حدیث دربارهبرادرى ميان ياران پيامبر

مسند أبي يعلى عن أنس: كانَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله يُواخي بَينَ الاِثنَينِ مِن أصحابِهِ، فَيَطولُ عَلى أحَدِهِمَا اللَّيلُ حَتّى يَلقاهُ أخوهُ، فَيَلقاهُ بِوُدٍّ ولُطفٍ، فَيَقولُ: كَيفَ كُنتَ بَعدي؟ وأمَّا العامَّةُ فَلَم‏يَكُن يَأتي عَلى أحَدِهِما ثَلاثٌ لا يَعلَمُ عِلمَ أخيهِ. ۱

مسند أبى يَعلى ـ به نقل از اَنَس ـ: پيامبر خدا ميان دو تنْ دو تنِ ياران خود، پيمان برادرى برقرار مى‏ساخت. در نتيجه، يكى از اين برادران، منتظر ديدار برادرش مى‏ماند و شب بر او طولانى مى‏نمود تا آن كه او را مى‏ديد و با لطف و مهربانى با او ديدار مى‏كرد و مى‏گفت: «در نبودِ من، چگونه بودى؟». عموم مسلمانان نيز چنين بودند كه بيش از سه روز از حال برادران خود، بى‏خبر نمى‏ماندند.

۱.مسند أبي يعلى: 3 / 349 / 3325، عمل اليوم والليلة لابن السني: 74 / 196.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی علم حکمت و معرفت تشویق به طلب علم و حکمت +6 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

الطبقات الكبرى ـ به نقل از ضَمْرة بن سعيد ـ : چون پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله به مدينه آمد، ميان مهاجران با يكديگر و ميان مهاجران و انصار، بر اساس [رعايت] حق و مواسات (همدردى) با يكديگر و ميراثبرى از يكديگر پس از مرگ ـ بى آن كه خويشاوندانْ ارثى ببرند ـ پيمان برادرى بست. آنان نود تن بودند: چهل و پنج تن از مهاجران و چهل و پنج تن از انصار. نيز گفته‏اند كه صد تن بودند: پنجاه تن از مهاجران و پنجاه تن از انصار. اين واقعه، پيش از جنگ بدر رخ داد و چون جنگ بدر پيش آمد، خداوند متعال، اين آيه را نازل ساخت: «و خويشاوندان در كتاب خدا نسبت به يكديگر سزاوارترند؛ و خداوند به هر چيزى داناست» . بدين ترتيب، اين آيه حكم پيش از خود را نَسخ كرد و ميراثبرى بر اساس پيمان برادرى، از ميان رفت و هر كسى به تبار خود بازگشت و از خويشاوند خود، ارث برد.

امام على عليه‏السلام: چون پيامبر خدا به مدينه آمد، ميان ياران مهاجر و انصار خود، پيمان برادرى برقرار ساخت و ميراثبرى را بر اساس برادرىِ دينى گذاشت، نه بر اساس‏خويشاوندى. اين گفته خداوند متعال نيز اشاره به اين مطلب است: «كسانى كه ايمان آورده و هجرت كرده‏اند و در راه خدا با مال و جان خود، جهاد نموده‏اند و كسانى كه [مهاجران را]پناه داده و يارى كرده‏اند، آنانْ خويشاوندان يكديگرند» ، تا آن جا كه خداوند سبحان مى‏فرمايد: «كسانى كه ايمان آورده‏اند، ولى هجرت نكرده‏اند، خويشاوندان شما نيستند، تا آن كه هجرت كنند» . بدين ترتيب، خويشاوندان [سببى و نَسَبى]را از حكم ميراث، خارج ساخت و آن را مخصوص اهل مهاجرت و خاصّ اهل دين قرار داد. سپس خداوند متعال باز به اين مطلب بازگشت و فرمود: «آنان كه كفر ورزيدند، خويشاوندان يكديگرند و اگر چنين نكنيد [و كافران را نيز ميراثبرِ خود قرار دهيد]، فتنه و فساد بزرگى در زمين، رخ خواهد داد» . در نتيجه، اگر از مسلمانان كسى مى‏مُرد، ميراث و آنچه برجاى مى‏نهاد، تنها به برادر دينى‏اش مى‏رسيد، نه به خويشان و خويشاوندانِ نزديك. چون اسلامْ نيرومند گشت، خداوند، اين آيه را نازل ساخت: «پيامبر به مؤمنان، از خودشان سزاوارتر است و زنانش، مادران مؤمنان هستند و در كتاب خدا، خويشاوندان، نسبت به يكديگر، سزاوارتر از مؤمنان و مهاجران‏اند، مگر آن كه بخواهيد به دوستان خود نيكى كنيد. اين حكم، در كتاب خدا نوشته شده است» . اين است معناى نسخ آيه ميراث.

امام صادق عليه‏السلام: پيامبر خدا، ميان سلمان و ابوذر، پيمان برادرى بست و با ابوذر شرط كرد كه از سلمان، نافرمانى نكند.