حقّ سپاس گزارى
4 حدیث
امام على عليه السلام:پيامبر خدا، گُردانى را اعزام كرد و گفت: «بار خدايا! با تو پيمان مى بندم كه اگر اينان را به سلامت و با غنيمت باز گردانى، تو را به سزامندترين سپاس گزارى، سپاس گويم».
ديرى نگذشت كه سپاهيان، آن چنان كه پيامبر صلى الله عليه و آله خواسته بود، باز گشتند. پس پيامبر خدا گفت: «ستايش، خداى را بر نعمت هاى سرشار او».
مكارم الأخلاق:نَفَرَت بَغلَةٌ لِأَبي جَعفَرٍ عليه السلام فيما بَينَ مَكّةَ وَالمَدينَةِ، فَقالَ: لَئِن رَدَّهَا اللّهُ عَلَيَّ لَأَشكُرَنَّهُ حَقَّ شُكرِهِ.
فَلَّما أخَذَها قالَ: «الحَمدُ للّهِِ رَبِّ العالَمينَ» ثَلاثَ مَرّاتٍ، ثُمَّ قالَ ثَلاثَ مَرّاتٍ: «شُكرا للّهِِ». ۱
مكارم الأخلاق:قاطر امام باقر عليه السلام، در راه مكّه و مدينه، رم كرد و گريخت. ايشان فرمود: «اگر خداوند، آن را به من بازگردانَد، او را چنان كه سزاوار سپاس گزارى از اوست، سپاس خواهم گفت».
پس چون آن را گرفت، سه بار گفت: «ستايش، خداى را كه پروردگار جهانيان است».
سپس سه بار گفت: «ستايش، خداى را».
۱.مكارم الأخلاق: ج 2 ص 78 ح 2197، بحار الأنوار: ج 93 ص 215 ح 18.
الكافي عن حمّاد بن عثمان:خَرَجَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام مِنَ المَسجِدِ وقَد ضاعَت دابَّتُهُ، فَقالَ: لَئِن رَدَّهَا اللّهُ عَلَيَّ لَأَشكُرَنَّ اللّهَ حَقَّ شُكرِهِ. قالَ: فَما لَبِثَ أن اُتِيَ بِها، فَقالَ: الحَمدُ للّهِِ.
فَقالَ لَهُ قائِلٌ: جُعِلتُ فِداكَ، ألَيسَ قُلتَ: لَأَشكُرَنَّ اللّهَ حقَّ شُكرِهِ؟!
فَقالَ أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام: ألَم تَسمَعني قُلتُ: الحَمدُ للّهِِ؟ ۱
الكافىـ به نقل از حمّاد بن عثمان ـ: امام صادق عليه السلام از مسجد بيرون آمد. ديد كه مركَبش گم شده است. فرمود: «اگر خدا آن را به من بازگردانَد، خداى را چنان كه حقّ سپاس گزارى اوست، سپاس خواهم گفت».
طولى نكشيد كه آن را آوردند. امام عليه السلام فرمود: «ستايش، خداى را».
گوينده اى گفت: فدايت شوم! مگر نفرمودى: «خداى را چنان كه حقّ سپاس گزارى اوست، سپاس خواهم گفت»؟!
امام صادق عليه السلام فرمود: «مگر نشنيدى كه گفتم: ستايش، خداى را؟».
۱.الكافي: ج 2 ص 97 ح 18؛ الشكر لابن أبي الدنيا: ص 54 ح 106، حلية الأولياء: ج 3 ص 186 كلّها نحوه.
الكافي عن أبي بصير:قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: هَل لِلشُّكرِ حَدٌّ إذا فَعَلَهُ العَبدُ كانَ شاكِرا؟ قالَ: نَعَم، قُلتُ: ما هُوَ؟ قالَ: يَحمَدُ اللّهَ عَلى كُلِّ نِعمَةٍ عَلَيهِ في أهلٍ ومالٍ، وإن كانَ فيما أنعَمَ عَلَيهِ في مالِهِ حَقٌّ أدّاهُ. ۱
الكافىـ به نقل از ابو بصير ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم: آيا براى سپاس گزارى از خدا، حدّى هست كه هر گاه بنده آن را به جا آورَد، سپاس گزار باشد؟
فرمود: «آرى».
گفتم: آن حد چيست؟
فرمود: «خداى را بر هر نعمتى كه با خانواده و اموالش به او داده است، ستايش گويد و اگر در اموالى كه به او ارزانى داشته، حقّى داشته باشد، آن را بپردازد».
۱.الكافي: ج 2 ص 96 ح 12، تفسير العيّاشي: ج 1 ص 67 ح 120 نحوه، بحار الأنوار: ج 71 ص 29 ح 7.