حدیث دربارهقيس بن سعد بن عُباده

سير أعلام النّبلاء عن الزهري:قَدِمَ قَيسٌ المَدينَةَ فَتَوامَرَ ۱ فيهِ الأَسوَدُ بنُ أبِي البُختُرِيِّ ومَروانُ أن يُبَيِّتاهُ، وبَلَغَ ذلِكَ قَيسا، فَقالَ: وَاللّهِ إنَّ هذا لَقَبيحٌ أن اُفارِقَ عَلِيّا وإن عَزَلَني، وَاللّهِ لَأَلحَقَنَّ بِهِ. فَلَحِقَ بِهِ، وحَدَّثَهُ بِما كانَ يَعتَمِدُ بِمِصرَ. فَعَرَفَ عَلِيٌّ أنَّ قَيسا كانَ يُداري أمرا عَظيما بِالمَكيدَةِ، فَأَطاعَ عَلِيٌّ قَيسا فِي الأَمرِ كُلِّهِ، وجَعَلَهُ عَلى مُقَدِّمَةِ جَيشِهِ. ۲

سير أعلام النبلاءـ به نقل از زُهْرى ـ: قيس به مدينه درآمد و اسود بن ابى البَختَرى و مروان با هم مشورت كردند تا او را در مدينه نگه دارند. خبر آن به قيس رسيد. گفت: به خدا سوگند، اين زشت است كه از على عليه السلام جدا شوم، هر چند مرا بركنار كرده باشد. به خدا سوگند، به او مى پيوندم. پس به على عليه السلام پيوست و حقايق مصر را براى او بازگفت. على عليه السلام دانست كه قيس با چاره انديشى، كارى بزرگ را اداره مى كرده است. پس همه سخنان قيس را پذيرفت و او را بر طلايه سپاهش گمارد ۳.

۱.آمَرَه في أمْرِه ووامَرَه واستَأمَرَه: شاوَرَه (لسان العرب: ج 4 ص 30 «أمر»).

۲.سير أعلام النّبلاء: ج 3 ص 110 الرقم 21، تاريخ دمشق: ج 49 ص 428 وفيه «وجعله مقدّمة أهل العراق على شرطة الخميس الذين كانوا يبايعون للموت».

۳.در تاريخ دمشق ج 49 ص 428 آمده است: «او را پيشرو عراقيان و فرمانده شرطة الخميس كرد، همان كسانى كه تا پاى جان، پيمان بسته بودند».

کلیدواژه‌ها علی از زبان یاران پیامبر قیس بن سعد بن عباده

احادیث دیگر این موضوع

امام هادى عليه السلام:قنبر، غلام امير مؤمنان، بر حَجّاج بن يوسف درآمد. [حجّاج] به او گفت: تو چه كارى براى على بن ابى طالب مى كردى؟ گفت: برايش آب وضو مى آوردم. گفت: او هنگامى كه وضويش را به پايان مى برد، چه مى گفت؟ گفت: اين آيه را مى خواند: «پس چون پندهايى را كه به آنها داده شده بود، فراموش كردند، درهاى هر چيزى [از نعمت ها]را بر آنان گشوديم تا هنگامى كه به آنچه به آنها داده شده بود، شاد گشتند. پس ناگهان [گريبان] آنها را گرفتيم و يكباره نااميد شدند. پس ستايش، خداى پروردگار جهانيان را» . حَجّاج گفت: گمان دارم كه آن را به ما تأويل مى كرد [و ما را مصداق آن مى دانست]. گفت: آرى. گفت: چون گردنت را بزنم، چه مى كنى؟ گفت: آن گاه، من خوش بخت مى شوم و تو بدبخت مى گردى. پس فرمان داد گردنش را بزنند.

سير أعلام النبلاءـ به نقل از عمرو بن دينار ـ: قيس بن سعد، مردى تنومند و درشتْ اندام با سرى كوچك و بدون مَحاسن بود و چون بر درازگوشْ سوار مى شد، پايش به زمين كشيده مى شد.

اُسد الغابةـ به نقل از ابن شهاب ـ: قيس بن سعد، پرچم انصار را در كنار پيامبر صلى الله عليه و آله به دوش مى كشيد. گفته شده كه او در نبردى كه ابوبكر و عمر هم بودند، وام مى گرفت و به مردم، غذا مى داد. ابوبكر و عمر گفتند: اگر اين جوان را به حال خود وا نهيم، دارايى پدرش را نابود مى كند. و اين سخن را در ميان مردم پخش كردند. سعد (پدر قيس) چون آن را بشنيد، در پشت پيامبر صلى الله عليه و آله ايستاد و گفت: چه كسى مرا از ابن ابى قحافه و ابن خطّاب، آسوده مى كند؟ پسرم را ترغيب به بُخل بر (دارايى) من مى كنند.

تاريخ بغدادـ به نقل از عُروه ـ: قيس بن سعد، مالى را به معاويه به نود هزار [سكّه]فروخت و به كسى فرمان داد كه در مدينه جار بزند: هر كس وام مى خواهد، به خانه سعد بيايد. پس چهل يا پنجاه هزار [سكّه] وام داد و بقيه پول را جايزه داد و به هر كس كه وام داد، از وى رسيد گرفت. [مدّتى بعد، قيس،] بيمار شد؛ امّا كم تر كسى به عيادت او آمد. پس به همسرش قريبه دختر ابى قُحافه و خواهر ابوبكر، گفت: اى قريبه! اندك بودن عيادتْ كنندگانم را از چه مى بينى؟ گفت: به خاطر طلب هايى است كه از آنان دارى. پس رسيدِ هر شخص را برايش فرستاد.

الاستيعاب:از اخبار مشهور قيس بن سعد بن عُباده اين است كه طلب هاى فراوانى از مردم داشت و بيمار شد و مردم در عيادتش كُندى كردند. به او گفته شد كه آنان به خاطر بدهى هايى كه به تو دارند، خجالت مى كشند [نزد تو بيايند]. پس به كسى فرمان داد كه جار بزند: هر كس به قيس بن سعدْ بدهى دارد، حلالش باشد. بدين ترتيب، مردم، چنان به عيادتش شتافتند كه راه پلّه خانه او را از ميان بردند.

تاريخ الإسلامـ به نقل از موسى بن عُقْبه ـ: پيرزنى بر سر راه قيس ايستاد و گفت: من از كمى موش ها [ى خانه مان]به تو شكوِه مى كنم. گفت: چه قدرْ اين كنايه زيباست! خانه اش را از نان و گوشت و روغن و خرما پُر كنيد.

شُعَب الإيمانـ به نقل از قيس بن سعد ـ: اگر نشنيده بودم كه پيامبر خدا مى فرمايد: «[جاى]نيرنگ و فريب، در آتش است»، نيرنگبازترين فرد اين امّت بودم.

تهذيب الكمالـ به نقل از ابن شهاب ـ: زيركان عرب را در هنگام فتنه ها يك گروه پنج نفره برشمرده اند كه به آنان، به خاطر چاره انديشى هايشان، صاحب رأيان عربْ گفته مى شد و اينان: معاوية بن ابى سفيان، عمرو بن عاص، قيس بن سعد بن عُباده، مُغَيرة بن شُعبه، و از ميان مهاجران، عبد اللّه بن بُدَيل بن ورقاء خُزاعى بودند. قيس بن سعد و ابن بُدَيل با على عليه السلام بودند.