از مسير، دور افتادند. تشنگى بر آن دو، غلبه كرد و هر دو از تشنگى، جان دادند. آن گاه مسلم بن عقيل ـ كه خداى، رحمتش كند ـ نامه اى براى حسين عليه السلام نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. به حسين بن على، از مسلم بن عقيل. امّا بعد، من به همراه دو راه نمايى كه اجير كردم، از مدينه بيرون آمدم؛ ولى آن دو، راه را گم كردند و از تشنگى، هلاك شدند. سپس ما به آب دست يافتيم، گرچه نزديك بود ما نيز هلاك شويم؛ ولى با رمقى اندك، خود را نجات داديم. اى پسر دختر پيامبر خدا! ما در منطقه اى به نام مَضيق، بر آب دست يافتيم. من از اين حادثه اى كه پيش آمده، چنان به نظرم مى رسد كه مرا از اين كار، معاف دارى. والسلام!». [راوى] مى گويد: حسين عليه السلام چون نامه مسلم بن عقيل ـ كه خداى، رحمتش كند ـ را خواند، دانست كه مسلم، مرگ دو راه نما را به فال بد گرفته و از اين جهت، بى تاب است. از اين رو برايش نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. از حسين بن على، به مسلم بن عقيل. امّا بعد، من اميدوارم كه ترس و سستى، تو را بر نوشتن نامه و درخواست استعفا، وادار نكرده باشد. بِدانچه مأمورى، ادامه بده. درود و رحمت و بركات خداوند، بر تو باد!». وقتى نامه به دست مسلم رسيد، ناراحت شد و گفت: ابا عبد اللّه الحسين، به من، ترس و سستى نسبت داده و اين، چيزى است كه من در خود، سراغ ندارم. مسلم بن عقيل سپس از اين مكان به سمت كوفه حركت كرد و مردى شكارچى را ديد. مسلم به وى نگاهى انداخت و ديد كه به سوى آهويى، تيرى پرتاب كرد و او را كشت. مسلم گفت: به خواست خداوند متعال، ما هم دشمنانمان را مى كشيم.
الأخبار الطوال:مسلم از طريق مدينه حركت كرد تا به خانواده اش نيز سر بزند. سپس دو راه نما از [قبيله] قيس، اجير كرد و راه افتاد. آن دو در تاريكى شب، راه را گم كردند و صبحگاهان، سرگردان شدند. تشنگى و گرما بر آن دو فشار آورد و از پا افتادند و نتوانستند حركت كنند. به مسلم گفتند: از اين طرف حركت كن. اميد است كه نجات يابى. مسلم و خدمتكارانش، آن دو را رها كردند و نيمه جان به راه، ادامه دادند تا به آب رسيدند. مسلم در آن جا اقامت كرد و نامه اى براى حسين عليه السلام نوشت و مردى را از آن منطقه اجير كرد تا نامه را به حسين عليه السلام برساند. او در نامه، داستان خودش و دو راه نما را نوشت و نيز مشقّت هايى را كه كشيده اند و نيز خبر داد كه اين رخداد را به فال بد گرفته و تقاضا دارد كه ايشان او را از اين سفر، معاف بدارد و كسى ديگر را به جايش به كوفه بفرستد و نوشت كه در منطقه بطن الحُربُث حُرْبُث، گياهى خودرو در بيابان است. پيش از اين گذشت كه نام اين منطقه، «بطن الخُبَيت» است و ظاهرا اين، درست است، نه بَطنُ الحُربُث. اقامت مى كند. فرستاده مسلم حركت كرد تا به مكّه رسيد و نامه را به حسين عليه السلام رساند. ايشان نامه را خواند و در جواب نوشت: «امّا بعد، گمان كردم كه ترس، تو را از رفتن، باز داشته است. به آنچه مأمورى، عمل كن و تو را از اين كار، معاف نمى دارم. والسلام!».