آنچه درباره قيمت گذارى بيان
6 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:أنَا لا اُسَعِّرُ؛ فَإِنَّ اللّهَ تَعالى هُوَ المُسَعِّرُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:من، قيمت تعيين نمى كنم، كه همانا قيمت گذار، خداست.
۱.تنبيه الغافلين: ص 192 ح 246.
عنه صلى الله عليه و آله:الغَلاءُ وَالرُّخصُ جُندانِ مِن جُنودِ اللّهِ تَعالى، يُسَمّى أحَدُهُما: الرَّغبَةَ، وَالآخَرُ: الرَّهبَةَ، فَإِذا أرادَ اللّهُ تَعالى أن يُغلِيَهُ قَذَفَ الرَّغبَةَ في صُدورِ التُّجّارِ فَرَغِبوا فيهِ فَحَبَسوهُ، وإذا أرادَ أن يُرخِصَهُ قَذَفَ الرَّهبَةَ في صُدورِ التُّجّارِ فَأَخرَجوهُ مِن أيديهِم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:گرانى و ارزانى، دو سپاه از سپاهيان خداى متعال هستند. يكى از آنها «خواستارى» ناميده مى شود و ديگرى «بيمناكى». پس هر گاه خداى متعال بخواهد كالايى را گران كند، خواستارىِ آن را در دل هاى بازرگانان مى اندازد و ايشان در آن، رغبت مى ورزند و در بندش مى كشند؛ و هر گاه بخواهد آن را ارزان سازد، بيمناكى از آن را در دل هاى بازرگانان مى اندازد و ايشان، آن را از كفِ خويش بيرون مى كنند.
۱.تاريخ بغداد: ج 8 ص 50 الرقم 4109.
اُسد الغابة عن ابن نضلة:إنَّهُم قالوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه و آله في عامِ سَنَةٍ: سَعِّر لَنا يا رَسولَ اللّهِ، فَقالَ: لا يَسأَلُنِي اللّهُ عَن سُنَّةٍ أحدَثتُها فيكُم لَم يَأمُرني بِها، ولكِن سَلُوا اللّهَ مِن فَضلِهِ. ۱
اُسد الغابةـ به نقل از ابن نضله ـ: در سال قحطى، ايشان به پيامبر صلى الله عليه و آله گفتند: اى پيامبر خدا! براى ما قيمت تعيين كن.
فرمود: «خداوند، مرا به سبب بر نهادن سنّتى در ميان شما كه مرا به آن امر نفرموده، بازخواست نخواهد كرد؛ ليكن فضل خدا را طلب كنيد [تا قحط سالى از شما بگذرد]».
۱.اُسد الغابة: ج 6 ص 343 الرقم 6401.
كتاب من لا يحضره الفقيه:قيلَ لِرَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله: لَو سَعَّرتَ لَنا سِعرا فَإِنَّ الأَسعارَ تَزيدُ وتَنقُصُ! فَقالَ صلى الله عليه و آله: ما كُنتُ لِأَلقَى اللّهَ تَعالى بِبِدعَةٍ لَم يُحدِث إلَيَّ فيها شَيئا، فَدَعوا عِبادَ اللّهِ يَأكُلُ بَعضُهُم مِن بَعضٍ، وإذَا استُنصِحتُم فَانصَحوا. ۱
كتاب من لايحضره الفقيه:به پيامبر خدا گفته شد: خوب است براى ما قيمت بگذارى؛ زيرا قيمت ها بالا مى روند و پايين مى آيند.
فرمود: «من، چنان نيستم كه خدا را ديدار كنم، در حالى كه بدعتى نهاده باشم كه او مرا در آن مُجاز نفرموده است. پس اجازه دهيد كه بندگان خدا از [داد و ستد با]يكديگر روزى بخورند، و هر گاه از شما اندرز خواستم، اندرزم دهيد».
۱.كتاب من لا يحضره الفقيه: ج 3 ص 268 ح 3969.
الإمام عليّ عليه السلامـ مِن كِتابِهِ لِلأَشتَرِ النَّخَعِيِّ حينَ وَلّاهُ مِصرَ ـ: فَامنَع مِنَ الِاحتِكارِ؛ فَإِنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله مَنَعَ مِنهُ. وَليَكُنِ البَيعُ بَيعا سَمحا: بِمَوازينِ عَدلٍ، وأسعارٍ لا تُجحِفُ بِالفَريقَينِ. ۱
امام على عليه السلامـ از نامه ايشان به اشتر نخعى، آن گاه كه او را به كارگزارىِ مصر گماشت ـ: از احتكار باز دار؛ چرا كه پيامبر خدا، آن را منع فرمود. و بايد خريد و فروش، آسان و بر موازين عدل باشد، با قيمت هايى كه نه به فروشنده زيان رسانَد و نه به خريدار.
۱.نهج البلاغة: الكتاب 53.
المستدرك على الصحيحين عن اليسع بن المغيرة:مَرَّ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله بِرَجُلٍ بِالسُّوقِ يَبيعُ طَعاما بِسِعرٍ هُوَ أرخَصُ مِن سِعرِ السُّوقِ، فَقالَ: تَبيعُ في سوقِنا بِسِعرٍ هُوَ أرخَصُ مِن سِعرِنا؟ قالَ: نَعَم. قالَ: صَبرا وَاحتِسابا؟ قالَ: نَعَم. قالَ: أبشِر! فَإِنَّ الجالِبَ إلى سوقِنَا كَالمُجاهِدِ في سَبيلِ اللّهِ، وَالمُحتَكِرَ في سوقِنا كَالمُلحِدِ في كِتابِ اللّهِ. ۱
المستدرك على الصحيحينـ به نقل از يسع بن مغيره ـ: پيامبر خدا، در بازار به مردى برگذشت كه خوراكى را با قيمتى پايين تر از قيمت بازار مى فروخت. فرمود: «آيا در بازار ما، با قيمتى كم تر از قيمت ما مى فروشى؟».
گفت: آرى.
فرمود: «به انگيزه شكيبايى و از خدا پاداش گرفتن؟».
گفت: آرى.
فرمود: «تو را بشارت باد! همانا آورنده جنس به بازار ما، همانند جهاد كننده در راه خداست؛ و احتكار كننده در بازار ما، همانند كسى است كه در كتاب خدا، كافر شمرده شده است».
۱.المستدرك على الصحيحين: ج 2 ص 15 ح 2167.