حدیث دربارهبهتر از مال
كُمَيلُ بنُ زِياد:أخَذَ بِيَدي أميرُ المُؤمِنينَ عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ عليه السلام، فَأَخرَجَني إلَى الجَبّانِ، فَلَمّا أصحَرَ تَنَفَّسَ الصُّعَداءَ، ثُمَّ قالَ:. اِحفَظ عَنّي ما أقولُ لَكَ:
النّاسُ ثَلاثَةٌ: فَعالِمٌ رَبّانِيٌّ، ومُتَعَلِّمٌ عَلى سَبيلِ نَجاةٍ، وهَمَجٌ رَعاعٌ أتباعُ كُلِّ ناعِقٍ (صائِحٍ) يَميلونَ مَعَ كُلِّ ريحٍ، لَم يَستَضيؤوا بِنورِ العِلمِ، ولَم يَلجَؤوا إلى رُكنٍ وَثيقٍ.
يا كُمَيلُ، العِلمُ خَيرٌ مِنَ المالِ، العِلمُ يَحرُسُكَ وأنتَ تَحرُسُ المالَ. والمالُ تَنقُصُهُ النَّفَقَةُ، والعِلمُ يَزكو عَلَى الإِنفاقِ، وصَنيعُ المالِ يَزولُ بِزَوالِهِ.
يا كُمَيلُ بنَ زِيادٍ، مَعرِفَةُ العِلمِ دينٌ يُدانُ بِهِ، بِهِ يَكسِبُ الإِنسانُ الطّاعَةَ في حَياتِهِ وجَميلَ الاُحدوثَةِ بَعدَ وَفاتِهِ. والعِلمُ حاكِمٌ، والمالُ مَحكومٌ عَلَيهِ.
ياكُمَيلُ، هَلَكَ خُزّانُ الأَموالِ وهُم أحياءٌ، والعُلَماءُ باقونَ ما بَقِيَ الدَّهرُ؛ أعيانُهُم مَفقودَةٌ وأمثالُهُم في القُلوبِ مَوجودَةٌ. ها إنَّ ها هُنا لَعِلمًا جَمًّا ـ وأشارَ بِيَدِهِ إلى صَدرِهِ ـ لَو أصَبتُ لَهُ حَمَلَةً! ۱
كميل بن زياد:اميرمؤمنان، على بن ابى طالب عليه السلام دست مرا گرفت و به بيابان برد. هنگامى كه به صحرا رسيد، آهى سوزناك كشيد و گفت:. آنچه به تو مى گويم از من به ياد دار:
مردم سه گروه اند: دانشمند ربّانى؛ و دانشجويى در راه رستگارى؛ و بى سر و پاهايى كه دنباله رو هر بانگى باشند و با هر بادى بچرخند اينان از روشنى دانش، پرتوى برنگرفته اند و به پايه اى استوار پناه نبرده اند.
اى كميل! دانش بهتر از مال است. دانش تو را پاسبانى مى كند و حال آنكه تو مال را پاس مى دهى. مال با دهش، كاهش و دانش با بخشش، افزايش مى يابد و پرورده مال با رفتن مال مى رود.
اى كميل بن زياد! شناخت دانش، آيينى است كه [خدا] بدان عبادت مى شود و آدمى به وسيله آن در زندگى طاعت را و پس از مرگش نام نيك را به دست مى آورد و دانش، فرمانده است و مال، فرمان بر.
اى كميل! مال اندوزان اگر چه (به ظاهر) زنده اند، در حقيقت مرده اند و حال آنكه تا روزگار بپايد، دانشمندان باقى اند. تنهايشان گم مى شود، ولى نمود و نشانه هايشان در دلها وجود دارد.
هان! اينجا [و حضرت به سينه خود اشاره كرد] دانشى انبوه است. اى كاش! حاملانى براى آن مى يافتم.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 147، الإرشاد: 1 / 227، الخصال: 186 / 257، تحف العقول: 169، أمالي المفيد: 247 / 3 كلّها نحوه، خصائص الأئمّة عليهم السلام: 105 وليس فيه «وصنيع المال يزول بزواله»، وراجع كنزالفوائد: 1 / 319.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلعوامل تقویت عقل +4 مورد دیگر