حدیث دربارهاصناف دانشمندان

عنه صلى الله عليه و آله:العُلَماءُ رَجُلانِ: رَجُلٌ عالِمٌ آخِذٌ بِعِلمِهِ فَهذا ناجٍ، وعالِمٌ تارِكٌ لِعِلمِهِ فَهذا هالِكٌ. وإنَّ أهلَ النّارِ لَيَتَأَذَّونَ مِن ريحِ العالِمِ التّارِكِ لِعِلمِهِ ۱.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانشمندان دو گونه اند: مردى دانا كه به دانش خود عمل مى كند و اين نجات يافته است و دانشمندى كه دانش خود را وانهاده و اين هلاك شده است و دوزخيان از بوى دانشمند واگذارنده دانش خود اذيت مى شوند.

۱.الكافي: 1 / 44 / 1، الخصال: 51 / 63، منية المريد: 146، عوالي اللآلي: 4 / 76 / 62 وفيه «ورجلٌ تارك لعلمه» يدل «وعالمٌ تارك لعلمه»؛ الفردوس: 3 / 76 / 4213 كلّها عن الإمام عليّ عليه السلام.

کلیدواژه‌ها دانشمند اصناف دانشمندان

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانشمندان اين امّت دو گونه اند: مردى كه خدا به او دانش داده و وى آن را به مردم مى بخشد و بر آن چيزى نمى گيرد و مزدى نمى طلبد. براى چنين دانشمندى، ماهيان دريا و جنبندگان خشكى و پرندگان در فضاى آسمان، آمرزش مى طلبند و مانند سرورى بزرگ بر خداوند وارد مى شود، تا آنجا كه با فرستادگان الهى همراه مى گردد و گونه ديگر، كسى است كه خداوند به او دانش داده، ولى آن را به بندگان خدا نمى بخشد و بر آن چيزى مى گيرد و مزد مى طلبد. اين شخص در روز قيامت لگامى از آتش بر دهانش زده مى شود و منادى ندا مى دهد: اين كسى است كه خداوند بدو دانشى بخشيد، ولى از دادن آن به بندگان خدا بخل ورزيد و بر آن چيزى گرفت و مزد طلبيد و اين گونه مى ماند تا از حساب فارغ گردد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانشمندان سه گونه اند: مردى كه مردم از او بهره مى برند و او نيز از دانش خود بهره مى برد و مردى كه مردم از دانش او بهره مى گيرند، ولى او خود را تباه مى كند و مردى كه خود از دانشش بهره مى برد، ولى جز او كسى از دانشش بهره مند نمى شود.

امام صادق عليه السلام:جويندگان دانش سه گونه اند. آنان را به ذات و صفاتشان بشناس: دسته اى آن را براى نادانى و ستيزه جويى و دسته اى براى برترى جويى و دام گسترى و گروهى نيز براى فهم و خردورزى مى جويند. صاحب نادانى و ستيزه جويى، آزار دهنده و ستيزه گر است و در حلقه هاى علمى به سخن درآيد و از دانش و بردبارى بكويد و جامه فروتنى به تن كند، ولى از پرهيزگارى تهى باشد. خداوند به همين سبب، بينى او را خرد كند و خرخره اش را ببُرد. آنكه براى برترى و دام گسترى آمده است، پنهان كار و چاپلوس است. بر مثل و مانند خود برترى مى جويد و براى توانگران فروتر از خود فروتنى مى كند. خورنده حلواى آنان وپايمال كننده دين خويش است. خداوند هم به اين سبب او را كور مى گرداند واثرش را از ميان آثار دانشمندان مى زدايد. آنكه صاحب فقه و خرد است، انديشناك و غمين و شب زنده دار است. رداى خود را بر سر مى كشد و در تاريكى شب بر مى خيزد. عمل مى كند و ترسان و خواهان و هراسان است. به كار خود توجه دارد و به اهل روزگارش آگاه است و از مطمئن ترين برادران خود نيز بيم دارد. خداوند به اين سبب، پايه هايش را استوار مى سازد ودر روز قيامت او را امان مى دهد.

امام صادق عليه السلام:برخى از دانشمندان دوست دارند كه دانش خود را ذخيره كنند و از ايشان گرفته نشود. اينان در طبقه اوّل آتش اند. برخى از دانشمندان نيز چون اندرز داده شوند، سرپيچند و چون خود اندرز دهند، زور گويند. اينان در طبقه دوم آتش اند. برخى ديگر چنين مى بينند كه دانش را نزد ثروتمندان و اشراف بنهند و براى مسكينان قابليتى نمى يابند. اينان در طبقه سوم آتش اند. همچنين از دانشمندان كسى است كه در دانش خود، راه زورگويان و فرمان روايان را مى پيمايد كه اگر چيزى از سخنش رد گردد يا در اجراى فرمانش كوتاهى شود، به خشم درآيد. اينان در طبقه چهارم آتش اند. نيز از دانشمندان كسى است كه در جستجوى احاديث يهود و نصاراست، تا اخبار خود را انبوه و فراوان نشان دهد. اينان در طبقه پنجم آتش اند. همچنين از دانشمندان كسى است كه خود را در معرض فتوا قرار مى دهد و مى گويد: بپرسيد و شايد كه يك حرف هم بلد نباشد، خداوند متكلّفان را دوست ندارد، پس اينان در طبقه ششم آتش اند. نيز از دانشمندان، كسى است كه دانش خود را وسيله اثبات مردانگى و فرزانگى خود مى كند. اينان نيز در طبقه هفتم آتش اند.

عيسى عليه السلامـ به حواريانـ: به حقيقت برايتان مى گويم: مردم در حكمت دوگونه اند: مردى كه آن را با گفتارش استوار ساخته و با كردارش تصديق نموده است و مردى كه با گفتارش آن را استوار كرده، ولى با زشتى كردارش تباهش ساخته است، پس چه تفاوت فاحشى ميان اين دو هست. خوشا به سعادت دانشمندان با كردار و واى بر دانشمندان [تنها]اهل گفتار.