حدیث دربارهبرابرى مردم در مالِ خدا

عنه عليه السلامـ لِعبدِ اللّهِ بنِ زمعةَ لَمّا طَلَبَ منهُ مالاً في خِلافتِهِ ـ: إنّ هذا المالَ ليسَ لي و لا لكَ، و إنّما هُو فَيءٌ للمُسلمينَ و جَلْبُ (حَلبُ) أسيافِهِم، فإنْ شَرِكتَهُم في حَربِهِم كانَ لكَ مِثلُ حَظِّهِم، و إلاّ فَجَناةُ أيديهِم لا تكونُ لغَيرِ أفواهِهِم. ۱

امام على عليه السلامـ خطاب به عبد اللّه بن زمعه كه در زمان خلافتش از آن حضرت مالى طلبيده بود ـفرمود: اين مال نه از من است و نه از تو. بلكه غنيمت مسلمانان و حاصل شمشيرهاى آنان است. اگر در جنگشان با آنان شركت كرده اى، تو هم مانند آنها سهم دارى و گرنه دسترنج آنها براى دهان هاى غير آنها نيست.

۱.نهج البلاغة: الخطبة 232.

کلیدواژه‌ها دارایی برابری مردم در مال خدا

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه السلام:در حقيقت، خداوند اين مال هاى زيادى را به شما داده است تا آنها را در جهتى كه خداوند عزّ و جلّ معلوم كرده است به كار اندازيد. آنها را به شما نداده است كه بيندوزيد.

امام على عليه السلام:در برخوردارى از اين بيت المال هيچ كس را بر ديگرى مزيّتى نيست. خداوند خود آن را تقسيم كرده است؛ زيرا آن مال خداست و شما هم بندگان مسلمان خداييد.

امام على عليه السلامـ در بخشى از نامه خود به مصقلة بن هبيره شيبانى، كارگزار آن حضرت در اردشير خُرّه ـنوشت: بدان كه مسلمانانى كه نزد تو و نزد ما به سر مى برند سهمشان از اين بيت المال يكسان است. براى دريافت سهم خود از آن، نزد من مى آيند و مى گيرند و باز مى گردند.

امام على عليه السلامـ هنگامى كه به سبب رعايت برابرى در تقسيم بيت المال از ايشان خرده گرفتند ـفرمود: آيا به من مى گوييد كه با ستم بر كسانى كه زمام دارشان شده ام، پيروزى را بجويم؟! به خدا سوگند كه تا شب و روز مى چرخند و در آسمان ستاره اى از پى ستاره اى بر مى آيد، هرگز گرد اين كار نخواهم گشت. اگر اين مال از آنِ خودم هم مى بود، آن را به يكسان ميانشان تقسيم مى كردم چه رسد به اينكه مال، مال خداست!

امام على عليه السلامـ در نامه اى به قثم بن عباس، كارگزار ايشان در مكّه ـنوشت: به آنچه از مال خدا كه نزد تو جمع مى شود بنگر و آن را ميان عيالواران و گرسنگان منطقه پيرامونت پخش كن و با آن خلأ فقر را پر كن و مازادش را براى ما بفرست، تا آن را ميان كسانى كه نزد ما هستند تقسيم كنيم.

امام على عليه السلامـ درباره زمين هايى كه عثمان تيول بعضى كرده بود و حضرت آنها را به مسلمانان بازگرداند ـفرمود: به خدا سوگند اگر ببينم كه به كابين زنان يا بهاى كنيزان رفته باشد، هر آينه آن را باز مى گردانم؛ زيرا دامنه عدالت گسترده است و هر كه عدالت بر او تنگ آيد (با همه گستردگيش آن را تحمّل نكند) بى عدالتى بر او تنگتر آيد!

امام على عليه السلامـ در فرمانش به مالك اشتر ـنوشت: امّا غم من اين است كه كار اين امّت را نابخردان و نابكاران آنها به عهده گيرند و در نتيجه، مال خدا را ميان خود دست به دست گردانند و بندگان او را به بردگى كشند.

شرح نهج البلاغهـ به نقل از ابو جعفر اسكافى ـ: (امام على عليه السلام) در روزِ دوم بيعت، كه مصادف با روز شنبه يازده شب مانده از ماه ذي حجّه بود، منبر رفت و حمد و ثناى خدا گفت. سپس به راست و چپ نگاهى كرد و فرمود: هان! مبادا كسانى از شما كه غرق دنيا شدند و ملك و املاك فراهم آوردند و نهرها جارى كردند و اسبان چابك سوار شدند و كنيزكان زيبا روى گرفتند، اين همه مايه ننگ و رسوايى آنان شود آن گاه كه ايشان را از ناز و نعمتى كه در آن فرو رفته اند باز دارم و به سوى حقوقشان كه مى دانند برگردانمشان! پس، به خرده گيرى و انكار برخيزند و فردا بگويند: پسر ابو طالب ما را از حقوقمان محروم كرد! بدانيد كه هر مردى از مهاجران و انصار كه صحابى رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده است و خيال كند كه به دليل صحابى بودنش بر ديگرى برترى دارد، بايد بداند كه برترى آشكار در فرداى قيامت نزد خداوند است و ثواب و اجر او با خداست و هر مردى كه دعوت خدا و رسولش را اجابت كرده و آيين ما را پذيرفته و به دين ما در آمده و رو به قبله ما مى ايستد، هر آينه مستوجب حقوق و حدود اسلام است. پس، شما بندگان خدا هستيد و مالْ مال خداست و ميانتان به يكسان تقسيم مى شود و در اين زمينه هيچ يك را بر ديگرى برترى نيست و پرهيزگاران در فرداى قيامت نزد پروردگار بهترين پاداش و برترين ثواب را دارند. خداوند دنيا را مزد و پاداش پرهيزگاران قرار نداده و آنچه نزد خداست، براى نيكان بهتر است.