حدیث دربارهمحمّد بن حنفيّه
شرح نهج البلاغة عن سعيد بن جبير:خَطَبَ عَبدُ اللّهِ بنُ الزُّبَيرِ فَنالَ مِن عَلِيٍّ عليه السلام، فَبَلَغَ ذلِكَ مُحَمَّدَ ابنَ الحَنَفَيِّةِ، فَجاءَ إلَيهِ وهُوَ يَخطُبُ، فَوُضِعَ لَهُ كُرسِيٌّ، فَقَطَعَ عَلَيهِ خُطبَتَهُ، وقالَ: يا مَعشَرَ العَرَبِ، شاهَتِ الوُجوهُ، أ يُنَتَقصُ عَلِيٌّ وأنتُم حُضورٌ؟! إنَّ عَلِيّا كانَ يَدَ اللّهِ عَلى أعداءِ اللّهِ، وصاعِقَةً مِن أمرِهِ، أرسَلَهُ عَلَى الكافِرينَ وَالجاحِدينَ لِحَقِّهِ، فَقَتَلَهُم بِكُفرِهِم فَشَنؤوهُ وأبغَضوهُ، وأضمَروا لَهُ الشَّنَفَ وَالحَسَدَ، وَابنُ عَمِّهِ صلى الله عليه و آله حَيٌّ بَعدُ لَم يَمُت، فَلَمّا نَقَلَهُ اللّهُ إلى جوِارِهِ وأحَبَّ لَهُ ما عِندَهُ، أظهَرَت لَهُ رِجالٌ أحقادَها، وشَفَت أضغانَها، فَمِنهُم مَنِ ابتَزَّ حَقَّهُ، ومِنهُم مَنِ ائتَمَرَ بِهِ لِيَقتُلَهُ، ومِنهُم مَن شَتَمَهُ وقَذَفَهُ بِالأَباطيلِ، فَإِن يَكُن لِذُرِّيَّتِهِ وناصِري دَعوَتِهِ دَولَةٌ تَنشُر عِظامَهُم، وتَحفِر عَلى أجسادِهِم، وَالأَبدانُ مِنهُم يَومَئِذٍ بالِيَةٌ، بَعدَ أن تَقتُلَ الأَحياءَ مِنهُم وتُذِلَّ رِقابَهُم، فَيَكونَ اللّهُ عَزَّ اسمُهُ قَد عَذَّبَهُم بِأَيدينا وأخزاهُم، ونَصَرَنا عَلَيهِم، وشَفا صُدورَنا مِنهُم.
إنَّهُ وَاللّهِ ما يَشتِمُ عَلِيّا إلّا كافِرٌ، يُسِرُّ شَتمَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ويَخافُ أن يَبوحَ بِهِ، فَيُكَنّي بِشَتِم عَلِيٍّ عليه السلام عَنهُ.
أما إنَّهُ قَد تَخَطَّتِ المَنِيَّةُ مِنكُم مَنِ امتَدَّ عُمُرُهُ، وسَمِعَ قَولَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله فيهِ:
لا يُحِبُّكَ إلّا مُؤمِنٌ ولا يُبغِضُكَ إلّا مُنافِقٌ «وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَـلَمُواْ أَىَّ مُنقَلَبٍ يَنقَلِبُونَ» ۱.
فَعادَ ابنُ الزُّبَيرِ إلى خُطبَتِهِ، وقالَ: عَذَرتُ بَنِي الفَواطِمِ يَتَكَلَّمونَ، فَما بالُ ابنِ اُمِّ حَنيفَةَ؟!
فَقالَ مُحَمَّدٌ: يَابنَ اُمِّ رومانَ، وما لي لا أَتَكَلَّمُ؟! وهَل فاتَني مِنَ الفَواطِمِ إِلّا واحِدَةٌ؟! ولَم يَفُتني فَخرُها؛ لأَ نَّها اُمُّ أخَوَيَّ، أنَا ابنُ فاطِمَةَ بِنتِ عِمرانَ بنِ عائِذِ بنِ مَخزومٍ جَدَّةِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، وأنَا ابنُ فاطِمَةَ بِنتِ أسَدِ بنِ هاشِمٍ كافِلَةِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، وَالقائِمَةِ مَقامَ اُمِّهِ، أمَا وَاللّهِ لَولا خَديجَةُ بِنتُ خُويلِدٍ ماتَرَكتُ في بَني أسدِ بنِ عَبدِ العُزّى عَظما إلّا هَشَمتُهُ! ثُمَّ قامَ فَانصَرَفَ. ۲
شرح نهج البلاغةـ به نقل از سعيد بن جبير ـ: عبد اللّه بن زبير سخنرانى كرد و به على عليه السلام ناسزا گفت. اين خبر به محمّد بن حنفيّه رسيد. به سوى عبد اللّه آمد و او در حال سخنرانى بود. برايش صندلى گذاشتند.
او سخنرانى عبد اللّه را قطع كرد و گفت: اى گروه عرب! رويتان سياه! شما حاضريد و به على، بد گفته مى شود؟! على، دست خدا عليه دشمنان خدا بود و آذرخشى از فرمان خدا بود كه خدا وى را بر كافران و منكران حقّش فرستاده بود.
على، آنان را به خاطر كفرشان كشت و آنان، كينه وى را به دل گرفتند و گفتند، وى را دشمن داشتند و دشمنى و حسدِ به وى را پنهان داشتند. اين، زمانى بود كه پسر عمويش (پيامبر خدا) هنوز زنده بود.
وقتى خداوند عز و جل پسر عمويش را نزد خويش برد و آنچه نزدش بود، براى او پسنديد، گروهى كينه هايشان را عليه او آشكار كردند و بدخواهى هايشان را به زبان آوردند: گروهى از آنان حقّش را گرفتند، گروهى براى كشتنش توطئه كردند و گروهى به بدگويى او و دادن نسبت هاى نارَوا به او پرداختند.
اگر براى نسل او و ياوران دعوت او دولتى باشد، استخوان هاى آنان را مى پراكنَد و جسدهايشان را، در زمانى كه نابود شده اند، از خاك بيرون مى كشد، و اين پس از آن است كه زنده هايشان را بكُشد و گردنكشانشان را خوار نمايد. در اين صورت است كه خداوند ـ كه نامش بلند باد ـ آنان را به دست ما عذاب مى كند و خوارشان مى نمايد و ما را بر آنان يارى مى دهد و دل هايمان را خُنك مى سازد.
سوگند به خدا، على را بد نمى گويد، مگر كافرى كه بدگويى به پيامبر خدا را مخفى مى دارد و مى ترسد كه از وى آشكارا بدگويى كند.
به جاى ايشان، على عليه السلام را بد مى گويد.
آنان كه عمرشان زياد است و مرگ به سراغشان نيامده است، سخن پيامبر خدا را درباره وى شنيده اند كه: «جز مؤمن، تو را دوست نمى دارد و جز منافق، تو را دشمن نمى دارد». «آنان كه ستم كردند، به زودى خواهند دانست كه بازگشتشان به كجاست» .
ابن زبير، بار ديگر به سخنرانى اش برگشت و گفت: به فرزندان فاطمه اجازه سخن گفتن داده ام. پسر اُمّ حنيفه چرا [به خودش اجازه مى دهد كه سخن مرا قطع كند]؟
محمّد گفت: اى پسر اُمّ رومان! چرا من حرف نزنم؟ آيا جز اين است كه من از فرزندان فاطمه عليهاالسلام تنها يك چيز، كم دارم؟! امّا فخر بنى فاطمه از من دور نيست؛ چون فاطمه عليهاالسلام مادر برادرهاى من بوده است. من، پسر فاطمه (دختر عمران بن عائد بن مخزوم)، مادر بزرگ پيامبر خدا، هستم. من، پسر فاطمه (دختر اسد بن هاشم)، دايه پيامبر خدا و جانشين مادر وى، هستم. آگاه باشيد كه اگر خديجه (دختر خُوَيلِد) نبود، استخوانى در بين بنى اسد بن عبد العُزّى به جا نمى گذاشتم، مگر آن كه آن را مى شكستم.
و آن گاه برخاست و برگشت.