وقوف در عرفات
11 حدیث
مسند أبي يعلى عن ابن عمر:رَأَيتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَستَلِمُ الحَجَرَ، فَما مَرَرتُ بِهِ مُنذُ رَأَيتُهُ إلَا استَلَمتُهُ. ۱
مسند أبى يعلىـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر خدا را ديدم كه بر حجر الأسود دست مى كشيد. از وقتى كه اين را ديدم، بر حجر الأسود نگذشته ام، مگر آن كه بر آن دست كشيده ام.
۱.مسند أبي يعلى: ج 5 ص 313 ح 5785.
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ لِعُمَرَ بنِ الخَطّاب ـ: يا عُمَرُ، إنَّكَ رَجُلٌ قَوِيٌّ، لا تُزاحِم عَلَى الحَجَرِ فَتُؤذِيَ الضَّعيفَ! إن وَجَدتَ خَلوَةً فَاستَلِمهُ، وإلّا فَاستَقبِلهُ فَهَلِّل وكَبِّر. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ خطاب به عمر ـ: اى عمر! تو مردى نيرومندى. [از اين رو،]براى رسيدن به حجر الأسود، فشار نياور، كه ناتوان را مى آزارى. اگر خلوتى يافتى، آن را لمس كن؛ و گرنه، رو به آن بِايست و «لا اله الّا اللّه» و تكبير بگو.
۱.مسند ابن حنبل: ج 1 ص 69 ح 190.
صحيح مسلم عن أبي الطُّفَيل:رَأَيتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَطوفُ بِالبَيتِ، ويَستَلِمُ الرُّكنَ بِمِحجَنٍ مَعَهُ، ويُقَبِّلُ المِحجَنَ. ۱
صحيح مسلمـ به نقل از ابو طُفَيل ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله را ديدم كه كعبه را طواف مى كرد و [به جاى دست كشيدن به حجر الأسود،]عصايى را كه در دستش بود، به حجر الأسود مى ماليد و آن عصا را مى بوسيد.
۱.صحيح مسلم: ج 2 ص 927 ح 1275.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:حج، عرفات است. حج، عرفات است. حج، عرفات است. روزهاى مِنا، سه روز است «هر كه عجله كند در دو روز، پس گناهى بر او نيست و [نيز]هر كه تأخير كند، گناهى بر او نيست» . هر كس پيش از طلوع فجر، عرفه را دريابد، حج را درك كرده است.
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله وَقَفَ بِعَرَفاتٍ، فَلَمّا هَمَّتِ الشَّمسُ أن تَغيبَ قَبلَ أن تَندَفِعَ قالَ:
اللّهُمَّ إنّي أعوذُ بِكَ مِنَ الفَقرِ، ومِن تَشَتُّتِ الأَمرِ، ومِن شَرِّ ما يَحدُثُ بِاللَّيلِ والنَّهارِ. أمسى ظُلمي مُستَجيرًا بِعَفوِكَ، وأمسى خَوفي مُستَجيرًا بِأَمانِكَ، وأمسى ذُلّي مُستَجيرًا بِعِزِّكَ، وأمسى وَجهِيَ الفاني مُستَجيرًا بِوَجهِكَ الباقي. يا خَيرَ مَن سُئِلَ، ويا أجوَدَ مَن أعطى، جَلِّلني بِرَحمَتِكَ، وألبِسني عافِيَتَكَ، واصرِف عَنّي شَرَّ جَميعِ خَلقِكَ. ۱
امام صادق عليه السلام:پيامبر خدا، در عرفاتْ وقوف كرد. همين كه خورشيد خواست غروب كند، قبل از غروب، چنين دعا كرد: «خدايا! از فقر، از پراكندگىِ كار و از شرّ آنچه در شب و روز پيش آيد، به تو پناه مى برم. ظلمم را به پناه عفو تو آورده ام و بيمم را به پناه امانِ تو. خوارى ام را پناهنده بر عزّت تو ساخته ام و چهره فانى ام را در پناه ذات باقىِ تو قرار داده ام، اى بهترين كسى كه از او مى خواهند! اى بهترين كسى كه مى بخشد! جامه رحمت و عافيتت را بر من بپوشان و شرّ همه آفريده هايت را از من بگردان».
۱.الكافي: ج 4 ص 464 ح 5.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:مِنَ الذُّنوبِ ذُنوبٌ لا تُغفَرُ إلّا بِعَرَفاتٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:برخى از گناهان، جز در عرفات، بخشوده نمى شوند.
۱.الجعفريّات: ص 65.
الجعفريّات عن الإمام الكاظم عن آبائه عن الإمام عليّ عليهم السلام:قيلَ: يا رَسولَ اللّهِ، أيُّ أهلِ عَرَفاتٍ أعظَمُ جُرمًا؟ قالَ: الَّذي يَنصَرِفُ مِن عَرَفاتٍ وهُوَ يَظُنُّ أنَّهُ لَم يُغفَر لَهُ.
قالَ جَعفَرُ بنُ مُحَمَّدٍ عليهماالسلام: يَعنِي الَّذي يَقنَطُ مِن رَحمَةِ اللّهِ عز و جل. ۱
الجعفرياتـ به نقل از امام كاظم عليه السلام ـ: ايشان (امام كاظم عليه السلام) از پدرانش، از امام على عليهم السلام نقل كرده است كه از پيامبر خدا پرسيده شد: چه كسى از اهل عرفات، جرمش بزرگ تر است؟
فرمود: «آن كسى كه از عرفات برمى گردد و مى پندارد كه آمرزيده نشده است».
[پدرم] امام صادق عليه السلام فرمود: «مقصود ايشان، كسى است كه از رحمت خداوند، مأيوس باشد».
۱.الجعفريّات: ص 64.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ اللّهَ عز و جل يُباهي مَلائِكَتَهُ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ بِأَهلِ عَرَفَةَ فَيَقولُ: اُنظُروا إلى عِبادي أتَوني شُعثًا غُبرًا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:غروب عرفه، خداوندْ به وسيله اهل عرفه، بر فرشتگان، افتخار مى كند و مى فرمايد: «به بندگانم بنگريد كه ژوليده و غبارآلود، نزد من آمده اند!» ۲.
عنه صلى الله عليه و آله:ما مِن يَومٍ أكثَرَ أن يُعتِقَ اللّهُ فيهِ عَبدًا مِنَ النّارِ مِن يَومِ عَرَفَةَ، وإنَّهُ لَيَدنو ثُمَّ يُباهِي المَلائِكَةَ فَيَقولُ: ما أرادَ هؤُلاءِ؟ ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در هيچ روزى به اندازه روز عرفه، خداوندْ بندگان را از آتش دوزخ، آزاد نمى كند. همانا خداوند نزديك مى شود و بر فرشتگان، مباهات مى كند و مى فرمايد: «اينها چه مى خواهند؟».
۱.السنن الكبرى: ج 5 ص 192 ح 9480.
الكافي عن مُعاوِيَة بن عَمّار:قالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إنَّ المُشرِكينَ كانوا يُفيضونَ مِن قَبلِ أن تَغيبَ الشَّمسُ، فَخالَفَهُم رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَأَفاضَ بَعدَ غُروبِ الشَّمسِ. وقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إذا غَرَبَتِ الشَّمسُ فَأَفِض مَعَ النّاسِ، وعَلَيكَ السَّكينَة والوَقار، وأفِض بِالاِستِغفارِ، فَإِنَّ اللّهَ عز و جل يَقولُ: «ثُمَّ أفيضوا مِن حَيثُ أفاضَ النّاسُ واستَغفِرُوا اللّهَ إنَّ اللّهَ غَفورٌ رَحيمٌ» ، فَإِذَا انتَهَيتَ إلَى الكَثيبِ الأَحمَرِ ۱ عَن يَمينِ الطَّريقِ فَقُل:
اللّهُمَّ ارحَم مَوقِفي، وزِد في عِلمي، وسَلِّم لي ديني، وتَقَبَّل مَناسِكي.
وإيّاكَ والوَجيفَ الَّذي يَصنَعُهُ النّاسُ؛ فَإِنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قالَ:
الكافىـ به نقل از معاوية بن عمّار ـ: امام صادق عليه السلام فرمود: «مشركان، پيش از غروب آفتابْ كوچ مى كردند؛ ولى پيامبر خدا با آنانْ مخالفت كرد و پس از غروب، كوچ كرد».
[سپس] امام صادق عليه السلام فرمود: «خورشيد كه غروب كرد، با آرامش و وقار، همراه مردمْ كوچ كن و در هنگام كوچ، از خداوندْ آمرزش بخواه؛ چرا كه خداوند عز و جل مى فرمايد: «آن گاه، از آن جا كه مردم كوچ مى كنند، كوچ كنيد؛ و از خدا آمرزش بخواهيد كه خدا، آمرزنده و مهربان است» . چون به [كوهِ]كَثيب احمر ۳ در سمت راست جادّه رسيدى، بگو: خدايا! بر موقفم رحمت آور و علمم را افزون كن و دينم را به سلامت بدار و عباداتم را بپذير.
و مبادا تند بتازى، آن گونه كه بسيارى از مردم مى كنند؛ چرا كه پيامبر خدا فرموده است: اى مردم! حج، اسب تاختن و شتر