حدیث دربارهديده ها او را درنمى يابند

عنه عليه السلام:الرّادِعُ أَناسِيَّ ۱ الأَبصارِ عَن أَن تَنالَهُ أَو تُدرِكَهُ. ۲

امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل ممتنع است كه سياهى ديدگان به او برسند يا او را دريابند.

۱.أناسِيّ: جمع إنسان؛ وهو المثال الذي يُرى في السواد (لسان العرب: ج 6 ص 13).

۲.نهج البلاغة: الخطبة 91 عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عليه السلام، بحار الأنوار: ج 57 ص 106 ح 90.

کلیدواژه‌ها آشنایی با خدا آفاق معرفت خدا دیده ها او را درنمی یابند

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:[خدا] بالاتر از هر بالا، ولى نزديك به همه چيز است و بى آن كه ديده شود، براى خلقش جلوه كرد، در حالى كه در افق بالاست.

امام صادق عليه السلامـ درباره سخن خداى متعال: «ديده ها او را درنمى يابند» ـ: منظور، ديده خيال است. خداوند، بزرگ تر از آن است كه به ديد چشم آيد.

امام رضا عليه السلامـ درباره سخن خداى عز و جل: «ديده ها او را درنمى يابند؛ امّا او ديده ها را درمى يابد» ـ: يعنى به خيال دل نيز درنيايد. پس چگونه ديده سر، او را بيابد؟!

المحاسنـ به نقل از ابو هاشم جعفرى ـ: اشعث بن حاتم به من خبر داد كه از امام رضا عليه السلام از چيزى درباره توحيد پرسيد. فرمود: «آيا قرآن نمى خوانى؟». گفتم: چرا. فرمود: «بخوان «ديده ها او را درنمى يابند؛ امّا او ديده ها را درمى يابد» ». پس خواندم. امام عليه السلام فرمود: «چه ديده هايى؟». گفتم: ديده سر. فرمود: «نه، منظور آيه، خيال هاست كه كيفيت او را تخيّل هم نكنند؛ ولى او هر انديشه و خيالى را درمى يابد».

الكافىـ به نقل از ابو هاشم جعفرى ـ: به امام جواد عليه السلام گفتم: «ديده ها او را درنمى يابند؛ امّا او ديده ها را درمى يابد» . فرمود: «اى ابو هاشم! ديده هاى خيال، دقيق تر از ديده هاى سر است. تو با خيالت، سِند و هند و شهرهايى را كه نرفته اى و به چشمت نديده اى، درمى يابى؛ امّا همين ديده هاى خيال، او را درنمى يابند. پس چگونه ديدگان سر، او را دريابند؟

التوحيدـ به نقل از صفوان بن يحيى ـ: ابو قرّه محدّث از من خواست كه او را بر امام رضا عليه السلامدرآورم. پس از امام عليه السلام اجازه خواستم و ايشان، اجازه داد. او وارد شد و از حلال و حرام و احكام پرسيد تا به توحيد رسيد. ابو قرّه گفت: براى ما روايت شده كه خدا، ديدن و سخن گفتن [با خود] را ميان دو نفر قسمت كرده است. به موسى عليه السلام، سخن گفتن [با خود] را و به محمّد صلى الله عليه و آله ديدن [خود] را عطا كرده است. امام رضا عليه السلام فرمود: «پس چه كس اين آيه ها را از خدا به جنّ و انس رسانده است: «ديده ها او را درنيابند و او ديده ها را دريابد» ، «و احاطه علمى به او ندارند» و «به مانند او چيزى نيست» ؟ آيا محمّد صلى الله عليه و آلهابلاغ نكرده است؟». گفت: چرا. فرمود: «پس چگونه كسى كه به سوى همه آفريدگان مى آيد و به آنان خبر مى دهد كه از نزد خدا آمده است و آنان را به امر الهى به سوى خدا فرا مى خوانَد و مى گويد: «ديده ها او را در نمى يابند و او ديده ها را در مى يابد» ، «و احاطه علمى به او ندارند» ، «به مانند او چيزى نيست» ، سپس بگويد: من او را به چشم خود ديده ام و از او آگاهم و به هيئت انسان است؟! آيا [از دادن اين نسبت،]شرم نمى كنيد؟ زنادقه هم نمى توانستند چنين تهمتى به پيامبر صلى الله عليه و آله بزنند؛ اين كه او از سوى خدا چيزى مى آورد و از جهتى ديگر، خلاف آن را مى آورد». ابو قرّه گفت: در قرآن مى گويد: «و بى گمان، او را يك بار ديگر ديده است» . امام عليه السلام فرمود: «اين آيه، پس از آيه «دل، آنچه را ديد، انكار نكرد» ، ديگر دلالتى بر آنچه ديده، ندارد. آيه مى گويد: دل محمّد صلى الله عليه و آلهآنچه را چشمانش ديد، دروغ نينگاشت. سپس آنچه را كه ديده بود، بازگو كرد: «بى گمان، از آيات بزرگ پروردگار خود ديد» . پس آيات و نشانه هاى خدا غير از خدا هستند و خود فرموده است: «و به او احاطه علمى ندارند» ، و اگر ديده ها او را ببينند، احاطه علمى و معرفت به او واقع مى شود». ابو قرّه گفت: پس روايات را تكذيب مى كنى؟ امام رضا عليه السلام فرمود: «هر گاه روايات، مخالف با قرآن باشند، آنها را تكذيب مى كنم و با اجماع مسلمانان هم مخالفت دارد؛ چرا كه به خدا، احاطه علمى حاصل نمى شود و ديده ها او را درنمى يابند و مانند او چيزى نيست».

امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل ظاهر است؛ امّا نه به معناى مباشرت و قابل تماس بودن؛ جلوه دارد؛ امّا نه به معناى ديده شدن.

امام على عليه السلامـ در بزرگداشت خداى عز و جل ـ: نگاهى به تو نرسيد و ديده اى تو را درنيافت. ديدگان را دريافتى و كارها (عمرها) را شماره كردى.