پذيرفته شدن نفرين وى درباره بُسر بن اَرطات
3 حدیث
الغارات:كانَ عَلِيٌّ عليه السلام دَعا قَبلَ مَوتِهِ عَلى بُسرِ بنِ أبي أرطاةَ ۱ ـ لعنه اللّه ـ فيما بَلَغَنا، فَقالَ:
اللّهُمَّ إنَّ بُسرا باعَ دينَهُ بِدُنياهُ، وَانتَهَكَ مَحارِمَكَ، وكانَت طاعَةُ مَخلوقٍ فاجِرٍ آثَرَ عِندَهُ مِمّا عِندَكَ، اللّهُمَّ فَلا تُمِتهُ حَتّى تَسلُبَهُ عَقلَهُ.
فَما لَبِثَ بَعدَ وَفاةِ عَلِيٍّ عليه السلام إلّا يَسيرا حَتّى وَسوَسَ وذَهَبَ عَقلُهُ. ۲
الغارات:طبق آنچه به ما رسيده است، على عليه السلام پيش از درگذشتش، بر بُسر بن [ابى]ارطات ـ كه لعنت خدا بر او باد ـ نفرين كرد و گفت: «خداوندا! بُسر، دينش را به دنيايش فروخته و حرمتت را شكسته است و نزد او، پيروى مخلوق ستمكار ازآنچه نزد توست، بهتر است. خداوندا! تا عقلش را نگرفتى، او را نميران!».
پس از درگذشت على عليه السلام، چيزى نگذشت كه بُسر، به بيمارى وسواس مبتلا شد و عقلش زايل شد.
الإرشاد عن الوليد بن الحارث وغيره عن رجالهم:إنَّ أميرَ المُؤمِنينَ عليه السلام لَمّا بَلَغَهُ ما صَنَعَهُ بُسرُ بنُ أرطاةَ بِاليَمَنِ قالَ:
اللّهُمَّ إنَّ بُسرا باعَ دينَهُ بِالدُّنيا، فَاسلُبهُ عَقلَهُ، ولا تُبقِ لَهُ مِن دينِهِ ما يَستَوجِبُ بِهِ عَلَيكَ رَحمَتَكَ.
فَبَقِيَ بُسرٌ حَتَّى اختَلَطَ ۱، فَكانَ يَدعو بِالسَّيفِ، فَاتُّخِذَ لَهُ سَيفٌ مِن خَشَبٍ، فَكان يَضرِبُ بِهِ حَتّى يُغشى عَلَيهِ، فَإِذا أفاقَ قالَ: السّيفَ السَّيفَ، فَيُدفَعُ إلَيهِ فَيَضرِبُ بِهِ، فَلَم يَزَل ذلِكَ دَأبُهُ حَتّى ماتَ. ۲
الإرشادـ به نقل از وليد بن حارث و راوى ديگر ـ: وقتى خبر آنچه بُسر در يمن انجام داده بود، به على عليه السلام رسيد، فرمود: «خداوندا! بسر، دينش را به دنيايش فروخته است. عقل او را بگير و از دينش چيزى باقى مگذار كه موجب رحمت تو بر او شود!».
بُسر، زنده ماند تا دچار اختلال مَشاعر شد. [پيوسته]شمشير مى خواست. شمشيرى از چوب برايش ساختند. آن قدر با آن مى زد تا غش مى كرد [و]وقتى به هوش مى آمد، مى گفت: شمشير، شمشير! باز به وى شمشير چوبى مى دادند و او مى زد و همواره چنين بود تا مُرد.
مروج الذهب:كانَ عَلِيٌّ عليه السلام ـ حينَ أتاهُ خَبَرُ قَتلِ بُسرٍ لاِبنَي عُبيَدِ اللّهِ: قُثَمَ وعَبدِ الرَّحمنِ ـ دَعا عَلى بُسرٍ، فَقالَ: اللّهُمَّ اسلُبهُ دينَهُ وعَقلَهُ.
فَخَرِفَ الشَّيخُ حَتّى ذَهِلَ عَقلُهُ، وَاشتهرَ بِالسَّيفِ فَكانَ لا يُفارِقُهُ، فَجُعِلَ لَهُ سَيفٌ مِن خَشَبٍ، وجُعِلَ بَينَ يَدَيهِ زِقٌّ ۱ مَنفوخٌ يِضرِبُهُ، وكُلَّما تَخَرَّقَ اُبدِلَ، فَلَم يَزَل يَضرِبُ ذلِكَ الزِّقَّ بِذلِكَ السَّيفِ، حَتّى ماتَ ذاهِلَ العَقلِ يَلعَبُ بِخُرئِهِ، ورُبَّما كانَ يَتَناوَلُ مِنهُ، ثُمَّ يُقبِلُ عَلى مَن يَراهُ فَيقولُ: اُنظُروا كَيفَ يُطعِمُني هذانِ الغُلامانِ ابنا عُبَيدِ اللّهِ؟
وكانَ رُبَّما شُدَّت يَداهُ إلى وَراءَ مَنعا مِن ذلِكَ، فَأَنجى ذاتَ يَومٍ في مَكانِهِ، ثُمَّ
مروج الذهب:هنگامى كه خبر كشته شدن قُثَم و عبد الرحمان (فرزندان عبيد اللّه بن عبّاس) به دست بسر، به على عليه السلام رسيد، [پيوسته] بر بُسرْ نفرين مى كرد و مى گفت: «پروردگارا! دين و عقلش را از او بگير!».
پيرمرد، خِرِفت شد تا عقلش از بين رفت. او شمشيرى به دست مى گرفت و آن را از خود، جدا نمى كرد. برايش شمشيرى از چوب ساختند. رو به رويش پوست باد كرده اى گذاشتند كه آن را مى زد و هر گاه پاره مى شد، پوست ديگرى مى گذاشتند و همواره آن پوست را با آن شمشير مى زد تا آن كه ديوانه از دنيا رفت.
او [در اواخر عمر،] با مدفوع خود بازى مى كرد و گاه از آن مى خورد و هر گاه كسى او را مى ديد، مى گفت: ببينيد اين دو فرزند عبيد اللّه، چه طور به من غذا مى دهند! گاهى براى جلوگيرى از اين كار، دستش را از پشت مى بستند.