حدیث دربارهاصناف دانشمندان
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:عُلَماءُ هذِهِ الاُمَّةِ رَجُلانِ: رَجُلٌ آتاهُ اللّهُ عِلمًا فَبَذَلَهُ لِلنّاسِ ولَم يَأخُذ عَلَيهِ طُمعًا ولَم يَشتَرِ بِهِ ثَمَنًا، فَذلِكَ تَستَغفِرُ لَهُ حيتانُ البَحرِ ودَوابُّ البَرِّ والطَّيرُ في جَوِّ السَّماءِ، ويَقدِمُ عَلَى اللّهِ سَيِّدًا شَريفًا حَتّى يُرافِقَ المُرسَلينَ. ورَجُلٌ آتاهُ اللّهُ عِلمًا فَبَخِلَ بِهِ عَن عِبادِ اللّهِ وأخَذَ عَلَيهِ طُمعًا، واشتَرى بِهِ ثَمَنًا، فَذاكَ يُلجَمُ يَومَ القِيامَةِ بِلِجامٍ مِن نارٍ، ويُنادي مُنادٍ: هذَا الَّذي آتاهُ اللّهُ عِلمًا فَبَخِلَ بِهِ عَن عِبادِ اللّهِ، وأخَذَ عَلَيهِ طُمعًا واشتَرى بِهِ ثَمَنًا، وكَذلِكَ حَتّى يَفرُغَ مِنَ الحِسابِ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانشمندان اين امّت دو گونه اند: مردى كه خدا به او دانش داده و وى آن را به مردم مى بخشد و بر آن چيزى نمى گيرد و مزدى نمى طلبد. براى چنين دانشمندى، ماهيان دريا و جنبندگان خشكى و پرندگان در فضاى آسمان، آمرزش مى طلبند و مانند سرورى بزرگ بر خداوند وارد مى شود، تا آنجا كه با فرستادگان الهى همراه مى گردد و گونه ديگر، كسى است كه خداوند به او دانش داده، ولى آن را به بندگان خدا نمى بخشد و بر آن چيزى مى گيرد و مزد مى طلبد. اين شخص در روز قيامت لگامى از آتش بر دهانش زده مى شود و منادى ندا مى دهد: اين كسى است كه خداوند بدو دانشى بخشيد، ولى از دادن آن به بندگان خدا بخل ورزيد و بر آن چيزى گرفت و مزد طلبيد و اين گونه مى ماند تا از حساب فارغ گردد.
۱.المعجم الأوسط: 7 / 171 / 7187 عن ابن عبّاس؛ منية المريد: 136، روضة الواعظين: 15 نحوه، وراجع جامع بيان العلم: 1 / 38، الفردوس: 3 / 74 / 4207.