آزمندى
4 حدیث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه دلش مالامال از عشق به دنيا شود، سه چيز همواره با اوست: مشقّتى كه رنج آن تمام نمى شود، حرصى كه به بى نيازى نمى انجامد، و آرزويى كه به پايان نمى رسد.
امام على عليه السلام:آن كه دلش غرق دنيادوستى شود، سه چيز از دنيا به دل او درمى آميزد: اندوهى كه دمى از او جدا نمى شود، حرصى كه از او دست برنمى دارد، و آرزويى كه به آن نمى رسد.
۱.أغْبَبتُ القومَ وغَبَبْت عنهم: إذا جئت يوما وتركت يوما. وفلان لا يُغِبُّنا عَطاؤه: أي لا يأتينا يوما دون يوم؛ بل يأتينا كلّ يوم (الصحاح: ج 1 ص 190 و 191 «غبب»). فالمعنى: هَمٌّ لا يفارقه.
۲.نهج البلاغة: الحكمة 228، غرر الحكم: ح 8741 وفيه «لا يغنيه» بدل «لا يُغبّه»، خصائص الأئمّة عليهم السلام: ص 103 وفيه «رجاء لا يناله» بدل «حرص لا يتركه»، بحار الأنوار: ج 73 ص 130 ح 135.
عنه عليه السلام ـ مِن كِتابٍ لَهُ إلى مُعاوِيَة ـ:أمّا بَعدُ، فَإِنَّ الدُّنيا مَشغَلَةٌ عَن غَيرِها، ولَم يُصِب صاحِبُها مِنها شَيئا إلاّ فَتَحَت لَهُ حِرصا عَلَيها ولَهَجا ۱ بِها، ولَن يَستَغنِيَ صاحِبُها بِما نالَ فيها عَمّا لَم يَبلُغهُ مِنها، ومِن وَراءِ ذلِكَ فِراقُ ما جَمَعَ ونَقضُ ما أبرَمَ! ولَوِ اعتَبَرتَ بِما مَضى حَفِظتَ ما بَقِيَ، وَالسَّلامُ. ۲
امام على عليه السلام ـ در نامه اش به معاويه ـ:امّا بعد؛ دنيا مايه باز داشتن از غير خود (آخرت) است، و دنياخواه، به چيزى از آن نمى رسد، جز آن كه درى از آزمندى و شيفتگى به دنيا بر رويش گشوده مى گردد، و با آنچه از دنيا به دست آورده، از آنچه به دست نياورده است، هرگز احساس بى نيازى نمى كند، در حالى كه سرانجام، بايد آنچه را گرد آورده است، بگذارد و برود و آنچه را رشته است، پنبه كند! و تو اگر از آنچه گذشته است، پند مى گرفتى، آنچه را مانده است، پاس مى داشتى. بدرود!
عنه عليه السلام ـ مِن كِتابٍ لَهُ إلى عَمرِو بنِ العاص ـ:أمّا بَعدُ، فَإِنَّ الدُّنيا مَشغَلَةٌ عَن غَيرِها، وصاحِبَها مَقهورٌ فيها، لَم يُصِب مِنها شَيئا قَطُّ إلاّ فَتَحَت لَهُ حِرصا، وأدخَلَت عَلَيهِ مَؤونَةً تَزيدُهُ رَغبَةً فيها، ولَن يَستَغنِيَ صاحِبُها بِما نالَ عَمّا لَم يَبلُغهُ، ومِن وَراءِ ذلِكَ فِراقُ ما جَمَعَ، وَالسَّعيدُ مَن وُعِظَ بِغَيرِهِ.
فَلا تُحبِط أجرَكَ أبا عَبدِ اللّه، ولا تُجارِيَنَّ مُعاوِيَةَ في باطِلِهِ، فَإِنَّ مُعاوِيَة غَمَصَ ۱ النّاسَ وسَفِهَ الحَقَّ. ۲
امام على عليه السلام ـ در نامه اش به عمرو بن عاص ـ:امّا بعد؛ دنيا مايه باز داشتن از غير خود (آخرت) است، و دنياپرست در آن، شكست خورده است. او هرگز به چيزى از دنيا نرسيد، مگر آن كه دنيا درى از آزمندى را به رويش گشود، و هزينه اى بر او بار كرد كه موجب دنياخواهى بيشتر او شد. دنيادار، هر اندازه از دنيا به دست آورد، باز او را از آنچه به دست نياورده است، بى نياز نمى كند، در حالى كه سرانجام او، جدا شدن از چيزى است كه گرد آورده است. خوش بخت، كسى است كه از ديگران پند گيرد.
پس، اى ابو عبد اللّه! اجر خود را ضايع مكن، و با معاويه در راه باطلش همراهى منما؛ چرا كه معاويه مردم را خوار مى شمارد و براى حق، ارزشى قائل نيست.