عبد اللّه بن عبّاس
23 حدیث
الأمالى، مفيدـ به نقل از عياض ـ: على بن ابى طالب به جمعى كه در بين آنان سلمان هم بود، گذشت. سلمان به آنان گفت: برخيزيد و دامن اين مرد را بگيرد. سوگند به خدا، جز او كسى رازهاى پيامبرتان را به شما نخواهد گفت.
۱.الحُجْزة: موضع شدّ الأزار، فاستعارهُ للاعتصام والالتجاء والتمسّك بالشيء (النهاية: ج1 ص344 «حجز»).
۲.الأمالي للمفيد: ص 354 ح 6 و ص 138 ح 2، الأمالي للصدوق: ص 641 ح 869 كلاهما عن زرّ بن حُبَيش نحوه، الأمالي للطوسي: ص 124 ح 194 عن عياض عن أبيه، بشارة المصطفى: ص 265، المناقب للكوفي: ج 2 ص 439 ح 923 عن أبي إسحاق عن رجلٍ نحوه.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تاريخ بغدادـ به نقل از عبد اللّه بن عبّاس، در تفسير اين سخن خداوند: «بگو: به فضل و رحمت خداست كه.» ـ: «فضل خدا» پيامبر صلى الله عليه و آله است و «رحمت خدا» على است.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
شرح نهج البلاغة ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : خداوند در قرآن، به وسيله آيه: «پروردگارا! بر ما و بر آن برادرانمان كه در ايمان آوردنْ پيشى گرفتهاند، ببخشاى» ، استغفار بر على را بر هر مسلمانى واجب كرده است؛ چون هر كس كه پس از على ايمان آورده است، بر او استغفار مىكند.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن ابن عبّاس:لِعَلِيٍّ أربَعُ خِصالٍ: هُوَ أوَّلُ عَرَبِيٍّ وعَجَمِيٍّ صَلّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، وهُوَ الَّذي كانَ لِواؤُهُ مَعَهُ في كُلِّ زَحفٍ، وهُوَ الَّذي صَبَرَ مَعَهُ يَومَ المِهراسِ ۱، انهَزَمَ النّاسُ كُلُّهُم غَيرَهُ، وهُوَ الَّذي غَسَّلَهُ، وهُوَ الَّذي أدخَلَهُ قَبرَهُ. ۲
تاريخ دمشق ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : على، چهار ويژگى داشت: او اوّلين فرد از بين عرب و غير عرب بود كه با پيامبر صلى الله عليه و آله نماز گزارْد؛ و او كسى است كه پرچم پيامبر صلى الله عليه و آله در هر جنگى با او بود؛ و او كسى است كه در جنگ اُحد، با پيامبر صلى الله عليه و آله پايدارى كرد و همه مردم بجز او فرار كردند؛ و او همان كسى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله را غسل داد و همان كسى است كه او را در قبر گذاشت.
۱.المِهراس: ماء باُحد، وبه فسّر الحديث: «أنّه عطش يوم اُحد فجاءه عليّ رضى الله عنه في درقة بماء من المهراس» (تاج العروس: ج 9 ص 38 «هرس»).
۲.تاريخ دمشق: ج 42 ص 72، المستدرك على الصحيحين: ج 3 ص 120 ح 4582، الاستيعاب: ج 3 ص 197 الرقم 1875، المناقب للخوارزمي: ص 58 ح 26؛ الإرشاد: ج 1 ص 79، الخصال: ص 210 ح 33، كنز الفوائد: ج 1 ص 264، كشف الغمّة: ج 1 ص 80 كلّها نحوه.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن ابن عبّاس: كُنّا نَتَحَدَّثُ: أنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله عَهِدَ إلى عَلِيٍّ عليه السلام سَبعينَ عَهداً لَم يَعهَدها إلى غَيرِهِ. ۱
تاريخ دمشق ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : ما مىگفتيم كه پيامبر صلى الله عليه و آله هفتاد وصيّت نزد على گذاشت كه نزد غير او نگذاشت.
۱.تاريخ دمشق: ج 42 ص 391، المعجم الصغير: ج 2 ص 69، تاريخ أصبهان: ج 2 ص 225 الرقم 1525، حلية الأولياء: ج 1 ص 68، كفاية الطالب: ص 291، السنّة لابن أبي عاصم: ص 550 ح 1186، فرائد السمطين: ج 1 ص 361 ح 286 و 287؛ الأمالي للطوسي: ص 113 ح 173 كلاهما نحوه وفيهما «ثمانين» بدل «سبعين».
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
المعجم الأوسط ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : على بن ابى طالب، هجده فضيلت داشت كه اگر تنها يكى از آنها را مىداشت، باز هم رستگار مىشد، و از سيزده فضيلت برخوردار بود كه هيچ يك از امّت، از آنها برخوردار نبودند.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
المحاسن والمساوئ عن ابن عبّاس: لَقَد سَبَقَ لِعَلِيٍّ رضىاللهعنه سَوابِقُ لَو أنَّ سابِقَةً مِنها قُسِّمَت عَلَى النّاسِ لَوَسِعَتهُم خَيرا. ۱
المحاسن و المساوئ ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : على، سوابقى داشت كه اگر يكى از آنها بين همه مردم بخش مىشد، خير، همه آنان را فرا مىگرفت.
۱.المحاسن والمساوئ: ص 45، شواهد التنزيل: ج 1 ص 29 ح 11 نحوه وراجع تاريخ دمشق: ج 42 ص 418 والمصنّف لابن أبي شيبة: ج 7 ص 505 ح 65 والأمالي للطوسي: ص 391 ح 859.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
الفصول المختارة عن ابن عبّاس: وَاللّهِ، ما مَلَأتُ طَرفي قَطُّ مِنهُ؛ هَيبَةً لَهُ عليه السلام. ۱
الفصول المختارة ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : سوگند به خدا، از هيبت على، هيچگاه نتوانستم به او چشم بدوزم.
۱.الفصول المختارة: ص 214، الصراط المستقيم: ج 1 ص 144.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن ابن عبّاس: عَقِمَ النِّساءُ أن يَأتينَ بِمِثلِ أميرِ المُؤمِنينَ عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ. ۱
تاريخ دمشق ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : زنان از اين كه فردى چون اميرمؤمنان على بن ابى طالب بزايند، ناتواناند.
۱.تاريخ دمشق: ج 42 ص 460، المحاسن والمساوئ: ص 45؛ نثر الدرّ: ج 1 ص 269، خصائص الأئمّة عليهم السلام: ص 75، بشارة المصطفى: ص 141، عيون المعجزات: ص 48 كلّها نحوه.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن ابن عبّاس: وَاللّهِ، ما رَأَيتُ ولا سَمِعتُ رَئيسا يوزَنُ بِهِ. ۱
تاريخ دمشق ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : سوگند به خدا، رئيسى همسنگ على، نه ديدم و نه شنيدم.
۱.تاريخ دمشق: ج 42 ص 460، عيون الأخبار لابن قتيبة: ج1 ص110؛ عيون المعجزات: ص48، خصائص الأئمّة عليهم السلام: ص75 وفيه «رئيسا مجرّبا» بدل «ولا سمعت رئيساً» وكلّها نحوه.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تفسير فرات عن ابن عبّاس: لَكانَ ـ وَاللّهِ ـ عَلِيٌّ أميرُ المُؤمِنينَ يُشبِهُ القَمَرَ الزّاهِرَ، وَالأَسَدَ الخادِرَ ۱، وَالفُراتَ الزّاخِرَ، وَالرَّبيعَ الباكِرَ، فَأَشبَهَ مِنَ القَمَرِ ضَوءَهُ وبَهاءَهُ، ومِنَ الأَسَدِ شَجاعَتَهُ ومَضاءَهُ، ومِنَ الفُراتِ جودَهُ وسَخاءَهُ، ومِنَ الرَّبيعِ خِصبَهُ وحِباءَهُ، عَقِمَ النِّساءُ أن يَأتينَ بِمِثلِ عَلِيٍّ عليه السلام بَعدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، تَاللّهِ ما سَمِعتُ ولا رَأَيتُ إنسانا مُحارِبا مِثلَهُ. ۲
تفسير فرات ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : سوگند به خدا، على، امير مؤمنان، چون ماه درخشان، شيرِ در آشيانه، فرات خروشنده، و بهار طراوتزاست. شباهتش به ماه، در نور و روشنايى، و شباهتش به شير، در شجاعت و دليرى، و شباهتش به فرات، در دست و دل بازى و بخشش، و شباهتش به بهار، در سبزى و بخشندگى بود. از پيامبر صلى الله عليه و آله كه بگذريم، زنان در آوردن مردى چون على، ناتواناند. سوگند به خدا، انسانِ جنگجويى چون على، نه ديدم و نه شنيدم.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
وقعة صفّين عن ابن عبّاس: أميرُ المُؤمِنينَ، وَابنُ عَمِّ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، الآمِرُ بِالمَعروفِ، وَالنّاهي عَنِ المُنكَرِ، وَالصّادِعُ بِالحَقِّ، وَالقَيِّمُ بِالهُدى، وَالحاكِمُ بِحُكمِ الكِتابِ، الَّذي لا يَرتَشي فِي الحُكمِ، ولا يُداهِنُ الفُجّارَ، ولا تَأخُذُهُ فِي اللّهِ لَومَةُ لائِمٍ. ۱
وقعة صفّين ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : امير مؤمنان و پسر عموى پيامبر خدا، آمرِ به معروف و ناهى از منكر بود. آشكاركننده حق، برپادارنده [پرچمِ]هدايت و داور طبق حكم قرآن بود. آن كه در داورى، رشوه نمىگرفت و با بدكاران، سازش نمىكرد و در راه خدا، ملامتِ هيچ ملامتگرى را به چيزى نمىگرفت.
۱.وقعة صفّين: ص 116؛ شرح نهج البلاغة: ج 3 ص 187.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تاريخ دمشق عن ابن عبّاس ـ في عَلِيٍّ عليه السلام ـ : كانَ وَاللّهِ ـ في عِلمي ـ عَليما حَكيما، إن سَمِعتُهُ يَقولُ شَيئا إلّا أحسَنَهُ. ۱
تاريخ دمشق ـ به نقل از ابن عبّاس، درباره على عليه السلام ـ : سوگند به خدا، در نظرم او دانا و حكيم بود. هيچگاه چيزى از او نمىشنيدم، مگر آن كه نيكو مىگفت.
۱.تاريخ دمشق: ج 42 ص 413 وفي رواية اُخرى «ما سمعت يصف شيئا قطّ إلّا أحسنه».
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
خصائص أمير المؤمنين للنسائي عن عمرو بن ميمون: إنّي لَجالِسٌ إلَى ابنِ عَبّاسٍ إذ أتاهُ تِسعَةُ رَهطٍ، فَقالوا: يَابنَ عَبّاسٍ! إمّا أن تَقومَ مَعَنا، وإمّا أن تَخلُوَنا هؤُلاءِ، قالَ: فَقالَ ابنُ عَبّاسٍ: بَل أقومُ مَعَكُم، قالَ: وهُوَ يَومَئِذٍ صَحيحٌ قَبلَ أن يَعمى.
قالَ: فَابتَدَؤوا فَتَحَدَّثوا فَلا نَدري ما قالوا، قالَ: فَجاءَ ابنُ عَبّاسٍ وهُوَ يَنفُضُ ثَوبَهُ، وهُوَ يَقولُ: اُفٍّ وتُفٍّ! وَقَعوا في رَجُلٍ لَهُ عَشرُ خِصالٍ، وَقَعوا في رَجُلٍ قالَ لَهُ رَسولُاللّهِ صلى الله عليه و آله: لَأَبعَثَنَّ رَجُلاً يُحِبُّ اللّهَ ورَسولَهُ، ويُحِبُّهُ اللّهُ ورَسولُهُ، لا يُخزيهِ اللّهُ أبدا.
قالَ: فَاستَشرَفَ لَها مَنِ استَشرَفَ، فَقالَ: أينَ ابنُ أبي طالِبٍ؟ قيلَ: هُوَ فِي
خصائص أمير المؤمنين، نسايى ـ به نقل از عمرو بن ميمون ـ : ما در كنار ابن عبّاس نشسته بوديم كه نُه گروه پيشش آمدند و گفتند: اى ابن عبّاس! يا با ما بيا و يا اينها ما را تنها بگذارند. ابن عبّاس گفت: من با شما مىآيم. [راوى گفت:]وى در آن روز، سالم بود و چشمهايش را از دست نداده بود.
آنان شروع كردند و حرف زدند و ما نفهميديم كه چه گفتند. ابن عبّاس، در حالى كه لباسش را تكان مىداد، آمد و مىگفت: اُف و تُف [بر اينان]! درباره مردى ايراد مىگيرند كه ده فضيلت داشت. درباره مردى ايراد مىگيرند كه پيامبر خدا به وى فرمود: «كسى را اعزام خواهم كرد كه خدا و پيامبرش را دوست مىدارد و خدا و پيامبرش او را دوست مىدارند و هيچگاه خداوند، او را تنها نمىگذارَد».
همه گردن كشيدند. پيامبر صلى الله عليه و آله
۱.النَّفْثُ: أقلّ من التَّفْل؛ لأنّ التفل لا يكون إلّا معه شيء من الريق، والنفث شبيه بالنفخ (لسان العرب: ج2 ص 195 «نفث»).
۲.الأحزاب: 33.
۳.أي يتلوّى ويضجّ ويتقلّب ظهرا لبطن (النهاية: ج 3 ص 105 «ضور»).
۴.خصائص أمير المؤمنين للنسائي: ص 70 ح 23، مسند ابن حنبل: ج1 ص708 ح 3062، فضائل الصحابة لابن حنبل: ج 2 ص 682 ح 1168، المستدرك على الصحيحين: ج 3 ص 143 ح 4652، المعجم الكبير: ج 12 ص 77 ح 12593، تاريخ دمشق: ج 42 ص 97 ح 8439 ـ8443، البداية والنهاية: ج 7 ص 338، المناقب للخوارزمي: ص 125 ح 140، السنّة لابن أبي عاصم: ص 588 ح 1351، ذخائر العقبى: ص 156 كلّها نحوه وراجع أنساب الأشراف: ج 2 ص 355.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
مروج الذهب عن ابن عبّاس ـ في جَوابِ مُعاوِيَةَ لَمّا قالَ لَهُ: فَما تَقولُ في عَلِيٍّ؟ ـ :
رَضِيَ اللّهُ عَن أبِي الحَسَنِ! كانَ ـ وَاللّهِ ـ عَلِيٌّ عليه السلام عَلَمَ الهُدى، وكَهفَ التُّقى، ومَحَلَّ الحِجا ۱، وبَحرَ النَّدى، وطَودَ النُّهى، وكَهفَ العُلا لِلوَرى، داعِيا إلَى المَحَجَّةِ العُظمى، مُتَمَسِّكا بِالعُروَةِ الوُثقى، خَيرَ مَن آمَنَ وَاتَّقى، وأفضَلَ مَن تَقَمَّصَ وَارتَدى، وأبَرَّ مَنِ انتَعَلَ وسَعى، وأفصَحَ مَن تَنَفَّسَ وقَرا، وأكثَرَ مَن شَهِدَ النَّجوى، سِوَى الأَنبِياءِ وَالنَّبِيِّ المُصطَفى صلى الله عليه و آله، صاحِبَ القِبلَتَينِ فَهَل يُوازِيهِ أحَدٌ؟ وهُوَ أبُو السِّبطَينِ عليهماالسلامفَهَل يُقارِنُهُ بَشَرٌ؟ وزَوجُ خَيرِ النِّساءِ عليهاالسلامفَهَل
مُرُوج الذهب ـ به نقل از ابن عبّاس، در جواب معاويه كه از وى پرسيد: نظرت درباره
على چيست؟ ـ : خداوند، از ابو الحسن، خشنود باشد. سوگند به خدا، على، پرچم هدايت و پناه پرهيزگارى، مركز خِرَد و درياى بخشش، كوه عقل و پناهگاه بزرگى براى مردم بود. به شاهراه، فرا مىخوانْد و چنگ زننده به دستاويز استوار بود. بهترين كس در بين ايمان آورندگان و پرهيزگاران بود. برترين كسى بود كه لباس پوشيد و ردا افكند، و نيكوكارترينْ كسى بود كه پاىافزارى پوشيد و تلاش كرد. فصيحترين كسى بود كه نفس كشيد و خوانْد، و فردى بود كه جز پيامبران و محمّد مصطفى، بيشتر از همه از نجوا باخبر بود و صاحب دو قبله بود. پس آيا كسى همپاى او مىشود؟
او پدر سبطين بود. آيا بشرى همسنگ او مىشود؟ او شوهر بهترينِ زنان بود. آيا هيچ كدام از
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
المناقب للخوارزمي عن مجاهد: قيلَ لِابنِ عَبّاسٍ: ما تَقولُ في عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ عليه السلام؟ فَقالَ:
ذَكَرتَ وَاللّهِ أحَدَ الثَّقَلَينِ، سَبَقَ بِالشَّهادَتَينِ، وصَلَّى القِبلَتَينِ، وبايَعَ البَيعَتَينِ، واُعطِيَ السِّبطَينِ، وهُوَ أبُو السِّبطَينِ ـ الحَسَنِ وَالحُسَينِ عليهماالسلام ـ ورُدَّت عَلَيهِ الشَّمسُ مَرَّتَينِ بَعدَما غابَت عَنِ الثَّقَلَينِ، وجَرَّدَ السَّيفَ تارَتَينِ، وهُوَ صاحِبُ الكَرَّتَينِ، فَمَثَلُهُ فِي الاُمَّةِ مَثَلُ ذِي القَرنَينِ، ذاكَ مَولايَ عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ عليه السلام. ۱
المناقب، خوارزمى ـ بهنقل از مجاهد ـ : از ابنعبّاس پرسيده شد: نظر تو درباره على بن ابى طالب چيست؟ گفت: سوگند به خدا كه يكى از ثقلين ۲ را ياد كردى: آن كه به گفتن شهادتين پيشى گرفت؛ به دو قبله نماز گزارد؛ دوبار بيعت كرد؛ دو نوه پيامبر خدا به او داده شد؛ پدر نوههاى پيامبر (حسن و حسين عليهماالسلام) بود؛ خورشيد، دوبار پس از غروب كردن براى او برگشت؛ دوبار شمشير از نيام كشيد. او صاحبِ دو هجوم است. مَثَل او در بين امّت، چون ذو القرنين است. او مولاى من، على بن ابى طالب است.
۱.المناقب للخوارزمي: ص 330 ح 349؛ مائة منقبة: ص 130 ح 75 نحوه.
۲.ثقلين در روايت، به روايت مشهور ثقلين اشاره دارد كه قرآن و عترت را دو ثقلِ باقى مانده از پيامبر خدا شمرده است. دو قبله، منظور بيت المقدس و كعبه است، دوبار شمشير از نيام كشيدن، منظور جهاد براى اقامه اسلام همراه پيامبر صلى الله عليه و آله و مبارزه با سه گروه قاسطين، مارقين و ناكثين براى بازگرداندن اسلام به مسير اصلى خود است. (م)
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
المناقب للخوارزمي عن عيسى بن عبد اللّه عن أبيه عن جدّه: قالَ رَجُلٌ لِابنِ عَبّاسٍ: سُبحانَ اللّهِ! ما أكثَرَ مَناقِبَ عَلِيٍّ عليه السلام وفَضائِلَهُ؟ إنّي لَأَحسَبُها ثَلاثَةَ آلافٍ.
فَقالَ ابنُ عَبّاسٍ: أوَلا تَقولُ: إنَّها إلى ثَلاثينَ ألفا أقرَبُ. ۱
المناقب، خوارزمى ـ به نقل از عيسى بن عبد اللّه، از پدرش، از جدّش ـ : مردى به ابن عبّاس گفت: سبحان اللّه! چه قدر مناقب و فضايل على، فراوان است! من فكر مىكنم سه هزار تا باشد.
ابن عبّاس گفت: چرا نمىگويى نزديك به سيصد هزار تاست؟
۱.المناقب للخوارزمي: ص 33 ح 3، كفاية الطالب: ص 252، تذكرة الخواصّ: ص 13 عن مجاهد نحوه، ينابيع المودّة: ج 1 ص 363 ح 3.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
تفسير فرات: أبصَرَ [ابنُ عَبّاسٍ] رَجُلاً يَطوفُ حَولَ الكَعبَةِ وهُوَ يَقولُ: اللّهُمَّ إنّي أبرَأُ إلَيكَ مِن عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ! فَقالَ لَهُ ابنُ عَبّاسٍ: ثَكِلَتكَ اُمُّكَ وعَدِمَتكَ فَلِمَ تَفعَل ذلِكَ! فَوَاللّهِ لَقَد سَبَقَت لِعَلِيٍّ عليه السلام سَوابِقُ لَو قَسِّمَ واحِدَةٌ مِنهُنَّ عَلى أهلِ الأَرضِ لَوَسِعَتهُم. قالَ: أخبِرني بِواحِدَةٍ مِنهُنَّ؟
قالَ: أمّا اُولاهُنَّ: فَإِنَّهُ عليه السلام صَلّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله القِبلَتَينِ، وهاجَرَ مَعَهُ، وَالثّاني لَم يَعبُد صَنَما قَطُّ.
قالَ: يَابنَ عَبّاسٍ، زِدني فَإِنّي تائِبٌ، قالَ: لَمّا فَتَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله مَكَّةَ دَخَلَها فَإِذا هُوَ بِصَنَمٍ عَلَى الكَعبَةِ يَعبُدونَهُ مِن
تفسير فرات: [ابن عبّاس]، كسى را ديد كه گِرد خانه خدا مىچرخد و مىگويد: پروردگار من! من در پيشگاه تو، از على بن ابى طالب بيزارى مىجويم!
ابن عبّاس گفت: مادرت به عزايت نشيند! [كاش]تو را از دست مىداد تا چنين كارى نمىكردى! سوگند به خدا، على، داراى سوابقى است كه اگر يكى از آنها بين ساكنان روى زمين تقسيم شود، براى همه آنان، كافى است.
گفت: يكى از آنها را به من بگو.
گفت: امّا اولين آنها اين كه او همراه پيامبر خدا به سوى دو قبله نماز گزارْد و با او مهاجرت كرد؛ و دومى آن كه هيچ بتى را پرستش نكرد.
گفت: اى ابن عبّاس! باز هم بگو كه من توبه كردم.
گفت: هنگامى كه پيامبر خدا مكّه را فتح كرد، بالاى كعبه، بتى يافت كه مردم به جاى خدا او را مىپرستيدند. على به پيامبر خدا گفت: من خود را تكيهگاه تو
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
علل الشرائع عن عباية بن ربعي: جاءَ رَجُلٌ إلَى ابنِ عَبّاسٍ، فقَالَ لَهُ: أخبِرني عَنِ الأَنزَعِ البَطينِ عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ عليه السلام؛ فَقَدِ اختَلَفَ النّاسُ فيهِ؟
فَقالَ لَهُ ابنُ عَبّاسٍ:
أيُّهَا الرَّجُلُ! وَاللّهِ لَقَد سَأَلتَ عَن رَجُلٍ ما وَطِئَ الحَصى بَعدَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله أفضَلُ مِنهُ، وإنَّهُ لَأَخو رَسولِ اللّهِ، وَابنُ عَمِّهِ ووَصِيُّهُ وخَليفَتُهُ عَلى اُمَّتِهِ، وإنَّهُ الأَنزَعُ مِنَ الشِّركِ، بَطينٌ مِنَ العِلمِ، ولَقَد سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَقولُ: «مَن أرادَ النَّجاةَ غَدا فَليَأخُذ بِحُجزَةِ هذَا الأَنزَعِ» يَعني عَلِيّا عليه السلام. ۱
علل الشرائع ـ به نقل از عَباية بن ربعى ـ : مردى نزد ابن عبّاس آمد و گفت: از انزع بطين، ۲ على بن ابى طالب به من بگو؛ چون مردم درباره او اختلاف نظر دارند.
ابن عبّاس به وى گفت: اى مرد! درباره كسى پرسيدى كه پس از پيامبر خدا، كسى بهتر از او بر روى زمين، گام ننهاده است و او، برادر پيامبر خدا، پسر عموى او، وصىّ او، و جانشين او در ميان امّتش است، و او جدا از شرك و فربه از دانش است. از پيامبر خدا شنيدم كه مىفرمود: «هر كس نجات در فردا [ى قيامت] را مىخواهد، به دامن اين اَنزَع چنگ زند»، يعنى [به دامن]على.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
الأمالي للصدوق عن الضحّاك بن مزاحم: ذُكِرَ عَلِيٌّ عليه السلام عِندَ ابنِ عَبّاسٍ بَعدَ وَفاتِهِ، فَقالَ: وا أسَفاه عَلى أبِي الحَسَنِ! مَضى وَاللّهِ، ما غَيَّرَ ولا بَدَّلَ، ولا قَصَرَ ولا جَمَعَ، ولا مَنَعَ ولا آثَرَ إلّا لِلّهِ.
وَاللّهِ، لَقَد كانَتِ الدُّنيا أهوَنَ عَلَيهِ مِن شِسعِ نَعلِهِ، لَيثٌ فِي الوَغى، بَحرٌ فِي المَجالِسٍ، حَكيمٌ فِي الحُكَماءِ، هَيهاتَ! قَد مَضى إلَى الدَّرجاتِ العُلى. ۱
الأمالى، صدوق ـ به نقل از ضحّاك بن مُزاحم ـ : پس از درگذشت على عليه السلام، از وى نزد ابن عبّاس، ياد شد. گفت: افسوس بر ابو الحسن! سوگند به خدا كه او رفت و تغيير نداد و تبديل نكرد، و فرو نگذاشت و انباشته نكرد، و باز نداشت و برنگزيد، مگر براى خدا.
سوگند به خدا، دنيا براى او از بند كفشش كم ارزشتر بود. در جنگ، شير بود و در محافل، دريا [ى علم]، و فرزانه فرزانگان. هيهات! او به درجههاى والا رفت.
۱.الأمالي للصدوق: ص 492 ح 670، روضة الواعظين: ص 135.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
الأمالي للصدوق عن سعيد بن جبير: أتَيتُ عَبدَ اللّهِ بنَ عَبّاسٍ، فَقُلتُ لَهُ: يابنَ عَمِّ رَسولِ اللّهِ! إنّي جِئتُكَ أسأَلُكَ عَن عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ عليه السلام وَاختِلافِ النّاسِ فيهِ؟
فَقالَ ابنُ عَبّاسٍ: يَابنَ جُبَيرٍ! جِئتَني تَسأَلُني عَن خَيرِ خَلقِ اللّهِ مِنَ الاُمَّةِ بَعدَ مُحَمَّدٍ نَبِيِّ اللّهِ صلى الله عليه و آله، جِئتَني تَسأَلُني عَن رَجُلٍ كانَت لَهُ ثَلاثَةُ آلافِ مَنقَبَةٍ في لَيلَةٍ واحِدَةٍ وهِيَ لَيلَةُ القِربَةِ ۱؟
يَابنَ جُبَيرٍ! جِئتَني تَسأَلُني عَن وَصِيِّ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ووَزيرِهِ، وخَليفَتِهِ، وصاحِبِ حَوضِهِ ولِوائِهِ وشَفاعَتِهِ، وَالَّذي نَفسُ ابنِ عَبّاسٍ بِيَدِهِ، لَو كانَت بِحارُ الدُّنيا مِدادا، وأشجارُها
الأمالى، صدوق ـ به نقل از سعيد بن جُبَير ـ : نزد عبد اللّه بن عباس رفتم و گفتم: اى پسر عموى پيامبر خدا! آمدهام تا از تو درباره على بن ابى طالب و اختلاف مردم درباره او بپرسم.
ابن عبّاس گفت: ابن جبير! آمدهاى از من درباره بهترينِ خلق خدا پس از محمّد، پيامبر خدا، بپرسى؟ آمدهاى از من درباره كسى بپرسى كه تنها در يك شب، شب بَدر، ۳ سه هزار منقبت براى او بود؟
ابن جبير! آمدهاى تا از من درباره وصىّ پيامبر خدا، وزير او، جانشين او، صاحب حوض او، صاحب پرچم و شفاعت او بپرسى؟ سوگند به آن كه جان ابن عبّاس به دست اوست، اگر درياهاى دنيا مُركّب، درختهايش قلم، و ساكنان آن نويسنده باشند و از روزى كه خداوند عز و جل دنيا را آفريد تا آن روزى كه آن را پايان مىدهد، به نگارش فضايل و مناقب على بن ابى طالب
۱.ليلة القربة: إشارة إلى ليلة بدر، حيث ذهب ليأتي بالماء، ومناقبه: سلام جبرئيل عليه في ألف من الملائكة وميكائيل في ألف وإسرافيل في ألف، فكان كلّ سلام من الملائكة منقبة (بحار الأنوار: ج 40 ص 8).
۲.الأمالي للصدوق: ص 651 ح 887، روضة الواعظين: ص 142 وفيه «ألف منقبة» بدل «ثلاثة آلاف»، بحار الأنوار: ج 40 ص 7 ح 17؛ ينابيع المودّة: ج 1 ص 365 ح 7 نحوه.
۳.در حديث، «ليلة القربة» آمده است كه اشاره به شب بدر دارد، هنگامى كه آن حضرت براى آوردن آب رفت. مناقب على عليه السلام در آن شب، اينها هستند: جبرئيل عليه السلام به همراه هزار فرشته و ميكائيل عليه السلام به همراه هزار فرشته و اسرافيل عليه السلام به همراه هزار فرشته، بر او سلام كردند و سلام هر فرشته، منقبتى است.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
الأمالي للطوسي عن عبد الوارث: بَينَا ابنُ عَبّاسٍ يَخطُبُ عِندَنا عَلى مِنبَرِ البَصرَةِ، إذ أقبَلَ عَلَى النّاسِ بِوَجهِهِ، ثُمَّ قالَ:
أيَّتُهَا الاُمَّةُ المُتَحَيِّرَةُ في دينِها! أما وَاللّهِ لَو قَدَّمُتم مَن قَدَّمَ اللّهُ، وأخَّرتُم مَن أخَّرَ اللّهُ، وجَعَلتُمُ الوِراثَةَ وَالوِلايَةَ حَيثُ جَعَلَهَا اللّهُ، ما عالَ سَهمٌ مِن فَرائِضِ اللّهِ، ولا عالَ وَلِيُّ اللّهِ، ولَا اختَلَفَ اثنانِ في حُكمِ اللّهِ، فَذوقوا وَبالَ ما فَرَّطتُم فيهِ بِما قَدَّمَت أيديكُم «وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَـلَمُواْ أَىَّ مُنقَلَبٍ يَنقَلِبُونَ» ۱. ۲
الأمالى، طوسى ـ بهنقل از عبد الوارث ـ : هنگامى كه ابن عبّاس بر منبر بصره براى ما سخنرانى مىكرد، رو به مردم كرد و گفت: اى امّتى كه در دين خود، سرگردان است! به خدا سوگند، اگر آن كسى را كه خدا پيش داشته، پيش مىداشتيد و آن كسى را كه خدا پس داشته، پس مىداشتيد، و وراثت و ولايت را در جايى مىنهاديد كه خداوند نهاده است، نه چيزى از واجبات الهى از مسير خود خارج مىشد، و نه ولىّ خدا گرفتار مىشد، و نه هيچ دو نفرى در حكم خدا اختلاف مىكردند. حال، پيامد تخلّفاتى را كه با دست خود انجام داديد، بچشيد: «و كسانى كه ستم كردهاند، به زودى خواهند دانست به كدام بازگشتگاه بر خواهند گشت» .
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر
فضائل الصحابة لابن حنبل عن أبي صالح: لَمّا حَضَرَت عَبدَ اللّهِ بنَ عَبّاسٍ الوَفاةُ قالَ:
اللّهُمَّ إنّي أتَقَرَّبُ إلَيكَ بِوِلايَةِ عَلِيِّ بنِ أبي طالِبٍ عليه السلام. ۱
فضائل الصحابة، ابن حنبل ـ به نقل از ابو صالح ـ : هنگامى كه مرگ عبد اللّه بن عباس
نزديك شد، گفت: پروردگارا! من با ولايت على بن ابى طالب، به تو نزديكى مىجويم.
۱.فضائل الصحابة لابن حنبل: ج 2 ص 662 ح 1129، الرياض النضرة: ج 3 ص 130 عن أبي مقدم صالح؛ بشارة المصطفى: ص 239، المناقب لابن شهر آشوب: ج 3 ص 200، كفاية الأثر: ص 22 عن عطاء.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکرکسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله برایشان +1 مورد دیگر