كليات آداب معاشرت

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: اى على! سزاوار است كه مؤمن، هشت صفت داشته باشد: آرامش به هنگام لرزش‏ها [ى زندگى]؛ شكيبايى به هنگام بلا؛ سپاسگزارى به هنگام آسايش؛ خرسندى بدانچه خداوند عز و جلروزى‏اش داده است؛ به دشمنان ستم نمى‏كند؛ دوستانش را به سختى نمى‏اندازد؛ بدنش از او رنجه است و مردم از [گزند] او راحت هستند.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله ـ به هنگام ياد كردن صفات مؤمن ـ : باطل را از دوستش نمى‏پذيرد و حق را از دشمنش رد نمى‏كند.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: هرگاه يكى از شما با برادرى در راه خدا برادرى كرد، با او معارضه نكند، او را خشمگين نكند و با او مخالفت ننمايد.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: با برادرت، جدال مكن، شوخى مكن و به او وعده‏اى مده كه آن را به جا نياورى.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: مسلمان، برادرِ مسلمان است؛ به او خيانت نمى‏كند، او را وا نمى‏گذارد، بر او خرده نمى‏گيرد، او را محروم نمى‏سازد و غيبتش را نمى‏كند.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: بر مؤمن، حرام است كه به مؤمنى ديگر ستم كند، يا او را واگذارد، يا غيبتِ او را بكند و يا او را يكسره براند.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: مسلمان، برادرِ مسلمان است؛ نه به او ستم مى‏كند و نه او را تسليم [مشكلات]مى‏نمايد.

امام على عليه‏السلام: بزرگ، كسى است كه سنگينى [مشكلات زندگىِ] برادرانش را بر دوش كشد و با همسايگانش نيك همسايه‏دارى كند.

امام على عليه‏السلام: با برادرانت نرمى كن، تندى زبانت را از آنان بازدار و عطا و دِهِش خود را شامل آنان كن.

امام على عليه‏السلام: دشمنى‏ات را با دشمنت آشكار مكن، با دوست خود، درشتى منما و عذر را بپذير ـ گرچه دروغين باشد ـ، و پاسخگويى را ـ گرچه به سودت باشد ـ، از سر قدرتْ رها كن.

امام على عليه‏السلام: مسلمان، برادرِ مسلمان است. پس، از يكديگر عيب مگيريد و يكديگر را تنها مگذاريد، كه راه‏هاى دين، يكى است و طريقت‏هايش ميانه است. هر كس در آن گام نهد، [به مقصد] مى‏رسد و هركس آن را رها كند، از دين خارج مى‏شود و هركس از آن جدا گردد، نابود مى‏شود.

امام باقر عليه‏السلام: مؤمن، برادرِ مؤمن است؛ به او دشنام نمى‏دهد، او را محروم نمى‏سازد و به او بدگمان نمى‏شود.

امام باقر عليه‏السلام: گروهى از مسلمانان براى سفرى، راهى شدند؛ ليكن راه را گم كردند و دچار تشنگى شديدى گشتند. پس [تن به مرگ دادند و]كفن پوشيدند و كنار تنه‏هاى درختان، ماندگار شدند. آن‏گاه پيرى با جامه‏هاى سفيد، نزدشان آمد و گفت: «برخيزيد كه مشكلى برايتان پيش نمى‏آيد و اين آب است». آنان برخاستند و نوشيدند و سيراب گشتند. پس از آن گفتند: خداوند، رحمتش را شامل حالت كند. كيستى؟ پاسخ داد: «من از جنّيانى هستم كه با پيامبر خدا بيعت كردند. شنيدم پيامبر خدا مى‏فرمود: مؤمن، برادر مؤمن است؛ ديده‏بان و راهنماى اوست. ``پس نمى‏شد كه با حضور من تباه شويد».

امام صادق عليه‏السلام: مسلمان، برادرِ مسلمان است؛ به او ستم نمى‏كند، او را تنها نمى‏گذارد، غيبت او را نمى‏كند، به او خيانت نمى‏ورزد و او را محروم نمى‏سازد.

امام صادق عليه‏السلام: مؤمن، برادرِ مؤمن است؛ ديده‏بان و راهنماى اوست، به او خيانت نمى‏ورزد، به او ستم نمى‏كند، او را فريب نمى‏دهد و به او وعده‏اى كه آن را به جاى نياورد، نمى‏دهد.

امام صادق عليه‏السلام: مسلمان، برادرِ مسلمان است؛ به او ستم نمى‏كند، او را تنها نمى‏گذارد و به او خيانت نمى‏ورزد. بر مسلمانان لازم است كه براى پيوند و همكارى در جهت توجّه به يكديگر و همدردى با نيازمندان و سهيم كردن آنان در مال خود و مهربانى برخى نسبت به برخى، كوشش كنند، تا همان‏گونه باشيد كه خداوند عز و جل به شما فرمان داده است: مهربان و مهرورز ميان خودتان، و اندوهگين از گرفتارى‏هايشان كه از شما پنهان مانده است، به گونه‏اى كه انصار در روزگار پيامبر خدا بودند.

امام صادق عليه‏السلام: حارث اَعوَر به امير مؤمنان گفت: اى امير مؤمنان! به خدا سوگند، من تو را دوست دارم. حضرت فرمود: «هان! حال كه مرا دوست دارى، پس با من ستيزه نمى‏كنى، مرا بازى نمى‏دهى، با من مجادله نمى‏نمايى، با من شوخى نمى‏كنى، و مرا از منزلت حقيقى‏ام پايين‏تر و بالاتر نمى‏نهى».