بَدا در كيفر قوم يونس

4 حدیث
الإمام الباقر عليه ‏السلام: إنَّ يونُسَ لَمّا آذاهُ قَومُهُ دَعَا اللّه‏َ عَلَيهِم، فَأَصبَحوا أوَّلَ يَومٍ ووُجوهُهُم مُصفَرَّةٌ ۱ وأصبَحُوا اليَومَ الثّانِيَ ووُجوهُهُم سودٌ قالَ: وكانَ اللّه‏ُ واعَدَهُم أن يَأتِيَهُمُ العَذابُ، فَأَتاهُمُ العَذابُ حَتّى نالوهُ بِرِماحِهِم؛ فَفَرَّقوا بَينَ النِّساءِ وأولادِهِنَّ، وَالبَقَرِ وأولادِها، ولَبِسُوا المُسوحَ وَالصّوفَ، ووَضَعُوا الحِبالَ في أعناقِهِم، وَالرَّمادَ عَلى رُؤوسِهِم، وضَجُّوا ضَجَّةً واحِدَةً إلى رَبِّهِم؛ وقالوا: آمَنّا بِإِلهِ يونُسَ؛ قالَ: فَصَرَفَ اللّه‏ُ عَنهُمُ العَذابَ. ۲
امام باقر عليه ‏السلام: وقتى قوم يونس وى را آزردند، او آنان را نفرين نمود. بدين خاطر، روز اوّل، در حالى از خواب برخاستند كه چهره‏هايشان زرد گشته بود و روز دوم، صبح را در حالى آغاز كردند كه چهره‏هايشان سياه شده بود. و خداوند، وعده‏شان داده بود كه عذاب بر آنان فرود آيد. آن گاه عذاب تا نزديكى آنان آمد. پس، بين زنان و فرزندانشان و گاوها و بچه‏هاى آنها جدايى انداختند و لباس‏هاى ژنده و پشمينه پوشيدند و ريسمان به گردن‏هايشان بستند و خاكستر بر سرهايشان ريختند و يك‏پارچه به سوى پروردگارشان ناله زدند و گفتند: به خداى يونس، ايمان آورديم. آن گاه خداوند، عذاب را از آنان باز داشت.
۱.في المصدر: «صفرة»، والتصويب من بحار الأنوار.
۲.تفسير العيّاشي: ج 2 ص 136 ح 46 عن الثمالي، بحار الأنوار: ج 14 ص 399 ح 13.
تفسير العيّاشي عن أبي بصير عن الإمام الصادق عليه ‏السلام: لَمّا أظَلَّ قَومَ يونُسَ‏العَذابُ، دَعَوُا اللّه‏َ فَصَرَفَهُ عَنهُم، قُلتُ: كَيفَ ذلِكَ؟ قالَ: كانَ فِي العِلمِ أنَّهُ يَصرِفُهُ عَنهُم. ۱
تفسير العيّاشى ـ به نقل از ابو بصير ـ : امام صادق عليه ‏السلام فرمود: «وقتى عذاب بر قوم يونس سايه افكند، به درگاه خداوند، دعا كردند. آن گاه خداوند، عذاب را از آنان باز داشت». گفتم: اين، چگونه ممكن است؟ فرمود: «در دانش خدا بوده كه آن را از آنان باز مى‏دارد».
۱.تفسير العيّاشي: ج 2 ص 136 ح 45.
علل الشرايع عن أبي بصير: قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّه‏ِ عليه ‏السلام: لِأَيِّ عِلَّةٍ صَرَفَ اللّه‏ُ عز و جل العَذابَ عَن قَومِ يونُسَ وقَد أظَلَّهُم، ولَم يَفعَل كَذلِكَ بِغَيرِهِم مِنَ الاُمَمِ؟ فَقالَ: لِأَنَّهُ كانَ في عِلمِ اللّه‏ِ عز و جل أنَّهُ سَيَصرِفُهُ عَنهُم، لِتَوبَتِهِم وإنَّما تَرَكَ إخبارَ يونُسَ بِذلِكَ؛ لِأَنَّهُ عز و جل أرادَ أن يُفَرِّغَهُ لِعِبادَتِهِ في بَطنِ الحوتِ، فَيَستَوجِبَ بِذلِكَ ثَوابَهُ وكَرامَتَهُ. ۱
علل الشرائع ـ به نقل از ابو بصير ـ : به امام صادق عليه ‏السلام گفتم: به چه علّت، خداوند عز و جلعذابى را كه بر قوم يونس سايه افكنده بود، از آنان باز داشت، در حالى كه با امّت‏هاى ديگر چنين نكرد؟ فرمود: «زيرا در دانش خداوند عز و جلبوده كه عذاب را از آنان به خاطر توبه‏شان باز دارد و همانا خبر آن را به يونس نداده بود؛ چرا كه خداوند عز و جل اراده كرده بود كه او را در شكم ماهى بيندازد تا او را عبادت كند و بدين سبب، مستوجب پاداش و كرامت خدا گردد».
۱.علل الشرايع: ص 77 ح 1، بحار الأنوار: ج 14 ص 386 ح 3.
علل الشرايع عن سماعة: أنَّهُ سَمِعَهُ عليه ‏السلام وهُوَ يَقولُ: ما رَدَّ اللّه‏ُ العَذابَ عَن قَومٍ قَد أظَلَّهُم إلّا قَومَ يونُسَ، فَقُلتُ: أكانَ قَد أظَلَّهُم؟ فَقالَ: نَعَم، حَتّى نالوهُ بِأَكُفِّهِم، قُلتُ: فَكَيف كانَ ذلِكَ؟ قالَ: كانَ فِي العِلمِ المُثبَتِ عِندَ اللّه‏ِ عز و جل الَّذي لَم يَطَّلِع عَلَيهِ أحَدٌ أنَّهُ سَيَصرِفُهُ عَنهُم. ۱
علل الشرائع ـ به نقل از سماعه ـ : از امام صادق عليه ‏السلام شنيدم كه مى‏فرمود: «خداوند از هيچ قومى عذابى را كه بر آنان سايه افكنده بود، باز نگردانيد، جز قوم يونس». گفتم: آيا عذاب بر آنان سايه افكنده بود؟ فرمود: «بله! حتّى آن را با دستانشان لمس كردند». گفتم: اين، چگونه مى‏شود؟ فرمود: «در دانشِ حتمى شده در نزد خداوند عز و جل كه هيچ كس بر آن آگاه نيست، چنين بود كه آن را از آنان باز مى‏دارد».
۱.علل الشرايع: ص 77 ح 2، بحار الأنوار: ج 14 ص 386 ح 4.